Geen onderzoekscommissie voor LuxLeaks, wel "bijzondere commissie"

Groenen wijzen beschuldigend naar Guy Verhofstadt

Guy Verhofstadt en Jean-Claude Juncker.
REUTERS Guy Verhofstadt en Jean-Claude Juncker.
Er komt in het Europees Parlement geen onderzoekscommissie naar belastingontwijking en -ontduiking in de lidstaten. Het voorstel dat de groene fractie voor zo'n commissie had uitgewerkt, is gestrand in de vergadering van fractievoorzitters. Zij kwamen wel overeen een bijzondere commissie op te zetten. Volgens de groenen heeft zo'n commissie minder macht en zal ze met name geen documenten op nationaal niveau kunnen opeisen. Ze wijzen met een beschuldigende vinger naar Guy Verhofstadt.

Het Parlement trok het initiatief naar zich toe nadat in de herfst van vorig jaar het LuxLeaks-schandaal losgebarsten was. Tot de verrassing van velen slaagde de groene fractie er enkele weken geleden in voldoende handtekeningen te verzamelen om een voorstel voor een onderzoekscommissie op de tafel van de fractievoorzitters te brengen. Zij moesten vervolgens beslissen of de plenaire vergadering van het Parlement over de oprichting van zo'n commissie mag stemmen. Dinsdag zag het plots zeer slecht uit voor het voorstel van de groenen toen bekendraakte dat de juridische dienst van het Parlement er ernstige problemen mee had.

Vandaag werd het voorstel terzijde geschoven in de conferentie van voorzitters. De conservatieve EVP-fractie, de sociaaldemocratische S&D en de liberale ALDE - die samen de ruggengraat van de Commissie-Juncker vormen - kwamen overeen de plenaire vergadering in de plaats een "bijzondere commissie" voor te stellen. Haar bevoegdheden moeten nog worden vastgelegd, maar volgens de groenen zal ze minder slagkracht hebben dan een onderzoekscommissie.

Verhofstadt: "Breder mandaat"

Philippe Lamberts, de Belgische fractieleider van de groenen, haalde op een persconferentie meteen na de conferentie van voorzitters snoeihard uit naar Guy Verhofstadt, de fractieleider van de liberalen en voormalig premier van ons land. Volgens Lamberts speelden bij Verhofstadt "persoonlijke motieven". Hij zou gevreesd hebben dat een onderzoekscommissie belastende documenten naar boven zou hebben gespit uit de periode dat hij eerste minister was.

Volgens Verhofstadt is daar niets van aan. Hij argumenteert dat een bijzondere commissie zelfs meer mogelijkheden dan een onderzoekscommissie heeft "dankzij een breder mandaat". Over dat mandaat moet nog worden onderhandeld, maar in het Parlement is te horen dat het mandaat dat de groenen hadden voorgesteld voor hun onderzoekscommissie de vertrekbasis is. "Dat doen we precies om politieke spelletjes te vermijden. We zijn die opmerkingen van Philippe Lamberts kotsbeu."

Over wat de precieze bevoegdheden zijn van een onderzoekscommissie en van een bijzondere commissie verschillen de liberalen en de groenen dus fel van mening. Ze halen beide zelfs het reglement van het Europees Parlement erbij om hun gelijk te bewijzen. In de groene fractie luidt het dat een bijzondere commissie "sowieso de op een na beste keuze is", terwijl de liberalen opwerpen dat een onderzoekscommissie, "in weerwil van wat de groenen laten uitschijnen", toch nooit getuigen kan oproepen.

Philippe Lamberts.
PHOTO_NEWS Philippe Lamberts.

"Eerbaar compromis"

Kathleen Van Brempt (sp.a), die vicevoorzitter is van de sociaaldemocraten, spreekt van een eerbaar compromis. "We moeten daar niet flauw over doen, zo'n bijzondere commissie krijgt een heel andere 'scope' dan een onderzoekscommissie. Ik snap de frustratie van de groenen wel. Maar ik vind het van hen ook flauw dat ze het advies van de juridische dienst niet serieus nemen."

Cruciaal volgens Van Brempt is dat het Europees Parlement niet hetzelfde onderzoek naar belastingconstructies kan doen als de Europese Commissie, die onder meer de Belgische 'excess profit rulings' in het vizier genomen heeft. "De Commissie is veel beter geplaatst dan het Parlement om zulke onderzoeken te doen", zegt Van Brempt.

Wat het precieze mandaat van de bijzondere commissie zal zijn, wie erin zal zetelen en wanneer ze haar werkzaamheden moet afronden, moet dus nog worden beslist. Wat wel al lijkt vast te staan, is dat het werk van de commissie (onder meer) in een rapport zal uitmonden waarin de Europese Commissie om wetgevende voorstellen wordt gevraagd om belastingontwijking te voorkomen.

Kathleen Van Brempt.
BELGA Kathleen Van Brempt.