Exclusief voor abonnees

Is wie nu afstudeert een vogel voor de kat op de arbeidsmarkt? Onze werkexpert waarschuwt vooral voor ‘littekeneffecten’

Werkexpert Stijn Baert: "Wie horizontaal mobiel wil zijn, heeft veel meer kansen op een goede baan, ook in moeilijke economische tijden"
Unsplash Werkexpert Stijn Baert: "Wie horizontaal mobiel wil zijn, heeft veel meer kansen op een goede baan, ook in moeilijke economische tijden"
Terwijl de studenten hoger onderwijs zitten te zwoegen boven hun boeken, horen ze hoe velen een somber beeld schetsen van hun kansen op de arbeidsmarkt straks. Onnodig doemdenken, vindt professor arbeidseconomie Stijn Baert, werkexpert binnen ons geldpanel. “Maar dat deze crisis geen jackpot zal zijn voor wie binnenkort een baan zoekt, is duidelijk.”

Moeder, waarom studeren wij? Je kan het jongeren die het zich in coronatijden luidop afvragen moeilijk kwalijk nemen. De afgelopen weken zijn ze om de oren geslagen met doembeelden over hun carrière.

Ja, wie vorig jaar afstudeerde stond er waarschijnlijk beter voor. Uit onderzoek weten we dat wanneer het goed gaat in de economie, goed draaiende bedrijven extra jobs creëren. Valt de economie stil en gaan bedrijven over de kop, dan valt het aantal vacatures terug en stijgt de werkloosheid. Het is momenteel nog onduidelijk hoelang de economie zal terugvallen door de coronacrisis, maar dat deze crisis geen jackpot zal zijn voor wie binnenkort een baan zoekt, is duidelijk.

Wie in het begin van haar of zijn carrière lang moet zoeken naar een baan, heeft later ook een hogere kans om werkzoekend te zijn

Stijn Baert

Gaten in cv

Bovendien is er een gevaar op wat arbeidseconomen ‘littekeneffecten’ noemen. Wie in het begin van haar of zijn carrière lang moet zoeken naar een baan, heeft later ook een hogere kans om werkzoekend te zijn.

Dat ‘litteken’ betekent dat wie langer werkloos is, minder mogelijkheden heeft om zich professioneel te ontwikkelen. Bovendien zien werkgevers periodes van werkloosheid niet graag op het cv staan. Ons eerder onderzoek toont aan dat die gaten in het cv gezien worden als een teken van een lagere motivatie, minder verstandig zijn, minder sociaal vaardig ook, minder mee met recente technologieën en minder gemakkelijk op te leiden.

Overheidsinvesteringen

Dan maar boeken toe, letterlijk en figuurlijk? Ons neerleggen bij het feit dat wie nu afstudeert een vogel voor de kat is? Zeker niet!

Hoe meer de overheid erin slaagt de economische motor opnieuw te laten aanslaan, bijvoorbeeld door zelf te investeren in overheidsinfrastructuur en in onderzoek en ontwikkeling, hoe beter de kansen voor wie binnenkort afstudeert zullen zijn.

Bovendien geeft de wetenschappelijke literatuur aan dat het litteken dat afstuderen tijdens een crisis nalaat kleiner is als de arbeidsmarkt flexibeler is. Dus: als werkgevers vlotter kunnen aanwerven en ontslaan, dan zullen ze sneller geneigd zijn om jonge mensen een kans te geven eens de economie aantrekt. De politiek zou dan ook kunnen overwegen onze arbeidsmarkt iets meer enten op het Deense model van ‘flexicurity’. Flexibiliteit in arbeidscontracten wordt dan gecombineerd met een sterker sociaal vangnet.

De afgelopen jaren zag je vooral een competitie tussen bedrijven om pas afgestudeerden binnen te halen, nu zullen pas afgestudeerden terug zélf meer met elkaar in competitie moeten gaan om de beschikbare jobs te bemachtigen

Stijn Baert

Elkaars concurrenten

Maar ook wie afstudeert zelf, hoeft niet bij de pakken te blijven zitten. De afgelopen jaren zag je vooral een competitie tussen bedrijven om pas afgestudeerden binnen te halen, nu zullen pas afgestudeerden terug zélf meer met elkaar in competitie moeten gaan om de beschikbare jobs te bemachtigen.

