De automatische loonindexering glashelder toegelicht

shutterstock
Spilindex, automatische loonindexering: de kranten slaan je regelmatig met deze termen om de oren, maar voor heel wat mensen is het niet altijd even duidelijk waar het precies over gaat. Hier krijg je een glasheldere uitleg.

De gezondheidsindex

In België zijn de lonen gekoppeld aan de zogeheten gezondheidsindex. Die parameter geeft de prijsevolutie aan van een 500-tal goederen en diensten die Belgische gezinnen consumeren. Elke maand wordt de waarde van die consumptiegoederen bepaald en als een cijfer uitgedrukt: de gezondheidsindex. Stijgen de prijzen, dan stijgt ook de waarde van de gezondheidsindex.  

Prijsgevoelige producten zoals benzine, diesel, tabak en alcohol worden al sinds 1994 niet meer meegerekend. 

De link met de spilindex

Bereikt of overschrijdt het viermaandelijkse gemiddelde van de gezondheidsindex - standaard vermenigvuldigd met 0,98 - een vooraf bepaalde waarde, de 'spilindex', dan worden de lonen, pensioenen en sociale uitkeringen in ons land automatisch verhoogd. Dat mechanisme noemen we de loonindexering. Het doel? Te allen tijde de koopkracht van de Belgen bewaren. 

Evolueert jouw loon wel voldoende? Ontdek het aan de hand van ons Salariskompas.


Sectoraal geregeld

Hoe de loonindexering in de praktijk plaatsvindt, verschilt van sector tot sector. In de publieke sector is de loonindexering bij wet bepaald. Bij het bereiken of overschrijden van de spilindex worden de overheidslonen, pensioenen en sociale uitkeringen verhoogd met 2%. 

In de privésector bestaat er geen wettelijke basis voor de automatische indexering en regelen de sectoren en bedrijven dat zelf. Werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers zetelen samen in een overlegorgaan, een 'paritair comité' genoemd. Dat legt de praktische regeling van de loonindexering vast in een collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Dat bepaalt aan welk percentage geïndexeerd wordt en wanneer dat gebeurt (per kwartaal, per maand, jaarlijks ...).

Begin januari werd door de sociale partners beslist dat de lonen in de privésector de komende twee jaar maximaal 1,1% mogen stijgen bovenop de index. Hier lees je meer.

Een voorbeeld
Na de overschrijding van de spilindex in mei 2016 kregen de bedienden uit het Paritair Comité 200 vanaf 2017 een loonindexering. Een bruto maandloon van 2500 euro kon tot 2528,75 euro stijgen.  

Wanneer veranderen de lonen?

Terwijl het moment van indexaanpassing in de privésector verschilt, is die in de publieke sector vast bepaald: 

Voor de lonen, vergoedingen en toelagen gebeurt de indexaanpassing steeds de tweede maand na de overschrijding van de spilindex.

Voor de sociale uitkeringen (kinderbijslag, kraamgeld, pensioenen ...) gebeurt de indexaanpassing steeds de eerste maand na de overschrijding van de spilindex.


Benieuwd of je te veel of te weinig verdient? 
Bereken, vergelijk en voorspel je loon met ons handige Salariskompas!