Waarom we in België maar niet bijleren

Diploma’s vinden we belangrijk, maar dan wel vooral voor onze carrièrestart.
Shutterstock Diploma’s vinden we belangrijk, maar dan wel vooral voor onze carrièrestart.
Aan onderwijsaanbieders geen gebrek. En toch komen veel werknemers in ons land amper aan bijscholen toe. In de Europese klas scoren we ruim beneden de gemiddeldes. Waarom slagen we er maar niet in om levenslang te leren?

De ontgoocheling was enorm, het slagveld veel groter dan verwacht. Eind januari zette Carrefour in België 1.233 banen op de helling. Ook die van Mieke Berden, die in de getroffen vestiging in Genk werkt. Haar opmerkelijke getuigenis verscheen de voorbije weken in zowat alle kranten. Voor de vrouw was het immers al de vierde keer dat ze een bedrijfssluiting meemaakte. Eerder werkte ze voor Velda, Philips en Ford en telkens draaide het op een collectief ontslag uit.

Werkzekerheid, geen jobzekerheid

Pech. Verkeerde tijd, verkeerde plaats. Een samenloop van omstandigheden. Toeval. Zo zou je het parcours van Mieke kunnen samenvatten, maar het is niet de analyse die Vickie Dekocker van Syntra Vlaanderen maakt. Ook al lijkt het verhaal erg uitzonderlijk, volgens de sociale wetenschapster is het dat niet. Of tenminste niet meer. “De echte waarheid is dat de job voor het leven niet meer bestaat. We weten ondertussen dat de digitalisering jobs overbodig maakt. Over zo’n ontslagrondes mogen we niet meer verbaasd zijn. Het gebeurt nu en het zal in de toekomst nog vaker gebeuren. In plaats van telkens in een kramp te schieten, moeten we werknemers weerbaar en wendbaar maken. Vóór ze hun baan verliezen. Haal de bemiddeling naar voor en leid mensen naar relevante opleidingen terwijl ze aan het werk zijn. Laten we eindelijk tanden poetsen in plaats van tanden trekken.”

We weten dat de digitalisering jobs overbodig maakt. Over ontslagrondes zoals bij Carrefour mogen we niet meer verbaasd zijn.

Vickie Dekocker, Syntra Vlaanderen

Dat levenslang leren dé manier is om op lange termijn werkzekerheid te geven, beseffen de beleidsmakers zeker. Zo stelden Vlaams minister van Onderwijs Crevits en Vlaams minister van Werk Muyters vorig jaar nog de ‘Startnota transitieprioriteit Levenslang Leren en de dynamische levensloopbaan’ voor. De komende twee jaar willen ze gezamenlijk een langetermijnvisie rond leren en werken ontwikkelen. 

TIP: ze bestaan wel, bedrijven waar je interne opleidingen krijgt. Neem eens een kijkje bij deze vacatures.

Dwingen tot actie

Een plan dat professor-emeritus Herman Baert (KU Leuven) bekend in de oren klinkt. In 1995 al legde hij over datzelfde thema samen met zijn collega Dirk Van Damme – vandaag onderwijsexpert bij de OESO – een rapport met 82 aanbevelingen bij de toenmalige minister van Onderwijs neer. “Maar veel van die maatregelen zijn nog niet in de praktijk gebracht of staan pas in de kinderschoenen”, vertelt hij. “Dat het een moeizaam proces is, is het minste wat je kunt zeggen. De omstandigheden zijn intussen wel drastisch veranderd. Niet alleen de digitalisering, ook de inburgeringsproblemen en de verhoogde pensioenleeftijd dwingen meer dan ooit tot actie.”

De Europese arbeidskrachtenbevraging van 2016 maakt de achterstand met de ons omringende landen alleszins pijnlijk duidelijk. Slechts 6,8 procent van de werkende Belgen tussen 25 en 64 jaar volgde in de vier weken voorafgaand aan de enquête een opleiding, tegenover 21,6 procent van de Nederlanders, 21,5 procent van de Fransen en 16,8 procent van de Britten. Met die score – die overigens al jarenlang vrijwel gelijk blijft – zitten we ver onder de ambitie van 15 procent die Europa vooropstelt en die ook de Vlaamse overheid in het Pact 2020 heeft onderschreven. Bovendien gaapt er een grote kloof tussen laag- en hooggeschoolden, tussen werkzoekenden en werkenden, tussen ouderen en jongeren. Telkens is het de meest kwetsbare groep, die het minst aan opleidingen deelneemt.

