Hier moet je werken om 60 dagen verlof te krijgen

Aantal vakantiedagen varieert sterk al naargelang sector en bedrijf

Heb je een jaar voltijds gewerkt, dan heb je volgens de wet recht op vier weken betaalde vakantie
Shutterstock Heb je een jaar voltijds gewerkt, dan heb je volgens de wet recht op vier weken betaalde vakantie
Daar is de zomer, daar is je welverdiende verlof! Terwijl de ene werknemer het met de 20 wettelijke verlofdagen moet stellen, komt de andere vlot boven de 35 uit. Hoe kan dat?! Waarom is de ene werkgever zoveel guller dan de andere? En welk effect hebben al die verlofdagen op de productiviteit van het bedrijf?

Je merkt het aan de lengte van de files, de leegte van je inbox en de glimlach op het gezicht van je baas. Het is weer die tijd van het jaar dat alles wat gezapiger mag en de ene na de andere collega op vakantie vertrekt. Heb je een jaar voltijds gewerkt, dan heb je volgens de wet recht op vier weken betaalde vakantie. Hoe vanzelfsprekend we dat recht op verlof vandaag ook vinden, de geschiedenis leert dat het dat allerminst is. Je hoeft er zelfs niet eens zover voor terug te keren.

Stakingsmiddel

In de fabrieken van honderd jaar geleden bijvoorbeeld was er van betaald verlof helemaal geen sprake. Wie toen een dag thuis bleef, kreeg simpelweg niets. “Het is pas in de jaren 20 en 30 dat daar onder druk van de vakbonden verandering in is gekomen”, vertelt Erik Buyst, professor economische geschiedenis aan de KU Leuven. “Het waren grote bedrijven als Minerva, Gevaert en Bell die in ons land met betaald verlof pionierden, vaak na periodes van stakingen. Veel moet je je er ook niet bij voorstellen. Eerst ging het om twee à drie dagen betaalde vakantie per jaar.” Pas in 1936, nadat het land wekenlang plat had gelegen door een staking, kregen ook werknemers van andere bedrijven vakantierechten.

TIP: bereken hier hoeveel vakantiegeld je krijgt

Een volgende mijlpaal kwam er in 1947, met de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. De fabrieken in ons land hadden relatief weinig schade geleden en ook de haven van Antwerpen kon al snel weer op volle kracht draaien. Dat leidde tot economische euforie én de komst van het dubbel vakantiegeld. De vakantierechten breidden in de decennia daarna geleidelijk verder uit, om uiteindelijk in 1971 op vier weken betaald verlof uit te komen. Buyst: “En dat is de situatie waar we nu, bijna vijftig jaar later, nog altijd in zitten. Over verlof zijn er sindsdien geen grote algemeen bindende akkoorden meer gesloten. Een aantal sectoren en individuele bedrijven hebben de verlofrechten wel nog uitgebreid, wat verklaart waarom bedienden en arbeiders in het ene bedrijf meer verlofdagen hebben dan in het andere.”

Soms meer dan 60 verlofdagen

Dat de verschillen tussen de sectoren groot kunnen zijn, blijkt uit het jongste Salariskompas van vacature.com en KU Leuven (maart 2018), samengesteld op basis van een rondvraag bij 47.900 bedienden in Vlaanderen. Gemiddeld rapporteren zij 26 verlofdagen per jaar. Leerkrachten, ambtenaren en bedienden uit de sectoren energie, chemie en farmaceutische industrie doen daar vijf à tien dagen bij; hun collega’s uit de retail, de horeca, het toerisme en de notariaten komen op drie dagen minder uit.

“In de privé zijn het vooral de kapitaalintensieve bedrijven die gul zijn met verlofdagen”, analyseert Erik Buyst. “Chemiebedrijven leggen voor hun installaties gigantisch grote bedragen neer. In de totale productiekosten wegen de aankoop en het onderhoud van die machines vele malen zwaarder door dan de loonkosten. Om rendabel te zijn, moeten die fabrieken dan ook zo veel mogelijk draaien, liefst zeven dagen op zeven en 24 uur op 24. Die omstandigheden maken hen kwetsbaar voor stakingen, wat de vakbonden natuurlijk in een sterke onderhandelingspositie brengt. En dat vertaalt zich in hoge lonen én veel verlofdagen.”

