Werkloze 50-plussers momenteel zo goed als kansloos op arbeidsmarkt

Nieuw onderzoek van professor Stijn Baert (UGent) en vacature.com

Shutterstock
Vijftigplussers en een duurzame job: ondanks de vele vacante betrekkingen en het dwingende gegeven dat iedereen een pak langer moet werken, is het vandaag nog altijd geen evidente combinatie. Leeftijdsdiscriminatie blijft een hardnekkig zeer. Dat blijkt uit een grootschalige enquête van arbeidseconoom Stijn Baert (UGent) en vacature.com onder bijna 4.000 oudere werkenden, werkzoekenden en inactieven.

De werkzaamheidsgraad in ons land is sowieso laag, maar bij de ouderen is het verschil met onze buurlanden nog veel groter. “In België is nog hooguit de helft van de 55- tot 64-jarigen aan de slag”, verduidelijkt professor Stijn Baert. “Ter vergelijking: in Nederland en Duitsland is dat ongeveer zeven van de tien. Dat roept toch wel vragen op: wat zijn nu eigenlijk de drempels die de Vlaming verhinderen om tot aan de officiële pensioenleeftijd van 65 te blijven werken? Het leek me heel interessant om het hen gewoon eens zelf te vragen.”

Bestuurskundestudente Sharon Van Impe zette in het kader van haar masterproef het onderzoek mee op: “Liefst 3.959 Vlamingen vulden onze uitgebreide vragenlijst volledig in. Omdat ons onderzoeksstaal niet op representatieve wijze werd samengesteld, kunnen we de conclusies wel niet veralgemenen naar alle Vlaamse 50-plussers. Maar onze enquête heeft ontegensprekelijk wel een grote maatschappelijke waarde. De resultaten geven ons namelijk een duidelijk inzicht in de arbeidsgerelateerde zaken waar een grote steekproef aan 50-plussers van wakker ligt.”

TipDeze vacatures maken speciaal vermelding van gelijke kansen voor iedere kandidaat (dus ongeacht leeftijd, geslacht, seksuele geaardheid, etnische afkomst of nationaliteit).

Werkende 50-plussers worstelen vooral met moeilijke werkomstandigheden

Met stip op één - vermeld door 44 procent van de werkende 50-plussers - staat het ontbreken van een goede werkorganisatie, op de voet gevolgd door de afwezigheid van een degelijke leidinggevende (43%) en een manifest gebrek aan waardering (42%). 36,80 procent van de mannen en liefst 45,40 procent van de vrouwen kreeg bovendien naar eigen zeggen het afgelopen jaar af te rekenen met leeftijdsdiscriminatie.

(lees verder onder de grafiek)

UGent en vacature.com

Stijn Baert: “Hier hadden we toch wel verwacht dat veel meer mensen vooral persoonlijke kwesties zouden aanhalen, zoals een minder goede gezondheid, een verlaagde veerkracht of een moeilijke combinatie met de zorg voor familieleden. Maar die zaken kwamen veel minder vaak naar voren dan problemen die rechtstreeks te maken hebben met de toestand op het werk. Als het de overheid en de werkgevers echt menens is om de mensen langer aan de slag te houden, moeten ze daar dus actiever in investeren. Denk bijvoorbeeld aan de noodzaak tot levenslang leren. Wat dat betreft, hangt ons land momenteel werkelijk aan de staart. Bovendien vermoeden onze respondenten algemeen dat heel veel oudere werkenden zeer geregeld te maken krijgen met leeftijdsdiscriminatie. Zo zouden jongere collega’s systematisch de voorkeur genieten bij promoties, interne selecties en opleidingen of bij een vernieuwing van operationele processen.”

“Kijken we naar de belangrijkste redenen waarom de oudere inactieven vroegtijdig gestopt zijn met werken, dan zien we grotendeels dezelfde drempels terugkomen”, vult Sharon Van Impe aan.

(lees verder onder de grafiek)

UGent en vacature.com

“Alleen liggen de percentages daar begrijpelijkerwijze nog een flink stuk hoger. 60 procent vermeldt dat een mindere verstandhouding met hun laatste chef er mee voor zorgde dat ze de arbeidsmarkt hebben verlaten. Het gebrek aan waardering haalt bij deze groep 58 procent en een slechte werkorganisatie 56 procent. Bij de laagopgeleide respondenten geeft ook ruim de helft (51%) aan dat hun mindere gezondheidstoestand het verder uitoefenen van hun baan bemoeilijkte. Zeker bij fysiek zwaardere jobs is er dus absoluut nood aan een grotere aandacht voor werkbaar werk.”

Werkloze 50-plussers blijven zo goed als kansloos

De werkloze respondenten zien aanwervingsdiscriminatie (71%), een te korte afstand tot de wettelijke pensioenleeftijd (58%) en langdurige werkloosheid (43%) als de belangrijkste redenen waarom ze in de praktijk weinig of geen kans maken op een nieuwe job. Daarnaast ondervindt 35 procent van de werkzoekenden dat hun hoge loonverwachtingen hen serieus parten spelen.

