Exclusief voor abonnees

"100.000 euro verlies”: Vlamingen met een bedrijf in het buitenland maken de coronarekening

Belgen in buitenland
RV Belgen in buitenland
Ze hebben het risico genomen om in het buitenland opnieuw te beginnen en jarenlang hard gewerkt om hun bedrijf over de grens uit te bouwen. Hoe zwaar weegt de gezondheidscrisis op Belgen met een zaak in het buitenland? We vroegen het aan vijf creatieve ondernemers.

1. Lisa Michiels (38), eigenares van een visrestaurant op Kreta (Griekenland)

Haar verhaal lijkt op het scenario van een romantische film. De 21-jarige Lisa Michiels had juist haar diploma van schoonheidsspecialiste op zak toen ze voor de eerste keer zonder haar ouders samen met een vriendin op reis naar Kreta trok. Op het Griekse eiland werd ze op slag verliefd op een robuuste visser genaamd Tasos.

Lisa en Tasos trouwden en kregen twee dochters, Marilene (11) en Nefeli (8). Lisa borg haar plannen voor een eigen schoonheidssalon op en runt nu al vijftien jaar het Griekse familierestaurant dat ze samen met haar schoonfamilie omtoverde tot een hotspot van het kustplaatsje Plakias. Terwijl Tasos toeristen meeneemt op visvangst, organiseert Lisa kookworkshops waarbij gasten de verse vis op creatieve wijze bereiden. Dat alles ligt nu al een paar maanden stil.

Lisa Michiels (38), eigenares van een visrestaurant op Kreta (Griekenland).
RV Lisa Michiels (38), eigenares van een visrestaurant op Kreta (Griekenland).

“Mijn schoonmoeder en -zus verhuurden al kamers aan toeristen; heel eenvoudige logies zoals je die destijds vaak vond op Kreta”, zegt Lisa. “Ook het restaurant bestond al 25 jaar, van de tijd dat het toerisme op Kreta nog in de kinderschoenen stond. Het was zo’n typisch Griekse taverne met blauwwitte tafellakentjes en overal visjes als decoratie. Toen we er een tafel kwamen reserveren, vroeg de eigenares of we niet geïnteresseerd waren in een boottochtje met haar zoon.”

“Tasos was schipper en nam toeristen mee voor boottochtjes naar verborgen strandjes. Zo heb ik hem leren kennen. Hij was letterlijk mijn ‘ferryman’ (lacht). Ik ben alleen nog naar België gegaan om de papieren te regelen. Mijn hart bleef op Kreta achter. Mijn papa (zanger Paul Michiels, red.) zei: ‘Je moet doen waar je blij van wordt!’. En dat heb ik gedaan.”

Parel van Zuid-Kreta

Tasos’ echte naam is Anastasios. Wanneer ik Lisa bel, is het zijn naamdag, wat in orthodox Griekenland belangrijker is dan een verjaardag. Lisa: “Normaal wordt er dan een lam aan het spit gedraaid. Maar alles ligt hier stil. We kunnen niet eens onze vis verkopen. We moeten afwachten tot de quarantaine wordt opgeheven. Ondertussen ben ik bezig met een opleiding tot sommelier. Een serieuze studie die ik deels in Athene, deels in Heraklion heb gevolgd en nu online voortzet. De examens zijn uitgesteld, maar normaal studeer ik binnenkort af.”

Wij hebben al beslist dat we na de lockdown al onze werknemers weer in dienst zullen nemen zodat iedereen in orde is met de sociale zekerheid

Lisa Michiels

“Samen met onze kokkin heb ik al een plan uitgewerkt om na de crisis een afgeslankt menu aan te bieden met aangepaste wijnen. Wij zullen ons in het begin waarschijnlijk ook meer moeten richten op mensen die hier semi-permanent verblijven. Tasos was vlak voor de crisis bezig met de aankoop van een nieuwe boot, maar die plannen zijn voorlopig opgeborgen. Gelukkig is het pand van ons en hoeven wij geen huur te betalen. We hebben een kleine, eenmalige uitkering van 700 euro gekregen van de Griekse overheid. Ik kon gelukkig de officiële contracten met touroperators voorleggen waaruit bleek hoeveel inkomsten we deze zomer kwijtspelen.”

“Onze zeven vaste werknemers zijn seizoensgebonden, maar krijgen ook financiële steun. De twee extra werkers die wij vanaf juni zouden inschakelen niets. Maar samen met een heel aantal ondernemers op Kreta hebben wij al beslist dat we na de lockdown iedereen weer in dienst nemen — weliswaar voor minder uren — zodat iedereen in orde is met de sociale zekerheid.”

