"Griekse regering stapt op als parlement EU-deal niet accepteert"

Alexis Tsipras spreekt het Griekse parlement toe (16 juni).
EPA Alexis Tsipras spreekt het Griekse parlement toe (16 juni).
Als de deal die Griekenland vermoedelijk deze week sluit met de geldschieters niet wordt goedgekeurd door het Griekse parlement, stapt de regering van het land op. Parlementariërs worden opgeroepen hun 'verantwoordelijkheid te nemen' en akkoord te gaan.

Deze boodschap komt van de Griekse regeringswoordvoerder Gabriel Sakellardis, die zijn uitspraken volgens persbureau AFP deed op televisiezender Mega. Hij zei verder dat zijn regering niet zwicht voor de 'sterke druk' van de schuldeisers (EU, ECB, IMF) om Griekenland verdergaande maatregelen te laten nemen dan zij tot nu toe bereid zijn te doen. Sakellardis: 'Er is geen sprake van uitvoering van andere maatregelen. Er is geen sprake van een stap terug op ons voorstel.'

De jongste voorstellen van Athene om het pensioen- en btw-stelsel te hervormen, vielen gisteren in goede aarde bij de geldschieters van Griekenland. Donderdag en vrijdag hopen de Europese leiders tot definitieve overeenstemming te komen met Griekenland.

Syriza verdeeld

Regeringspartij Syriza is zeer verdeeld over de knieval van Tsipras. Uit het vertrouwelijke, 11 pagina's tellende plan van de premier blijkt onder andere dat hij toegeeft aan de eis om volgend jaar 1,8 miljard euro te bezuinigen op pensioenen. De coalitiegenoot van Syriza, de rechts-populistische partij Onafhankelijke Grieken, is op dit moment in overleg over het plan. Eerder lieten zij weten niet akkoord te gaan met belastingverhogingen die het toerisme schaden. Mochten zij niet akkoord gaan, dan kan Tsipras mogelijk steun vinden bij de oppositie.

De koepelvakbond voor alle ambtenaren verwacht niet dat het voorstel door het parlement komt en wacht de stemming af. Een vakbondsleider laat alvast weten dat ze hervormingen niet zullen accepteren als die niet gepaard gaan met het saneren van de Griekse schulden door de geldschieters. 'Mogelijk gaan ze staken als ze niet hun zin krijgen', zegt Volkskrant-correspondent Sarah Venema. 'Daarmee kunnen ze het hele land platleggen.'

De verdeeldheid in Griekenland geeft aan hoe onmogelijk de opdracht van Tsipras in Brussel is, zegt Venema. 'Een meerderheid van de Grieken wil niet uit de euro en verwacht tegelijkertijd dat Tsipras met een acceptabele deal thuiskomt.'

ECB-president Mario Draghi met Hollande en Tsipras.
REUTERS ECB-president Mario Draghi met Hollande en Tsipras.

Parlement reageert afwijzend

"Ik denk dat het programma zoals het nu voorligt moeilijk door ons kan worden goedgekeurd", verklaarde Alexis Mitropoulos, de vicevoorzitter van het parlement en volksvertegenwoordiger voor het uiterst linkse Syriza, eerder vandaag op Greek Mega TV.

Volgens Mitropoulos moet premier Alexis Tsipras uitleggen waarom de onderhandelingen - vanuit het Griekse oogpunt - "mislukt" zijn. "Ik denk dat de maatregelen de principes van links niet volgen. Dit sociaal bloedbad kunnen ze gewoon niet aanvaarden." Pavlos Haikalis, een parlementslid van Tsipras' coalitiepartner Onafhankelijke Grieken, vindt dat de regering "in een val gelopen is".

'Ik denk dat het programma zoals het nu voorligt moeilijk door ons kan worden goedgekeurd'

Alexis Mitropoulo

Verwerpen?

