Het werkverdriet van België

Buurlanden vaak guller met uitkeringen en andere beschermingsmaatregelen voor werknemers

rv
In België staan we zowat de helft van ons loon af aan belastingen. Ook onze bijdrages aan de sociale zekerheid stijgen boven het Europese gemiddelde uit. Logischerwijze zou je dus verwachten dat we op tal van vlakken beter beschermd zijn dan de doorsnee Europeaan. Helaas klopt dat niet.

Waar is al mijn geld naartoe? Het is de vraag die elke Jan/Jeanne Modaal zich wel eens stelt wanneer hij/zij zijn/haar loonfiche onder ogen krijgt. Terecht, want het verschil tussen bruto en netto is in ons land enorm. Van de 3.400 euro die een werknemer ooit met de baas onderhandelde (= het gemiddelde brutoloon in België volgens de jongste Salarisenquête van vacature.com en KULeuven), verschijnt uiteindelijk maar 2.000 euro op de bankrekening. Dat dat weinig is, is ook de conclusie van Deloitte. Die vergeleek in haar jongste loonstudie de nettolonen van werknemers in negentien Europese landen. Alleen in Italië, Denemarken en Griekenland blijken werknemers netto nog minder over te houden dan in België. De hoogste nettolonen vonden ze in Zwitserland; op ruime afstand volgen Tsjechië, Malta en Slovakije. 

Pijlsnel in hoogste belastingschijf
De belangrijkste oorzaak van die lange ranking voor België is het belastingsysteem. "In vergelijking met de andere Europese landen beland je hier heel snel in de hoogste belastingschijf. Al vanaf 38.080,01 euro per jaar", verklaart Patrick Derthoo, Tax Partner bij Deloitte Belgium. Belastingen van 50 procent en meer, zoals in België, zijn in Europa op zich niet zo uitzonderlijk. Zowat de helft van de andere onderzochte landen past ze toe, maar ze doen dat wel pas vanaf een hoger inkomen. In Zweden bijvoorbeeld betalen werknemers het hoogste belastingtarief vanaf een jaarinkomen van 65.947 euro. In België betaal je het hoogste tarief zodra je iets boven het maaiveld uitsteekt, al vanaf een loon van ongeveer 2.700 euro per maand.

Zware sociale lasten
Niet alleen met onze belastingtarieven, ook met onze bijdragen voor de sociale zekerheid zitten we bij de hoogste in Europa. Zo staan Belgische werknemers automatisch 13,07 procent van hun brutoloon af. Werkgevers leggen er gemiddeld nog eens 32 procent bij. "En in tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland en Duitsland is er in ons land geen plafond ingesteld", zegt Derthoo. "Of je nu 30.000 of 200.000 euro per jaar verdient, de percentages blijven altijd dezelfde." En dus wegen de sociale lasten in ons land zwaar door. Dat blijkt ook uit de gegevens die Deloitte verzamelde: alleen in Frankrijk en Hongarije liggen de bijdragen van werknemers en werkgevers nog hoger. Afwachten maar of het verlaagde basistarief voor werkgevers (25 procent vanaf 2018) iets aan die ranking zal veranderen.

Voor wat, hoort wat?
De belangrijkste vraag blijft natuurlijk wat er tegenover die hoge belastingen en sociale bijdragen staat. Haal je er als werknemer voldoende voordeel uit? Geniet je bijvoorbeeld van een betere sociale bescherming dan je collega's in andere Europese landen? Want dat is tenslotte wat je zou verwachten als je zoveel meer betaalt. Op onze zoektocht naar antwoorden zijn we in verschillende Europese statistieken en rankings gedoken. Een deel daarvan vind je terug op de volgende pagina's. Echt opvallen doet ons land daarin niet, niet in slechte, maar zeker ook niet in goed zin. Of het nu om pensioenen, moederschapsverlof of kinderbijslag gaat, ons land is eerder een middenmoter dan een voortrekker. De slotsom is dus pijnlijk simpel: de hoge lasten leiden niet tot de gewenste hoge lusten.