We hebben kruiden in de bergen en vis in de zee. We verhongeren niet

Lisa Michiels

“Ik heb vertrouwen in de toekomst. Wij hebben veel terugkerende bezoekers, veelal nazaten van de hippies die hier al sinds de jaren 70 komen. En wat mijzelf betreft: als je gezond bent en je woont in het paradijs, mag je niet klagen. We hebben kruiden in de bergen en vis in de zee. We verhongeren niet.”

www.tasomanolis.gr en www.plakiascooking.gr

2. Alain Grootaers (55), olijfolieproducent en reisorganisator in Zuid-Andalusië (Spanje)

 Alain moest nu normaal gezien met gasten in Sevilla zitten voor de beroemde Feria de Abril. Zijn bedrijf Travel Don Carmelo, waarmee hij reizen in Andalusië en verre buitenlanden organiseert, is gelukkig slechts één poot van het overkoepelende Finca Don Carmelo. 

Alain Grootaers (55), olijfolieproducent en reisorganisator in Zuid-Andalusië (Spanje).
RV Alain Grootaers (55), olijfolieproducent en reisorganisator in Zuid-Andalusië (Spanje).

“De omzet van ons bedrijf komt voor ongeveer 80% uit het toerisme en voor 20% uit de productie en verkoop van olijfolie en aanverwante producten van de finca: eigengemaakte limoncello, vermout, honing van de buurman...”, zegt Alain. “Ik voelde al vrij snel aan dat het virus een heel grote impact ging hebben. Sinds 14 maart zitten wij in volledige lockdown. We hoopten eerst nog dat we onze geplande reizen na een maand of zo zouden kunnen hervatten, maar dat bleek al snel een illusie. We schreven begin maart in een mailing zelfs dat het zo’n vaart niet zou lopen in Andalusië. Nu denken we: ‘What were we thinking?’”

Het verlies van inkomsten zal tegen de 100.000 euro bedragen

Alain Grootaers

“Het verlies van inkomsten voor ons bedrijf zal tegen de 100.000 euro bedragen. Peanuts voor een groot bedrijf, maar niet evident voor een kleine familie-onderneming als de onze. We maken niet alleen verliezen doordat onze reizen dit voorjaar — en wellicht in de zomer — niet kunnen doorgaan, maar ook doordat niemand nu een reis boekt. Niet voor het najaar, niet voor volgend jaar.”

Goede oogst

“We zagen meteen dat we om financieel te overleven volledig zouden moeten overschakelen op de online verkoop van wat we op onze finca produceren, met als voornaamste troef onze biologische extra virgen olijfolie. Gelukkig hadden we juist dit jaar een heel goede oogst. Met dat gegeven zijn we meteen aan de slag gegaan. Door nieuwe producten aan te bieden, zoals een reeks kruidenthees. En door het opstarten van een gloednieuw concept: Finca Don Carmelo’s Fine Food Box.”

“We bereiden volledige gerechten op basis van biologisch geteelde fruit, groenten en kruiden uit onze tuin. Daarmee stellen we een vegetarisch menu samen met een mediterrane toets. Ik maak de gerechten hier zelf klaar. Ik ben als een gek aan het planten geslagen en onze moestuin wordt er deze zomer een om u tegen te zeggen. Veel van de dingen die ik nu plant, komen uit zaden die ik ooit meebracht van onze reizen met gasten in het buitenland. Zo maak ik wilde groene asperges met chili’s uit Bhutan. En bonen uit de Himalaya met tomaten en salie van de finca. De klant hoeft thuis enkel nog de vacuüm gesteriliseerde bokalen te openen, eventueel op te warmen en op te dienen. De boxen zijn te koop op basis van een abonnement: elke maand een nieuwe.”

Omdat de pandemie een gezondheidscrisis is, heb ik de indruk dat mensen meer aandacht schenken aan gezond eten. Precies wat wij nu kunnen aanbieden

Alain Grootaers

”Tot nu loopt het aardig. Deze formule is een blijver en we zullen er zeker mee doorgaan, ook als we onze reizen weer oppikken. Deze crisis heeft mij ook een nieuwe richting gegeven: ik heb altijd graag gekookt (Alain presenteerde ooit het kookprogramma ‘1000 Seconden’ met chef Wout Bru en had een eigen huiskamerrestaurantje in Antwerpen, red.) en het is zeker geen straf om onze boerderij ten volle te kunnen benutten. Eigenlijk doen we nu waar we deze finca bijna twaalf jaar geleden voor hadden gekocht. We leven in een ideaal klimaat waarin je bijna het hele jaar rond kan telen. Omdat de pandemie een gezondheidscrisis is, heb ik de indruk dat mensen meer aandacht schenken aan gezond eten. Precies wat wij nu kunnen aanbieden.”