Toon me alle jobs in de chemische sector

(lees verder onder de grafiek)

vacature.com

Volgens Gert Verreth van essenscia, sectorfederatie van de chemie en de farma, heeft het ook met de arbeidsorganisatie van de sector te maken. “De meeste chemiebedrijven werken volgens een zogenaamd volcontinusysteem. Productiemedewerkers werken in dag-, nacht- en weekendploegen en draaien soms verschillende dagen na elkaar shiften van twaalf uur. De recuperatiedagen die daar tegenover staan, doen het totale aantal verlofdagen aanzienlijk stijgen. Sommige werknemers komen zo zelfs op vijftig à zestig vakantiedagen uit.”

Lees ook: 10 aantrekkelijke jobs in de chemie- en farmasector

In die vijftig à zestig dagen kunnen ook de zogenaamde ADV-dagen verrekend zijn, arbeidsduurverminderingsdagen die werknemers krijgen omdat ze meer dan de gemiddelde 38 uren per week presteren. “Per extra gewerkt uur per week krijgen werknemers zes ADV-dagen per jaar”, verklaart Geert Vermeir, juridisch expert bij HR-dienstverlener SD Worx. “Die regeling kom je in zowat alle sectoren tegen, vooral bij de grotere bedrijven. Zij beseffen heel goed dat ze met zo’n systeem van extra verlofdagen werknemers kunnen verleiden.” In de bouw zijn die ADV-dagen sectoraal geregeld. Alle bedrijven werken er volgens een 40-urenweek en dat geeft recht op twaalf ADV-dagen per jaar. “Wie een volledig jaar heeft gewerkt, zou dus alles bij elkaar op minstens 32 vakantiedagen moeten uitkomen. Verrassend dus dat de bedienden in deze enquête slechts 25 verlofdagen tellen. Misschien beschouwen ze de ADV-dagen niet echt als verlof, maar eerder als recuperatie?”

(lees verder onder de grafiek)

vacature.com

Nog iets wat het totale aantal verlofdagen doet stijgen, zijn de anciënniteitsdagen. Om trouw te belonen, doen sommige werkgevers hun werknemers bijvoorbeeld om de vijf jaar een extra verlofdag cadeau. Na 25 jaar komen werknemers zo op een hele week extra verlof uit. Hetzelfde zie je gebeuren met de rimpeldagen. In de zorg bijvoorbeeld, waar de rimpeldagen sectoraal bepaald zijn, krijgen sommige werknemers vanaf hun 45ste twaalf dagen extra per jaar. Vanaf hun 50ste gaat het om 24 en vanaf hun 55ste zelfs om 36 dagen.

Lees ook: 38 verlofdagen? Dan moet je in deze sector werken

Onbeperkt betaald verlof

En dat is nog niet alles, want naast al die collectieve regelingen duiken er intussen ook systemen op die werknemers toelaten om individueel extra verlofdagen te nemen. Bij materiaaltechnologiebedrijf Umicore bijvoorbeeld kunnen werknemers ervoor kiezen om hun eindejaarspremie in extra verlofdagen om te zetten. Werknemers onder de vijftig kunnen tot negen dagen extra verlof nemen, werknemers boven de vijftig zelfs achttien. “Het is een maatregel die enorm populair is”, reageert hr-directeur Geert Walschap. “Zo’n 65 procent van onze medewerkers in België maakt er gebruik van.”

Nog een stapje verder gaan ze bij sociaal secretariaat Besox. Sinds een jaar kunnen werknemers daar zoveel verlof aanvragen als ze zelf willen. Zaakvoerder Christophe Morbee voerde de maatregel in als antwoord op de war for talent. “Als kleine speler kunnen we onmogelijk dezelfde voorwaarden aanbieden als grote sociale secretariaten. We merkten dat het geringe aantal verlofdagen – werknemers hadden er tot een jaar geleden 22 – ons parten speelde bij de rekrutering. Dat obstakel is nu weggewerkt.” Aan de invoering van het systeem koppelde Christophe Morbee één voorwaarde: de klanten mogen er geen nadeel van ondervinden. “Al onze teams bestaan uit vier medewerkers. Van hen verwacht ik dat ze onderling overleggen als ze verlof willen nemen. Het is niet de bedoeling dat ineens een volledig team afwezig is, want dan kunnen we naar de klanten toe geen goede service meer leveren.”