Eén diploma is genoeg

Op zoek dan naar verklaringen. Hoe komt het dat we dat cijfer maar niet omhoog krijgen? Hoe komt het dat we tijdens onze loopbaan zo weinig bijscholen en herscholen? Alle experts die we erover spreken, verwijzen naar de dubbelzinnige leerhouding van de Belgen. Diploma’s vinden we belangrijk, maar dan wel vooral voor onze carrièrestart. Baert: “Wie als veertiger beslist om opnieuw te gaan studeren, stoot op allerlei vooroordelen. Hij krijgt reacties als ‘Op jouw leeftijd nog? Dat zal toch niet zo makkelijk zijn!’ Zelden zal hij er felicitaties voor ontvangen. In plaats van aanmoedigen, ontmoedigen wij elkaar om te leren.” Reinhilde Pulinx van de Vlaamse Onderwijsraad ziet het zo: “In België gaan we er sterk van uit dat de initiële opleiding volstaat om de loopbaan door te komen. Het diploma is voor ons een toegangsticket. Heb je dat in handen, dan heb je zogezegd de competenties beet om het in het leven ‘te maken’.”

Sommige jongeren studeren op dit moment voor een job die over tien jaar niet meer zal bestaan.

Een bijkomende verklaring vindt professor Herman Baert bij de sterke reputatie van ons onderwijs. “In vergelijking met andere Europese landen heeft ons onderwijssysteem het in het verleden altijd goed gedaan. Wie uitstroomde, was klaar om aan het werk te gaan, zonder dat daar nog een vervolgopleiding voor nodig was. De kwaliteit van ons onderwijs maakte het met andere woorden minder noodzakelijk om levenslang te leren. In het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld, waar het onderwijsniveau niet overal even hoog is, of in landen met een kortere leerplicht zoals Italië is dat een ander verhaal. Daar zijn die opleidingen op de werkvloer nodig om werknemers op niveau te krijgen.”

Of die redenering vandaag nog vol te houden is, is zeer twijfelachtig. Niet alleen haalt ons onderwijs tegenwoordig minder goeie punten, ook de jobs evolueren sneller. Sommige jongeren studeren op dit moment voor een job die over tien jaar niet meer zal bestaan. Voor andere, nieuwe jobs is er dan weer geen (degelijke) opleiding beschikbaar. 

Lees ook:

In deze jobs is je toekomst verzekerd

Hier letten Belgische CEO's op bij een sollicitatiegesprek

500 euro per maand extra voor exact dezelfde job? Verander van sector!

Bronvacature.com.




57 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Benoit Achten

    Hier gaat van alles mis! Maxime Delacour slaat de nagel op de kop!

  • Maxime Delacour

    Nogmaals, ik sta er van versteld hoe dom wij Vlamingen zijn en die domheid dan nog etaleren ook. In de middeleeuwen was Vlaanderen ooit toonaangevend in kunst , architectuur en handel. Nu zijn we toonaangevend in knorrigheid , domheid, onbeschoftheid en onvriendelijkheid. Begin bij het begin : bezin U , denk na , wordt vriendelijk en sta open voor wetenschap en vernieuwing. Sluit je niet op in engheid , nationalisme en benepenheid.

  • Erik Quartier

    Omdat de vorige regeringen daar nooit werk van gemaakt hebben,zowel de cd&v als de socialisten,en nu moet het allemaal op een paar jaar gebeuren na 25 jaar te niksen!

  • johan vandeweghe

    omdat we een oerdom voorbeeld hebben nml onze graai regering !!

  • Dany Herman

    Ge moogt honderd diploma's hebben en veertig jaar ervaring ooit vindt men u te oud en duwen ze u tot op straat en dan mag je naar de pijpen dansen van de rva snotneuzen die het u eens gaan uitleggen