www.fincadoncarmelo.com en www.traveldoncarmelo.com

3. William Wouters (55), wijnproducent en sommelier in Aveiro (Portugal)

Sinds zes jaar maken William Wouters en zijn Portugese vrouw Filipa in Oís Do Bairro, een gehuchtje tussen Oporto en Coímbra, hun eigen wijnen. Op een domein van 17 hectare produceren ze op biodynamische wijze zo’n 120.000 flessen kwaliteitswijn per jaar, die naar dertig landen worden geëxporteerd. Een kleine garnaal in de wijnwereld, maar wel één die bij de top hoort.

William Wouters en Filipa, wijnproducenten in Portugal.
RV William Wouters en Filipa, wijnproducenten in Portugal.

In 2014 trok William voorgoed naar Portugal om er zich met zijn vrouw op zijn passie te storten: het verbouwen van wijn. Het was het jaar waarin hij ook de award van Wijnpersoonlijkheid van het Jaar won. Die prijs kwam niet uit het niets. Al sinds jaar en dag was William een bekend sommelier. Filipa verbouwde al sinds 2001 haar eigen wijn op een domein in Portugal, en sinds 2006 hielp William dat verder te ontwikkelen onder de naam Filipa Pato & William Wouters. “Ik baatte in die tijd een restaurant in het Antwerpse uit, maar was drie à vier dagen per week in Portugal. Ik maakte tachtig vluchten per jaar. Het succes is ons niet aan komen waaien, er gingen tien jaren van hard ploeteren aan vooraf waar we nu de vruchten van plukken.”

De wijnbouw is gelukkig gespaard gebleven van deze crisis

William Wouters

Strenge voorschriften

William: “De wijnbouw is gelukkig gespaard gebleven van deze crisis. Onze druiven ontwikkelen zich verder — corona of geen corona — en er zal altijd wijn worden gedronken. We zijn bij de teelt wel gebonden aan strenge hygiënevoorschriften. Zo dragen de mensen in de wijngaarden mondkapjes en handschoenen, hebben ze een tweede paar schoenen bij, en komen en vertrekken ze in aparte auto’s. Ze werken ook om de andere rij druivenstokken om afstand te bewaren en hebben allemaal een liter alcohol bij om hun handen te ontsmetten. De vrachtwagenbestuurders die de wijn aan de bodega komen afhalen, zien eruit als figuren uit ‘Star Wars’.”

“De Portugezen nemen het virus heel au sérieux. Onze president was als een van de eersten besmet en heeft zich twee maanden geleden al in quarantaine gezet, waardoor de regering pijlsnel in actie kwam. Bovendien is president de Sousa een voormalig politiek journalist en een zeer goede communicator. Hij kan het goed uitleggen. We hebben wat dat betreft geluk hier in Portugal.”

‘Stukske zwansen’

William baatte jarenlang het bekende Antwerpse restaurant Pazzo uit en onderkent dat hij het moeilijk zou hebben gehad als restaurateur. “Met een eigen restaurant zou ik verplicht zijn geweest om met creatieve oplossingen te komen. Er zijn nog altijd veel mogelijkheden, maar je mag niet verwachten dat mensen naar jou toe komen. Mijn specialiteit destijds waren mijn gerechten met truffels uit Piemonte, en daar zou ik op hebben ingezet. Ik zou een oproep hebben gedaan via Instagram en Facebook, om bestellingen te plaatsen. Met aangepaste wijnen, af te halen op een bepaald uur.”

Ik denk dat wij Belgen goed zijn in ‘out of the box’-denken. Dat zal onze redding zijn in tijden van crisis.

William Wouters

“Sociale media zijn van niet te onderschatten belang, en wie creatief is, krijgt al snel aanhang. Zo volg ik een Amerikaanse sommelier die online filosofeert over de wijnbouw, over waarom een riesling het goed doet op een bepaalde kalkbodem. Hij heeft duizenden volgers! Je moet interactief de vinger aan de pols houden.”