De balans na een jaar is voor Christophe over de hele lijn positief. “Het totale aantal verlofdagen is gestegen, maar niet zo gigantisch veel. Ik denk zelfs dat er niemand meer dan veertig verlofdagen heeft genomen. Bovendien zijn klanten nog altijd tevreden. Die extra verlofdagen wegen dus zeker niet op onze werking of onze resultaten. Integendeel heb ik de indruk. Werknemer moeten hun vakantiedagen nu niet meer tellen en kunnen makkelijker eens een snipperdag nemen, om nadien weer boordevol energie aan de slag te gaan. Daar kan ik als werkgever toch alleen maar blij mee zijn?”

Op maat van werknemer

Dat het aantal verlofdagen meer en meer een zaak van de werknemers wordt, is volgens professor Buyst een uitgemaakte zaak. “Die individualisering van de verlofrechten is al een tijdje aan de gang. Ouderschapsverlof en tijdskrediet bijvoorbeeld zijn destijds in het leven geroepen om werknemers de kans te geven werk en privéleven beter op elkaar af te stemmen. Het is geen verplichting om ze op te nemen, maar voor wie er behoefte aan heeft, kan het. Ik verwacht dat we in de toekomst meer naar die ‘vakantie op maat van de werknemer’ zullen evolueren. Hoe langer hoe meer zullen immers moeten knokken om hooggeschoolden aan te trekken. Die individuele verlofschema’s zijn een manier om hen aan zich te binden.”

Geert Vermeir van SD Worx is het eens met die redenering, al plaatst hij ook een kanttekening. “Een aantal van onze klanten geeft zijn werknemers de mogelijkheid om het salarispakket gedeeltelijk zelf samen te stellen, via het Flex Income Plan. Extra verlofdagen staan daarin al enkele jaren in de top drie van gekozen voordelen. Toch is het niet altijd evident om daarop in te gaan, zeker niet voor organisaties die sowieso al veel verlofdagen hebben. Meer verlof betekent immers minder tijd om het werk gedaan te krijgen. Kijk maar naar de zorgsector. De vele rimpeldagen daar maken het niet gemakkelijk om de personeelspuzzel te leggen. In een sector die sowieso al kreunt onder een personeelstekort, is dat een echte uitdaging.”

Lees ook: Baas over je eigen loon

Over die werkorganisatie maakt ook Geert Walschap (Umicore) zich wel eens zorgen. “Want kunnen we wel even productief zijn als alle werknemers extra verlofdagen opnemen? Om die reden hebben van bij het begin duidelijke regels afgesproken. Zo moet iedereen die zijn eindejaarspremie geheel of gedeeltelijk in extra verlof wil omzetten, dat ten laatste aan het einde van het jaar doorgeven. Als de personeelsbezetting op de ene of de andere afdeling lager uitvalt, dan kunnen we daarop anticiperen. Tot nu toe werkt dat prima.”

Meer verlof, minder omzet

Dat er in juli en augustus minder wordt gewerkt, zie je aan de omzetcijfers. Die liggen traditioneel lager dan in de andere maanden van het jaar. Onderstaande grafiek toont hoe de omzet van de industrie in ons land tijdens de voorbije drie jaar is geëvolueerd (uitgedrukt in bruto-indexcijfers). Telkens is er een dipje in juli en augustus. Datzelfde zie je gebeuren in de maand januari.

(lees verder onder de grafiek)

vacature.com

Hoeveel bedraagt jouw vakantiegeld?

Weet je waar jij recht op hebt? Met onze handige vakantiegeld calculator bereken je het in een handomdraai

Lees ook:

Dit is wat onze jaarlijkse vakantie de economie kost

Hoelang nog kan de bouwvakker op bouwverlof?

38 verlofdagen? Dan moet je in deze sector werken

Bronvacature.com.




1 reactie

Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie
Door het plaatsten van een reactie, ga je akkoord met de gedragsregels


  • Jo Bosman

    Die verfoeilijke vakbonden toch. Dat we zoveel verlof hebben en zoveel vakantiegeld hebben we aan hen te danken plus nog zovele ander sociale voordelen Foei toch wat doen ze ons aan. We willen dat allemaal wel inleveren niet ? Die vakbonden deugen toch voor niets volgens velen .