Het valt niet te voorspellen of Syriza (goed voor 149 van de 300 zetels) en de Onafhankelijke Grieken (13 zetels) een akkoord effectief zullen verwerpen als een bankroet het enige alternatief is. Regeringswoordvoerder Gabriel Sakellardis waarschuwde alvast dat de regering in dat geval niet kan aanblijven.

Sinds gisteren zijn de onderhandelingen tussen de Grieken en de Europese Commissie, het IMF en de ECB opnieuw opgestart. Die moeten de organisatie van een eurogroep mogelijk maken waarop een akkoord kan worden bekrachtigd. Gisteravond klonk het nog dat die vergadering van de ministers van Financiën van de eurozone woensdagavond zou plaatsvinden, dinsdagmiddag blijkt dat al heel wat minder zeker.

Het valt niet te voorspellen of Syriza en de Onafhankelijke Grieken een akkoord effectief zullen verwerpen

Plafond noodsteun weer hoger

Terwijl op politiek niveau wordt gewerkt aan een langetermijnoplossing voor Griekenland, heeft de Europese Centrale Bank (ECB) dinsdag het plafond voor noodsteun aan Griekse banken voor de vierde keer binnen een week verhoogd.

Omdat bijna alle andere mogelijkheden zijn uitgeput, wordt Griekenland steeds afhankelijker van deze geldpers. Griekenland houdt zichzelf boven water door zelf euro's te drukken. Dat werkt zo: de Griekse overheid moet elke week 1 tot 2 miljard euro schatkistpapier aflossen. Dat zijn staatsleningen met een looptijd van drie of zes maanden. Tot eind vorig jaar werd ongeveer de helft van die leningen opgekocht door buitenlandse beleggers. Die vinden het risico op een Grexit momenteel veel te groot en raken dat schatkistpapier met geen tang meer aan. De enige kopers van Grieks schatkistpapier zijn nu de Griekse banken. Die moeten elke week zo'n 500- tot 800 miljoen euro schatkistpapier opkopen waar buitenlandse investeerders van af willen.

De Griekse banken hebben echter ook geen geld. Hun financiële situatie is bijna net zo slecht als die van de Griekse regering, omdat Griekse rekeninghouders massaal hun geld van de bank halen. Om deze slagaderlijke bloeding te stelpen en daarnaast óók nog schatkistpapier te kunnen kopen, moeten de banken vele miljarden lenen bij het noodloket van de Griekse centrale bank, de Emergency Liquidity Assistance (ELA)-faciliteit. De Griekse centrale bank schept die euro's uit het niets met toestemming van de ECB. Die bepaalt hoeveel de Griekse banken maximaal bij de ELA-faciliteit kunnen lenen, maar kan ook besluiten het gebruik van dat noodloket te verbieden.

De Griekse centrale bank schept euro's uit het niets met toestemming van de ECB

ECB weer redder

Daarmee is de ECB, zoals altijd in eurocrises, weer de redder in laatste instantie. Griekenland financiert zich nu via de geldpers, wat indruist tegen de Europese verdragen. Die verbieden zulke 'monetaire financiering van overheden'. Maar als de ECB het ELA-loket sluit, gaat Griekenland morgen bankroet en duwt de ECB Griekenland de euro uit.

De ECB wil geen Grexit veroorzaken, omdat het ECB-bestuur van mening is dat alleen politici zo'n verreikend besluit mogen nemen. Maar deze onwil de stekker eruit te trekken, dwingt de ECB tot soepelheid waar het instituut eigenlijk streng wil zijn. De ECB moet het leenplafond van de Griekse banken nu elke week verhogen zolang er geen politieke oplossing in zicht is. Zo stelt de ECB de Griekse banken in staat hun eigen overheid te stutten en vervolgens zichzelf te stutten met vers gecreëerde euro's 'Made in Greece'.

Als de ECB het ELA-loket sluit, gaat Griekenland morgen bankroet en duwt de ECB Griekenland de euro uit