Ik geef hen drie tips om dat succesvol te doen:

1. Onderscheid jezelf
Wie competitie zegt, zegt: jezelf onderscheiden van je concurrenten. Studenten mogen dit best letterlijk nemen. Wie nu voor een laatste keer boven de studieboeken hangt, heeft er belang bij om alles op alles te zetten om met onderscheiding of grote onderscheiding af te studeren. Hoge punten halen dus. Ons onderzoek met fictieve sollicitaties geeft aan dat het effectief helpt om een jobgesprek vast te krijgen.

Verder gaat een cv niet alleen om de harde inhoud, maar ook om de zachte. Ben je studentenleider geweest? Heb je aan vrijwilligerswerk gedaan? Vergeet het dan zeker niet te vermelden, want het verhoogt je kansen. Ook de vorm is belangrijk: zie je er zo goed uit als de Belgische voetballer Leandro Trossard en zo betrouwbaar als VTM-nieuwsanker Birgit Van Mol, voeg dan zeker een foto toe! ‘Betrouwbaar’ is trouwens hét persoonlijkheidskenmerk dat werkgevers graag zien.

Jezelf onderscheiden kan je ook met je motivatiebrief. Als je droomjob passeert, hou het dan vooral niet op een standaardtekstje. Dat geeft namelijk de indruk dat je niet gemotiveerd bent, en motivatie vinden werkgevers net superbelangrijk. Geef concreet aan waarom jouw kenmerken perfect matchen met die van de vacature.

2. Breder kijken
Kijk ook verder dan je neus lang is. Momenteel zijn er meer dan 110.000 jobs beschikbaar op de website van de VDAB. 15.000 daarvan werden de voorbije week gepost. Daar zit natuurlijk niet voor iedereen de baan tussen waar zij of hij aan dacht bij het begin van de studies, maar sowieso wel uitdagingen die aansluiten bij de talenten en competenties. Als menswetenschapper je brede algemene vorming inzetten in een bedrijf dat via artificiële intelligentie de reclame van de toekomst ontwikkelt, waarom niet?

We noemen dit horizontaal of inhoudelijk mobiel zijn. Wie daartoe bereid is, heeft veel meer kansen op een goede baan, ook in moeilijke economische tijden. Wat ik niet aanraad, is meteen ook verticaal mobiel te zijn. Dat houdt in dat je van bij de start een baan onder je opleidingsniveau aanvaardt. Dat is zelden een springplank naar een baan op jouw niveau, blijkt uit onderzoek.

Met een goede studiekeuze, die je toegang geeft tot toekomstgerichte sectoren, wordt het evidenter wanneer je moet gaan solliciteren

Stijn Baert

3. Extra opleiding
Door extra je best te doen om je te onderscheiden en door voldoende wendbaar te zijn, kun je er dus ook in deze minder evidente tijden echt wel iets van maken als je binnenkort afstudeert. Tegelijk kan het  ook geen kwaad om eens te overwegen om toch een extra opleiding te volgen. Misschien biedt je onderwijsinstelling of provincie wel een renteloze lening aan om dat ook financieel haalbaar te maken?

Op die manier moet je niet gaan solliciteren in deze moeilijke zomer van 2020. Maar veel belangrijker: met een goede studiekeuze, die je toegang geeft tot toekomstgerichte sectoren, wordt het wanneer je wel moet gaan solliciteren evidenter. Want laat er geen twijfel over bestaan: door de digitale revolutie worden mooie diploma’s de komende jaren alleen maar belangrijker. Studenten die blokken, leggen daarmee ook vandaag het fundament onder een mooie toekomst.

Donderdag in ons Geld-dossier: onze budgetexperte Sara Van Wesenbeeck vertelt hoe je in crisistijd toch op een gepaste manier kan onderhandelen over de prijs die een handelaar vraagt.

Lees ook:

In deze sectoren vind je de hoogste lonen en de beste extralegale voordelen (+)

“De Belg studeert lang maar investeert weinig in bijscholing”: onze werkexpert wil werklozen richting knelpuntberoepen oriënteren (+)

Zal ook jouw baas vragen om loon in te leveren? Onze werkexpert geeft uitleg (+)