Exclusief voor abonnees

“Hoe moet 55-plusser zélf geloven in langer werken, als onze overheid het omgekeerde signaal geeft?”

Shutterstock
Al op pensioen kunnen op uw 59ste? Of op uw 56ste? De komende maanden belooft het brugpensioen - of het Stelsel van Werkloosheid met Bedrijfstoeslag (SWT), zoals het intussen officieel heet - opnieuw onderwerp van felle discussie te worden. Stijn Baert, werkexpert in ons geldpanel, ziet minstens drie goede redenen om er voorgoed de stekker uit te trekken.

59 jaar. Dat is de leeftijd die je minstens moet hebben om bij de herstructurering bij Brussels Airlines op brugpensioen te mogen. Enfin, we mogen brugpensioen niet langer brugpensioen noemen. Officieel heet dat nu: Stelsel van Werkloosheid met Bedrijfstoeslag (SWT).

Dat wil zeggen, net zoals vroeger vullen werkgevers de werkloosheidsuitkering die SWT’ers krijgen aan met een toeslag, zodat zij tot aan hun echte pensioen verzekerd zijn van een inkomen dat in veel gevallen hun vroegere loon benadert. Maar in theorie moeten SWT’ers, in tegenstelling tot de bruggepensioneerden van vroeger, wel beschikbaar blijven voor de arbeidsmarkt. Als de VDAB hun een baan voorstelt, mogen ze die niet zomaar afwimpelen.

Wie zou nog willen gaan werken, als zij/hij er bijna geld moet aan toesteken?

In de praktijk ligt de terugkeer van SWT’ers naar de arbeidsmarkt dicht bij de 0 procent. Haast logisch. Wie zou nog willen gaan werken, als zij/hij er bijna geld moet aan toesteken?

Slecht beleid

Toch zal het brugpensioen-dat-we-geen-brugpensioen-mogen-noemen de komende maanden vaak op tafel komen te liggen, als bedrijven door de gevolgen van de coronacrisis hun werknemersbestand moeten terugschroeven. En als het aan de PS ligt, mag brugpensioen al op jongere leeftijd. Zelfs 56 jaar circuleert.

Het is een waanzinnig idee. Het brugpensioen moet je niet uitbreiden. Je moet het verbannen naar waar het thuishoort, naar het Historisch Museum Voor Slecht Belgisch Beleid. Daar zijn minstens drie goede redenen voor.

1. Extra kansen voor jongeren

Het brugpensioen is decennia geleden geïntroduceerd, in een periode waarin het aantal werklozen hoog was en het aantal vacatures laag. De achterliggende gedachte was: oudere werknemers op een zachte manier laten plaatsmaken voor jongere werklozen.

Een hoge tewerkstelling onder ouderen kan perfect samengaan met een hoge tewerkstelling onder jongeren

Ondertussen leerde onderzoek dat dit recept niet werkt. Op basis van theoretisch werk en data-analyse werd duidelijk dat er niet zoiets bestaat als een vaste hoeveelheid werk in een land of regio, die kan verdeeld en herverdeeld worden. Dat fabeltje wordt door economen de ‘lump of labour fallacy’ genoemd.

Het omgekeerde blijkt eerder waar te zijn, namelijk: werk creëert werk. Wanneer beleid ertoe leidt dat meer mensen aan de slag gaan en blijven, dan stijgt de consumptie, omdat mensen meer centen kunnen uitgeven, en dus moeten bedrijven meer produceren en kunnen ze meer werknemers aannemen. De overheid voelt dan ook minder nood om de lasten op arbeid te verhogen, omdat mensen die langer werken ook langer belastingen betalen. Met andere woorden: een hoge tewerkstelling onder ouderen kan perfect samengaan met een hoge tewerkstelling onder jongeren.