“Ik heb met de Hotelschool een degelijke opleiding genoten, ik spreek buiten Antwerps nog een paar talen, kan ook nog een ‘stukske zwansen’ (lacht). Ik ben altijd een beetje pazzo — gek — gebleven, met een rebels karakter. En ik ben getrouwd in een even non-conformistische familie. We beseffen niet altijd wat we in huis hebben. Ik denk dat wij Belgen goed zijn in ‘out of the box’-denken. Dat zal onze redding zijn in tijden van crisis.”

www.patowouters.com

4. Tim Huwé (49), eigenaar van een agroturismo in Umbrië (Italië)

Tim Huwé mag samen met zijn vrouw Loredana, hun drie dochters van 16, 19 en 21 jaar en twee van hun lieven in principe het huis niet verlaten. “Onze dochters hadden gelukkig wijselijk beslist om terug thuis te komen. We zijn dus nu met zeven in onze agriturismo in Umbrië.”

William Wouters is met zijn gezin eigenaar van een agroturismo in Umbrië (Italië).
RV William Wouters is met zijn gezin eigenaar van een agroturismo in Umbrië (Italië).

Een agriturismo is iets typisch Italiaans. “Een vakantieboerderij zonder dieren”, vertelt Tim. “De Italiaanse overheid heeft de agriturismo’s opgestart om jonge mensen de kans te geven een eigen zaak op de buiten op te starten en het plattelandstoerisme te stimuleren. Wij zijn er achttien jaar geleden al mee begonnen.”

“We maken onze eigen olijfolie, confituur en limoncello, en bakken ons eigen brood. En sinds vorig jaar ook hennep voor de textiel- en cosmeticasector. Tien jaar lang werkten we 7 op 7, waarbij we ook elke avond voor onze gasten kookten, maar dat doen we nu nog slechts vijf of zes dagen in de week en voor mensen die daar in het laagseizoen om vragen, omdat ze in het donker niet zo graag meer over de bergweggetjes naar een restaurant rijden.”

Voedselbonnen

“We hebben drie gastenkamers en drie appartementen, maar geen gasten. Het is een financiële ramp omdat we in april, mei en juni voor 80% en in de zomermaanden 100% volgeboekt waren. Van de Italiaanse staat kregen we in maart 600 euro compensatie, maar het is af te wachten of dat ook in april het geval is. Omdat we met drie kinderen onder de noemer ‘grote gezinnen’ vallen, kregen we van de gemeente ook voedselbonnen. Alle beetjes helpen.”

Als we de voorschotten voor pakweg 200 reserveringen moeten terugbetalen, kunnen we de tent sluiten.

“Zolang de Italiaanse staat geen beslissing neemt over de toekomst van het toerisme, zitten wij met het delicate probleem van de al betaalde voorschotten. Als we die voor pakweg 200 reserveringen moeten terugbetalen, dan kunnen we de tent sluiten, zo eenvoudig is het. In samenspraak met onze gasten werken we nu met een systeem van vouchers: de voorschotten blijven geldig gedurende drie jaar. We hebben expres voor een langere periode gekozen om te vermijden dat we volgend jaar dubbele shifts draaien en daarbuiten in het laagseizoen zonder inkomen vallen.”

“Gelukkig zijn 60 à 70 procent van de gasten in de loop der jaren ook vrienden geworden en denkt iedereen met ons mee. Om ons te steunen bestellen zij nu onze producten, soms voor ongelooflijke bedragen. Een hart onder de riem.”

“We proberen zo positief mogelijk te blijven. Onze boerderij draait gewoon verder, het werk blijft doorgaan, maar dan zonder gasten. We concentreren ons nu op de verkoop van seizoensproducten als olijfolie en limoncello. Met dat geld kunnen we onze vaste kosten zoals belastingen, elektriciteit en dergelijke betalen.”

“Ook in sociale media steek ik tijd. Op Facebook hebben wij zo’n 5.500 volgers die ik wekelijks betrek bij ons reilen en zeilen. Zo film ik af en toe live hier in de buurt. Achteraf blijkt dan dat zo’n filmpje toch 700 keer is bekeken. Wekelijks gaat er ook een nieuwsbrief uit naar nog eens 4.000 contacten. Dat doe ik al jaren, in het begin zelfs nog per post! Hoewel iedereen in een andere situatie zit, is dat mijn tip voor andere B&B-eigenaars. Vaste klanten appreciëren het als je laat weten hoe het met je gaat. En je trekt er nieuwe gasten mee aan.”

www.lavallata-umbria.it

5. Anouck Delanghe (50), eigenaar van een maison d’hôtes in Bretagne (Frankrijk)

La Maison Blanche Aux Volets Bleus zou juist dit jaar haar vijftienjarig bestaan vieren, toen het coronavirus een streep trok door de feestelijke opening van het seizoen. Als bij wonder hadden eigenaars Anouck en Joris Delanghe die dag geen gasten. Die moesten normaal gezien een paar dagen na het begin van hun quarantaine arriveren.

