Zorgsector zit op haar tandvlees: wie wil nog werken in een structureel onderbemande sector?

De verhalen over de hoge werkdruk zijn intussen zo alomtegenwoordig dat het moeilijk is om de sector in een positief daglicht te stellen.
Shutterstock De verhalen over de hoge werkdruk zijn intussen zo alomtegenwoordig dat het moeilijk is om de sector in een positief daglicht te stellen.
Elke dag wisselende uren, geen tijd voor een praatje met de patiënten en een groeiende administratieve molen. Dat is wat veel buitenstaanders denken over werken in de zorg. Begrijpelijk dat het zo moeilijk is om nieuwe krachten te engageren. Kan het anders?

Om de kwaliteit van onze zorg op peil te houden, zouden er in Vlaanderen jaarlijks 46.000 nieuwe collega’s in de ziekenhuizen, kinderopvangdiensten en rusthuizen moeten bijkomen. En dit nog zeker tot 2026. Dat het cijfer van werkgeversorganisatie Verso zo gigantisch is, heeft uiteraard met de vergrijzing te maken. Niet alleen wordt de bevolking alsmaar ouder en dus meer zorgbehoevend, ook het zorgpersoneel zelf is aan de grijze kant. Tegenover tien vijftigplussers staan er vandaag nog maar zes jongere werknemers.

Alle hens aan dek dus om nieuwe kandidaten warm te maken voor een job in de zorg. De vraag is alleen hoe we dat moeten doen. De verhalen over de hoge werkdruk zijn intussen zo alomtegenwoordig dat het moeilijk is om de sector in een positief daglicht te stellen. Wie wil immers werken op een plek die structureel onderbemand is? Bovendien: hoe minder mensen er gevonden worden, hoe nijpender het tekort en hoe slechter de omstandigheden. Een straatje zonder einde, lijkt het.

Meer middelen graag

En toch hoeft dat niet zo te zijn. Alle betrokkenen die we de voorbije weken gesproken hebben, geloven dat er manieren zijn om die vicieuze cirkel te doorbreken. Te beginnen met een andere – lees: hogere - financiering. “Kijk bijvoorbeeld maar naar de ziekenhuizen”, zegt Margot Cloet, gedelegeerd bestuurder van Zorgnet-Icuro, de koepelorganisatie van de Vlaamse ziekenhuizen. “De financieringsnormen die de overheid daar hanteert, liggen te laag. Ze gaan uit van één verpleegkundige op elf patiënten, terwijl dat in Europa gemiddeld één op acht is. Veel ziekenhuizen zitten vandaag in slechte papieren en proberen dan maar om het aantal prestaties op te drijven, met alle gevolgen van dien voor het personeel. Bovendien is het aantal ligdagen verminderd, waardoor het werk voor de verpleegkundigen intensiever en complexer is geworden.”

De woonzorgcentra zijn in hetzelfde bedje ziek. Daar hangt de financiering af van de zorgzwaarte van de bewoners. Hoe groter de zorgvraag, hoe hoger de tussenkomst van de overheid en dus hoe meer personeel je kunt inzetten. “Of dat is toch de theorie”, reageert Jan Mortier van ACV Openbare Diensten. “In de praktijk hinkt de financiering achterop. Ruim 10.000 zwaar hulpbehoevende bewoners tellen vandaag mee als licht hulpbehoevend. Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen heeft een inhaalbeweging beloofd, maar die zal sowieso onvoldoende zijn.”

Dat de bevoegdheden in de zorg over de federale en Vlaamse overheden verspreid zitten, maakt het niet simpel om vooruitgang in te maken. “De hervorming van de financiering staat al lang op de politieke agenda”, vertelt N-VA-kamerlid Yoleen Van Camp, ondervoorzitter van de Commissie Volksgezondheid. “Maar sinds de zesde staatshervorming is het erg complex geworden. Als we in Vlaanderen het aantal personeelsleden in de ziekenhuizen willen optrekken, dan moet de federale regering met de financiering willen volgen.”

Flexibelere loopbanen

Maar de inspanningen om zorgjobs terug aantrekkelijk te maken, moeten niet alleen van de overheid komen, vindt Jan Mortier. “Werkgevers moeten de hand ook in eigen boezem steken. Velen bieden vandaag alleen deeltijdse contracten aan. Vanuit organisatorisch oogpunt is dat te begrijpen, maar voor de werknemers is het lastig. Sommigen willen graag meer kunnen werken, maar raken simpelweg niet aan een voltijds contract. Hetzelfde met de uurroosters. Dat die onregelmatig zijn, daar kunnen werkgevers weinig aan veranderen. Wel zouden ze meer moeite kunnen doen om de uurregelingen langer op voorhand aan de werknemers mee te delen, zodat zij een sociaal leven kunnen uitbouwen.”