MOEDERSCHAPSRUST
15 weken in België, 82 weken in Estland

15 weken moederschapsrust is in vergelijking met andere Europese landen weinig. De meeste landen bieden hun kersverse moeders 20 tot 34 weken aan. Uitschieters zijn Estland, Noorwegen en Bulgarije, met respectievelijk 82 en 59 weken West-Europese landen geven sowieso minder weken dan Oost-Europese, maar zelfs als je alleen met de West-Europese rekening houdt, hangt België aan het staartje. (Kijk maar naar de vergelijking met ons buurlanden.) In IJsland krijgen moeders 12 weken, maar kunnen ze onderling met hun partner nog drie maanden  verdelen. Papa's krijgen in België 10 dagen geboorteverlof, meer dan in Duitsland (0 dagen) en Nederland (2 dagen), maar minder dan in Spanje (13 dagen), Denemarken (170 dagen) en Noorwegen (322 dagen).  

Hoeveel weken moederschapsverlof krijg je?
14 weken: Duitsland
15 weken: België
16 weken: Frankrijk, Nederland
20 weken: Luxemburg
52 weken: Groot-Brittannië
Bron: Deloitte Social Security Benefits Study, januari 2017

WERKLOOSHEID
Welkom in het enige land waar uitkeringen nooit stoppen
Als er één situatie is waarin Belgische werknemers beter beschermd zijn dan andere Europeanen, dan is het misschien wel bij werkloosheid. België is zowat het enige land in Europa waar de werkloosheidsuitkering nooit helemaal stopt. De hoogte van het bedrag zakt wel naarmate iemand langer werkloos bent. Na vier jaar valt hij terug op een forfaitair bedrag. Voorwaarde is wel dat ie voldoende inspanningen levert om een nieuwe job te vinden. Is dat niet het geval, dan kan hij alsnog zijn uitkering verliezen. In de meeste andere Europese landen stopt de uitkering na één en maximum na twee jaar. 

Hoelang kan je een uitkering ontvangen?
Groot-Brittannië: 6 maanden
Duitsland: 1 jaar (verlengbaar met max. 1 jaar voor 58-plussers)
Luxemburg: 1,5 jaar (verlengbaar met 1 jaar voor 50-plussers)
Frankrijk: 2 jaar (verlengbaar met 1 jaar voor 50-plussers)
Nederland: Wordt sinds 2016 teruggebracht van 38 naar 24 maanden.
België: Onbeperkt
Bron: Missoc, augustus  2017

KINDERBIJSLAG
Minder dan 100 euro voor het 1ste kind
Met 92,09 euro voor het eerste kind kun je de kinderbijslag in ons land moeilijk genereus noemen. De meeste andere West-Europese landen gaan vlot voorbij de 100 euro. (België doet dat pas als er een tweede kind komt.) Denemarken is het gulst: daar ontvangen ouders maandelijks zo'n 200 euro voor hun eerstgeborene. Wel opmerken dat er in België vanaf 1 januari 2019 een nieuw kinderbijslagsysteem in werking treedt. Voor elk kind dat vanaf die datum geboren wordt, zullen ouders 160 euro ontvangen. De rang in het gezin doet er dan niet meer toe. 

Welk bedrag krijg je maandelijks voor je 1ste kind?
Frankrijk: 0 euro (pas vanaf 2 kinderen)
Nederland: 66,86 euro België 92,09 euro
Groot-Brittannië: 109 euro
Duitsland: 190 euro
Luxemburg: 265 euro
Bron: Missoc, augustus  2017

PENSIOEN 
Inkomen daalt gemiddeld met 40% 
Nee, het Belgische wettelijk pensioen zal niet volstaan voor een financieel zorgeloze dag. Ja, je kunt maar beter zelf tijdig een spaarpotje beginnen aan te leggen. Wanneer zelfs de minister van Pensioenen met dat advies komt aanwaaien, weet je het wel: wil je je huidige levensstandaard aanhouden, dan moet je niet al te veel op het wettelijk pensioen rekenen. Dat blijkt ook uit de cijfers van de OESO. Belgen die op pensioen gaan, moeten het gemiddeld met zo'n 40 procent minder inkomsten stellen. Daarmee zitten we een aardig stuk onder het EU-gemiddelde (- 30 procent inkomsten) en doen we het veel slechter dan bijvoorbeeld Nederland, Portugal, Spanje en Luxemburg. Daar behouden werknemers na hun pensioen 90 procent of meer van hun vroegere arbeidsinkomen. Ze boeten dus amper aan koopkracht in. 

