Exclusief voor abonnees

“Tijdelijk extra belastingen heffen om coronafactuur te betalen”: Onze geldexpert Michel Maus bespreekt oplossingen uit het verleden

Onze geldexpert Michel Maus neemt deze week de mogelijke gevolgen van de coronacrisis op onze belastingbrief onder de loep.
PhotoNews Onze geldexpert Michel Maus neemt deze week de mogelijke gevolgen van de coronacrisis op onze belastingbrief onder de loep.
De coronacrisis heeft veel solidariteit op gang gebracht, zowel onder de mensen als bij de overheid. Maar voor de steunmaatregelen van onze overheden zal later ongetwijfeld de factuur volgen via onze belastingbrief. Een “oorlogstaks” of een aanzienlijke vermogensheffing: tijdelijke belastingverhogingen om crisismaatregelen te financieren zouden geen unicum zijn voor ons land. Michel Maus, fiscaal expert binnen ons geldpanel, legt de financiële moeilijkheden uit die ons te wachten staan en geeft zijn mening over drie oplossingen die in het verleden werden ingevoerd.

De niet aflatende steun van de bevolking voor onder andere de gezondheidssector en de hulpdiensten is vaak mooi om te zien. Ook de overheid heeft met de coronasteunmaatregelen heel wat punten gescoord. Maar ik hoef u allicht niet duidelijk te maken dat deze een enorm gat zullen slaan in zowel de federale als de gewestelijke begroting. Het spreekt voor zich dat de belastingbetaler deze factuur ooit zal moeten dragen, dat wordt een fiscale boemerang.

Stilaan moeten politici zich hiervan bewust worden. Hoe begin je aan een fiscaal crisisplan in een land dat al tot de hoogst belaste landen in de Europese Unie hoort? Men zou natuurlijk kunnen starten door de bestaande fiscale aftrekposten te gaan saneren. Zo vind ik het zelf nog altijd vrij absurd dat de burger een belastingvermindering kan krijgen als hij huispersoneel, bijvoorbeeld een huisbediende of butler, vast in dienst heeft (en dus niet via dienstencheques, nvdr.). Toch zou zo een saneringsoefening onvoldoende middelen opleveren om het begrotingstekort dicht te rijden.

(lees verder onder de foto)

Fiscaal expert Michel Maus
Jan De Meuleneir/Photo News Fiscaal expert Michel Maus

Tot 95% belastingen betalen op meerwinsten

Wat als we nu eens zouden kijken naar fiscale crisismaatregelen uit het verleden? De huidige noodtoestand is natuurlijk niet de eerste economische crisis waarmee de wereld wordt geconfronteerd. Een aantal buitenlandse economen heeft in dit verband al opgeworpen om een “oorlogsbelasting” in te voeren op overwinsten van bedrijven die “profiteren” van de crisis. Het kan namelijk niet worden ontkend dat er enerzijds heel veel bedrijven in zak en as zitten terwijl er anderzijds heel wat andere boomen als nooit tevoren, bijvoorbeeld in de e-commerce.

Ons land heeft in het verleden een soortgelijke belasting gekend: na de Tweede Wereldoorlog kwam er een extra taks “op de in oorlogstijd behaalde uitzonderlijke inkomsten, winsten en baten”. Bedrijven betaalden zelfs tussen 70% en 95% op deze meerwinsten. Deze piste blijkt meer en meer opgang te maken in onder andere de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.

Een tweede belasting is gelijkaardig aan een die ook al werd ingevoerd in 1945: een eenmalige heffing van 5% op vermogen. Die moest betaald worden op de waarde van onroerende goederen (bv. een huis), aandelen en andere effecten, spaardeposito’s, goud en buitenlandse munten. Het valt te betwijfelen of ook die vandaag nog haalbaar is, maar er zullen ongetwijfeld vragen rijzen naar fiscale solidariteit van grote vermogens.

Om tegemoet te komen aan de budgettaire problemen, verhoogde de regering-Dehaene de tarieven van alle inkomstenbelastingen met 3 procent

De crisisbijdrage van Dehaene: een tijdelijke maatregel die 26 jaar standhield

Tot slot kunnen we ook lessen trekken uit het recentere verleden door aansluiting te zoeken bij de crisisoplossingen van de ‘loodgietersregering’-Dehaene (premier Jean-Luc Dehaene dankte zijn bijnaam ‘loodgieter’ aan de manier waarop hij complexe communautaire en financiële problemen wist op te lossen). Om tegemoet te komen aan de budgettaire problemen, voerde zij in 1993 een aanvullende crisisbijdrage in. Die verhoogde de tarieven van alle inkomstenbelastingen met 3 procent. Deze kortstondig bedoelde maatregel werden geleidelijk aan afgebouwd, eerst in de personenbelasting en als allerlaatste in de vennootschapsbelasting. De “tijdelijke” maatregel werd zelfs pas in 2020, na ruim 26 jaar, volledig afgeschaft. Zo zullen de vennootschappen dit pas vanaf dit jaar voelen, voor de burger is de afbouw al eerder gebeurd.

In de huidige context is de piste van een algemene aanvullende crisisbijdrage allicht een van de meest aangewezen om terug op te nemen. Door de bestaande belastingtarieven met een percentage te verhogen, kan dit systeem vrij globaal worden ingevoerd, zowel voor de federale als voor de gewestelijke belastingen. Bovendien kan dit gefaseerd worden ingevoerd. Zo kan de heffing bijvoorbeeld eerst worden toegepast op inkomens boven een zekere grens of bij successierechten wanneer erfenissen een zeker niveau overstijgen.

De manier waarop ons gezondheidssysteem momenteel functioneert is ronduit indrukwekkend… dankzij onze belastingen

Gezondheid kost (belasting)geld

Een pleidooi houden om nieuwe belastingen in te voeren zal een fiscalist geen populariteitsprijs opleveren. Maar ik vraag ook aan iedereen wat realisme en solidariteit. Iedereen moet beseffen dat de overheid geen miljarden kan uitgeven zonder financiering. De manier waarop ons gezondheidssysteem momenteel functioneert is ronduit indrukwekkend… dankzij onze belastingen. Laten we daaraan denken wanneer we binnen een paar weken onze fiscale aangifte moeten invullen.

Morgen in ons Geldpanel-dossier geeft werk-expert Stijn Baert zijn visie over: kan een cheque van 200 euro per Belg, zoals de PS voorstelt, de heropstart van de economie een handje helpen?

Lees ook:

Onze budgetexperte legt uit hoe je na lockdown spaarzaam kan blijven: “Boodschappenlijstje kan je 20 euro per week besparen” (+)

Tijdelijke werkloosheid doet laagste lonen stijgen (+)

Een testament opstellen in tijden van corona: hoe begin je eraan en wat zijn de valkuilen? (+)