Om pensioenen te kunnen uitbetalen die een waardige oude dag mogelijk maken, is er maar één optie: met zijn allen langer werken

2. 55-plussers straks broodnodig

Bovendien is 55-plussers nu op brugpensioen sturen compleet kortzichtig; onze arbeidsmarkt zal hen morgen opnieuw nodig hebben. We lijken het haast te vergeten, maar de komende jaren slaat de vergrijzing met volle kracht toe. Om pensioenen te kunnen uitbetalen, die een waardige oude dag mogelijk maken, is er maar één optie: met zijn allen langer werken. 

De situatie van arbeidsmarktkrapte die we de afgelopen jaren kenden, lijkt nu even een ver verleden. Zodra de economie aantrekt, zou dit meer dan ooit opnieuw realiteit kunnen zijn.

Elke vacature die we de komende jaren niet kunnen invullen, omdat we nu massaal 55-plussers uit de arbeidsmarkt gaan duwen, is een gemiste kans om de sociale zekerheid overeind te houden.

3. Toon dat we écht geloven in langer werken

Ten slotte impliceert het systeem van brugpensioen een ongelijke behandeling van wie jonger dan 59 is. Stel dat je 58 bent als je door een herstructurering het bedrijf moet verlaten, dan krijg je een gewone werkloosheidsuitkering. Ben je al 59, dan komt er een belangrijk bedrag bovenop. Alsof het voor iemand van 58 jaar zoveel evidenter is een nieuwe baan te vinden.

Je kan je de vraag stellen hoe een 55-plusser zélf moet geloven in langer werken, als onze overheid keer op keer het omgekeerde signaal geeft

Tezelfdertijd zeggen we met dit systeem tegen mensen van 59 dat we niet geloven dat ze nog in staat zijn om opnieuw aan de slag te gaan. Officieel moeten ze beschikbaar blijven voor de arbeidsmarkt, maar officieus is het signaal: je bent niet meer nodig.

Op die manier is ‘langer werken’ in ons land iets dat we in woorden belijden, maar niet in daden. Je kan je dan de vraag stellen hoe een 55-plusser zélf moet geloven in langer werken, als onze overheid keer op keer het omgekeerde signaal geeft.

Brugpensioen afschaffen volstaat niet

Wat mij betreft is het volledig uitdoven van het brugpensioen dan ook de meest logische maatregel die een volgende federale regering kan nemen. Natuurlijk wil dat niet zeggen dat dit er meteen ook toe zal leiden dat iemand die op latere leeftijd haar/zijn baan verliest, verzekerd is van een nieuwe baan.

Je kunt niet aan de ene kant van 55-plussers verwachten dat ze op zoek gaan naar een nieuwe baan, maar er aan de andere kant niet op toezien dat ze dezelfde kansen krijgen als jongere werkzoekenden

In een eerder artikel verwees ik al naar de de leeftijdsdiscriminatie op de Vlaamse arbeidsmarkt. Je kunt niet aan de ene kant van 55-plussers verwachten dat ze op zoek gaan naar een nieuwe baan, maar er aan de andere kant niet op toezien dat zij dezelfde kansen krijgen als jongere werkzoekenden.

Ook de hoge loonkosten voor 55-plussers vormen een drempel die werkgevers tegenhoudt om hen aan te werven. Een gedeeltelijke ontkoppeling van de lonen en de anciënniteit dringt zich op. Aan een volgende federale regering dus, om de vele mooie woorden rond langer werken eindelijk om te zetten in ambitieuze daden.

Woensdag in ons Geld-dossier: geldexpert Paul D’Hoore over pensioensparen in tijden van corona.

Lees ook:

“Een oudere leeftijd schaadt je cv even sterk als een Turkse naam”: onze werkexpert geeft advies voor wie op latere leeftijd solliciteert (+)

“Belg die werkt heeft soms amper 7 procent meer inkomen dan werkloze”: onze werkexpert legt uit hoe dat komt(+)

Mag Yusuf echt minder op jobgesprek dan Jan? Werkexpert Stijn Baert onderzocht de Vlaamse arbeidsmarkt (+)