Anouck Delanghe (50), eigenaar van een maison d’hôtes in Bretagne (Frankrijk).
RV Anouck Delanghe (50), eigenaar van een maison d’hôtes in Bretagne (Frankrijk).

“Wij hebben vanaf de eerste dag van de lockdown de deuren van onze B&B gesloten en zitten sinds 13 maart in con­finement. We hadden ons al helemaal voorbereid op de feestelijkheden en daar ook al veel promotie rond gemaakt. De maanden april en mei waren dan ook helemaal volgeboekt, en de voorschotten betaald.”

“Gelukkig nemen onze gasten het goed op. Volgens de Franse wetgeving behouden wij het recht om de hotelovernachtingen die door calamiteiten als een pandemie geannuleerd worden om te boeken binnen een termijn van 18 maanden. Dat is in Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk níet het geval en die klanten verwachtten hun geld terug, waardoor we wel wat moeite hebben moeten doen om het ‘voucher’-systeem aan hen uit te leggen.”

“Wij hebben nu al de helft van ons seizoen aan inkomsten verloren. Je kan die nooit meer recupereren, omdat we de overnachtingen die we nu niet kunnen aanbieden later moeten inhalen en op die data dus geen nieuwe gasten kunnen inboeken. Toen we hoorden dat zelfstandigen in Vlaanderen aanspraak kunnen maken op 4.000 euro steun van de overheid, hebben we wel even moeten slikken… Wij hadden op dat moment geen informatie noch steun van de overheid.”

‘Vintage’

“Toen de inkomsten wegvielen, zijn we dan ook meteen in actie geschoten. Voor ons 15-jarig jubileum had ik allerlei nieuwe spullen gekocht om onze maison d’hôtes in een nieuw kleedje te steken, zoals gepersonaliseerde schorten en bedspreien. Ik heb toen alle oude spullen mooi gefotografeerd en online te koop aangeboden als ‘vintage La Maison Blanche Aux Volets Bleus’. Ze vlogen de deur uit! We bedachten nog een alternatief: het opsturen van typisch Bretoense specialiteiten als crêpes dentelles en sel fou. Het zal ons seizoen niet goed maken, maar het loopt als een trein — iedereen wil nu een stukje Bretagne in huis halen. En het verschaft ook een beetje inkomen.”

“Die producten zijn niet totaal nieuw voor ons. Gasten kochten vaak bij afscheid een souvenir, zoals onze eigen kookboeken, maar nu sturen we die op. Daarbij komt dat we al nieuwe boekingen voor het najaar binnenkrijgen. Da’s super! Onze gasten staan kennelijk te popelen om opnieuw naar Frankrijk te komen. Die boekingen geven ons vertrouwen en hoop in de toekomst. Uiteindelijk hebben we in maart van de Franse staat een uitkering van 1.500 euro gekregen. Voor april en mei zal dat hopelijk ook het geval zijn.”

Ons jubileum kan niet doorgaan. Maar ik had daarvoor al allerlei nieuwe spullen gekocht. Ik heb dan maar alle oude spullen online te koop gezet. Ze vlogen de deur uit

“Investeringen die we van plan waren, hebben we on hold gezet. Zo hadden we dit jaar de buitengevel van de zaak willen laten schilderen en nieuwe ramen laten plaatsen, maar dat gaat niet door. De westkust van Frankrijk is gelukkig gespaard gebleven van het virus, maar toch houden we ons hart vast voor de toekomst. Als onze kamers deze zomer leeg blijven omdat we geen buitenlanders kunnen ontvangen, zullen we ons nog meer richten op binnenlands toerisme en onze tuin openen als restaurant. Joris is al bezig met de restauratie van oude tuintafels. We kunnen picknickmanden maken voor passanten of de bootjes die door het kanaal van Nantes naar Brest varen. Daarvoor ben ik al aan het praten met de sluiswachters. En omdat Franse toeristen tot nu toe niet onze corebusiness waren, ben ik de website aan het updaten in het Frans. Het is allemaal niet evident, maar à la guerre comme à la guerre.”

www.lamaisonblancheauxvoletsbleus.com

Lees ook:

Belgen met vakantiehuis maken ‘coronarekening’: “Het ergste is dat we er zelf niet kunnen gaan uitblazen” (+)

Kunnen we dit jaar nog op reis? Zo is de situatie in jouw vakantieland (+)

Inkomen gehalveerd of erger: vijf gezinnen maken hun ‘coronarekening’ voor maart (+)