In welke mate vervangt je pensioen je vroegere arbeidsinkomen?
Nederland: 95,7%
Luxemburg: 88,6%
Frankrijk: 67,7%
België: 60,9%
Duitsland: 50,0%
Groot-Brittannië: 28,5%
Bron: OESO, Net pension replacement rate, cijfers voor 2014

ZIEKTE
Uitkeringen bedragen 60% van het brutoloon
Wie ziek is en een tijd niet kan werken, krijgt in België een uitkering van het ziekenfonds. Tijdens het eerste jaar afwezigheid gaat het om 60 procent van het (begrensd) brutoloon. Daarmee zijn we opnieuw geen uitschieters in Europa. Het merendeel van de landen voorziet 70 procent van het brutoloon of zelfs meer. Vanaf het tweede jaar ziekte word je in België beschouwd als invalide en ontvang je al naargelang je gezinssituatie 40 tot 65 procent van je laatste brutoloon.

Op welk percentage van je brutoloon val je terug bij ziekte? 
Luxemburg: 100%
Nederland: 70%
Duitsland: 70%
België: 60%
Frankrijk: 50%
Groot-Brittannië: 20%
Bron: Europese Commissie, 'Sick pay and sickness benefit schemes in EU', 2016

Maar er is ook goed nieuws...
=> Ook al zijn de nettolonen in ons land eerder laag, met de koopkracht van de werkende Belgen zit het snor. Deloitte stelde in haar loonstudie ook een ranking op rekening houdend met de kinderbijslag, de kosten voor huisvesting en voor levensonderhoud (= netto beschikbaar inkomen). In dat lijstje schuift België op naar het midden, na Spanje en Duitsland maar wel voor Nederland, Zweden, Frankrijk en het Groot-Brittannië. Zwitserland komt in deze ranking naar boven als het duurste land. "De Zwitsers mogen dan wel tekenen voor de hoogste nettolonen. Uit deze studie blijkt dat ze er alles bij elkaar niet zoveel mee kunnen doen. Dan ben je beter af in België", reageert Patrick Derthoo (Deloitte).  
=> Ander goed nieuws is dat het armoederisico van werkenden Belgen tot het laagste in Europa behoort. Met 4,6 procent (2015, Eurostat) doen we het beter dan al onze buurlanden. Zonder twijfel hebben de hoge minimumlonen en de automatische loonindexering daar iets mee te maken. Wat dat laatste betreft zijn we in Europa een echte uitzondering geworden. => Als het gaat over work-life balance, krijgt België van de Oeso een 8,7/10. Daarmee haalt het de vijfde plek van alle Oeso-landen. De organisatie hield onder meer rekening met het aantal uren dat we werken en de tijd die we spenderen aan hobby's. Nederland voert de ranking aan, met een score van 9,4, op de voet gevolgd door Denemarken, Frankrijk en Spanje. Groot-Brittannië scoort met 6,4/10 opvallend zwak.      

Lees ook:
Werken in Vlaanderen/België/Europa: de cijfers
De Belg verdient gemiddeld 3.401 euro
Betaalde feestdagen: hoe doet België het in Europa?

Bron: vacature.com.




17 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Carine Van den Berghe

    Altijd maar zeggen dat er geen geld meer is voor de pensioenen en de mensen maar zelf voor een extraatje moeten zorgen zoals de 2de pijler. Als het dan eindelijk zo ver is komen de graaiers er nog eens 25% afromen. Hoe zit dat in andere landen?

  • Andre DM

    Had ik als zelfstandige , mijn sociale bijdrage zelf op gespaard zou ik een dik pensioen hebben , maar nu verder doen met 325€ per maand

  • Jaak Meykens

    Als wij niet onder de graaicultuur van de politiekers gebukt gingen en een overlast aan ambtenaren die niemand nodig heeft hoeft de staat niet de helft van het loon inpikken en hoeft niemand in armoede te leven.

  • JOERI DAMMAN

    Waarom niet gelijkstellen voor alle Europese landen? Wij veel betalen maar weinig krijgen, sommige landen krijgen veel maar betalen weinig!

  • Basil Fawlty

    Kinderbijslag afschaffen!