UGent-onderzoekster Hannah Van Borm doctoreert momenteel op die problematiek van aanwervingsdiscriminatie: “Deze resultaten liggen in lijn met eerder onderzoek, waarbij we aan de hand van fictieve sollicitaties objectief de discriminatie van oudere kandidaten op de Vlaamse arbeidsmarkt hebben gemeten. Toen al bleek dit probleem van minstens dezelfde orde als discriminatie op basis van origine of gender. Veel heeft te maken met de traditionele Belgische onduidelijkheid hoe lang mensen in de praktijk moeten werken. Veel meer dan in andere landen geven velen er lang voor de officiële pensioenleeftijd al de brui aan. Ondanks de verstrenging van de voorwaarden voor onder meer het brugpensioen (SWT) zijn er nog altijd tal van achterpoortjes. Dat verklaart mee waarom veel werkgevers niet happig zijn om nog in ouderen te investeren. Dat langdurige werkloosheid op het cv de kans op een sollicitatiegesprek drastisch verlaagt, bleek ook al uit eerdere studies. Wie geruime tijd zonder job zit, krijgt vaak automatisch de stempel opgekleefd van minder gemotiveerd en getalenteerd en moeilijker op te leiden.”

“Anderzijds valt het wel op dat één op de drie oudere werkzoekenden hun hogere looneisen als een drempel ervaart om opnieuw een job te vinden”, zegt Stijn Baert. “Dat raakt aan de discussie omtrent de sterke koppeling in ons land van de lonen aan de anciënniteit. Ik heb dit voorjaar nog alle politieke partijen naar hun standpunt in deze gevoelige materie gevraagd. Op sp.a en PVDA na was iedereen onder bepaalde voorwaarden bereid om dit debat eens ten gronde aan te gaan. We mogen met andere woorden de hoop koesteren dat er in de volgende legislatuur op dat vlak eindelijk iets gaat veranderen.”

Splitsen we de oudere werkzoekenden op volgens bepaalde criteria, dan durven de drempels op de weg naar een nieuwe job al wat meer te variëren. Zo verwijst 23,90 procent van de laagopgeleide werklozen naar een mindere gezondheid, tegenover 10,40 procent van de hoogopgeleiden. Terwijl 39,30 procent van de laaggeschoolde oudere werklozen zichzelf beduidend minder productief vindt dan de doorsnee jongere kandidaat, worstelt hooguit 23,70 procent van de hooggeschoolden met dat probleem. Vrouwelijke respondenten wijten hun werkloosheid dan weer vaker dan mannen aan een te beperkte technologische kennis.

(lees verder onder de foto)

Van links naar rechts: Stijn Baert, Hannah Van Borm en Sharon Van Impe
Lies Willaert / vacature.com Van links naar rechts: Stijn Baert, Hannah Van Borm en Sharon Van Impe

Hardnekkige vooroordelen doen 50-plussers de das om

Hannah Van Borm: “Ruim de helft (52%) van de respondenten denkt dat 50-plussers in de ogen van veel werkgevers beduidend minder gemotiveerd zijn. Slechts 13 procent gelooft dat die perceptie ook effectief een grond van waarheid bevat. Een vermeend gebrek aan flexibiliteit is volgens 55 procent van onze ouderen een serieuze drempel tot de arbeidsmarkt, terwijl hooguit 19 procent van hen vindt dat jongeren echt wel beter presteren. De drie percepties over 50-plussers die de respondenten zelf het meeste waar achten en die in hun visie hun kansen het zwaarst hypothekeren, zijn de hogere loonkost, de verminderde fysieke capaciteiten en de lagere technologische kennis en vaardigheden. Dat zijn dus de terreinen waarop de komende jaren met een gerichte aanpak de grootste winst kan worden geboekt.”

Lees ook:

De praktische kant van omscholen: wat met verlof, loon en studiekosten?

Wat nu met het halftijds pensioen?

Kan een langdurige ziekte aanleiding geven tot ontslag?

Bronvacature.com.




99 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • katy vercauteren

    politiekers luisteren toch niet naar de burger. Alleen maar wetten opleggen, dat kunnen ze. Maar een werknemer heeft geen enkele rechten meer, alleen maar plichten.

  • Liesbeth Cuppens

    OVLD pleit ervoor om zoveel mensen aan het werk te krijgen en te houden. Mooie theorie, maar wanneer het erop aankomt om gepensioneerden te werk te stellen, vinden ze zoveel regeltjes uit dat het niet opportuun is om terug te gaan werken. Een grotere contradictio in terminis kan ik mij moeilijk indenken. Ofwel geven ze iedereen dezelfde kans, ofwel moeten ze niet komen klagen dat er jobs niet ingevuld geraken.

  • koen leenknecht

    Schaf loonopslag volgens leeftijd af en de problemen zijn opgelost ! Loon volgens kwaliteit en niet volgens leeftijd .

  • Guido Hutsebaut

    ik ben bijna 74 en vind nog steeds werk....en ik werk vandaag nog half tijds. raar dat 55 plussers niet meer aan de bak komen.

  • raymond van der craen

    Natuurlijk is er werk genoeg voor die 50+. Een nieuwe job aanvaarden betekend meestal ook laanverlies en daar wringt het schoentje. In plaats deze mensen op brugpensioen te laten gaan of te laten stempelen kan de regering deze mensen een kleine toeslag geven. Daar is iedereen winnaar, de oudere werknemer alsook de staat die dan bespaart op de SZ en bovendien nog belastingen int op loon van de werknemer! Kan iemand dit onze "bekwame" politiekers duidelijk maken!