Ook de loopbanen zelf zouden interessanter kunnen. Wie vandaag als verpleegkundige begint, blijft doorgaans zijn hele leven lang in dezelfde functie zitten. “Dat er amper doorgroeimogelijkheden zijn, heeft voor een stuk met de regelgeving te maken”, zegt Margot Cloet. “De wetgever heeft de zorgberoepen strikt afgelijnd, waardoor het moeilijk is om van de ene naar de andere functie te evolueren. Of toch niet zonder dat je een nieuwe opleiding hebt gevolgd. Het diplomadenken is in de zorg nog heel sterk aanwezig. Waarom laten we elders verworven competenties niet meer meetellen? Hoog tijd om de wetgeving flexibeler te maken. Dat zou de organisatie en de flexibiliteit op de werkvloer alleen maar ten goede komen.”

Samenwerken met thuiszorg

Een intensere en beter uitgebouwde samenwerking met de thuiszorg- en thuisverpleging zou eveneens verlichting kunnen brengen, denkt Yoleen Van Camp. “Heel veel zorg kan je perfect in de thuisomgeving van de patiënt toedienen. Maar daarvoor moeten de honoraria van thuisverpleegkundigen de hoogte in. Voor een aantal handelingen zijn de bedragen vandaag belachelijk laag. Drie keer per dag langsgaan bij een patiënt om intraveneus antibiotica toe te dienen, levert ongeveer dertig euro op. Niemand die dat voor dat bedrag wil doen, met als gevolg dat patiënten daarvoor naar het ziekenhuis moeten trekken. Dat is jammer, zeker als je weet dat ze daar sowieso onderbemand zijn.”

Ja, de werkdruk is gestegen

De werkdruk in de zorg is al langer een heikel punt. De resultaten van de medewerkersenquête die het ACV in januari 2017 naar buiten bracht, waren op dat vlak veelzeggend. Op de vraag of medewerkers het gevoel hadden dat ‘de werkdruk in het voorbij jaar gestegen was’, antwoordde maar liefst 86 procent positief. De belangrijkste oorzaken volgens de medewerkers zelf? De toegenomen zorgzwaarte en het personeelstekort.

Personeelsgroei momenteel slechts 2 procent

Dat personeelstekort blijkt zeer problematisch. Acties om mensen aan te trekken resulteerden vorig jaar in een instroom van 27 procent, zo blijkt uit cijfers van hr-dienstverlener Acerta. De uitstroom bedroeg daarentegen 25 procent, waardoor het personeelsbestand met maar 2 procent aangroeide. De vraag naar extra handen in de zorgsector is véél groter. Dat hoge in- en uitstroomcijfer is grotendeels te verklaren door het feit dat bijna 1 op 7 in de zorgsector werkt met een contract van bepaalde duur. Kijken we enkel naar werknemers met een vast contract, bedraagt de instroom 9 procent tegenover een uitstroom van 8 procent. De ziekenhuizen kennen het minste verloop. Zowel de instroom als de uitstroom van werknemers met een vast contract bedraagt er slechts 5 procent. In opvoedings- en huisvestigingsinstellingen zijn in- en uitstroom 11 procent en 9 procent, 33 procent in- en uitstroom als je tijdelijke contracten meerekent. De bejaardensector kent dan weer het hoogste verloop van vaste medewerkers. 11 procent verliet in 2017 zijn of haar werkgever. Daartegenover schreef de sector 12 procent nieuwe vaste contracten uit.

Bekijk hier alle openstaande vacatures in de gezondheidszorg.

Lees ook:

Dit zijn de grootste uitdagingen voor de zorgsector de komende jaren

Jessa Ziekenhuis Hasselt is zorgwerkgever van het jaar: “Onze medewerkers zijn een kostbaar goed”

Hoeveel verdien je in de gezondheidszorg?

Bronvacature.com.




29 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Luc Janssens

    het is een vicieuze cirkel, verpleegkundigen worden ziek door hoge werkdruk en wisselende shiften de andere moeten hen vervangen en vallen na een tijd zelf ziek. Een collega had zodanig veel overuren dat ze die uitbetaald kreeg terwijl ze hoog nodig behoefte aan rust had. Uiteindelijk eruit gestapt voor haar gezondheid!

  • Van Damme Marleen

    En vergeet niet, als je wil specialiseren moet je tot je 23 e studeren!!! Is het loon nog zoooooo aantrekkelijk?? Hoe lang moet een huisdokter studeren, enhoeveel verdient die?? En vergelijk de verantwoordelijkheid van die huisdokter eens met een gespecialiseerde verpleegkundige?? ....

  • Els Schelfhout

    Weet je wat het probleem is. Dat er meer en meer verpleegkundigen en zorgkundigen ziek worden en niet tijdig worden vervangen waardoor de werkdruk stijgt. Waarom worden ze ziek? Daar moeten ze zich eens over buigen.

  • Johan Van Camp

    Is inderdaad een probleem maar dan bedoel ik zeeeeeeeer zeker het probleem wat onderbezetting betreft. Nochtans zou job aantrekkelijk genoeg moeten zijn als men het loon ziet van de witte woede. Maar de rusthuizen en dergelijke persen natuurlijk zoals in elke sector tegenwoordig de citroen leeg

  • Chantal Claes

    Graaiers aan de top zeker! Da’s overal het probleem. En als daar niks verandert, wordt het op de werkvloer alleen nog erger. Meer doen met minder personeel. En als de beurs en aandeelhouders erbij betrokken zijn, die handel is het ergst!