Exclusief voor abonnees

Wanneer moet je je huwelijkscontract best laten aanpassen?

Shutterstock
De procedure om een huwelijkscontract te laten wijzigen is er in de loop der jaren alleen maar eenvoudiger en goedkoper op geworden. Tot eind 2008 kon je enkel voor kleine wijzigingen bij de notaris terecht, voor de grotere moest je onvermijdelijk naar de rechtbank. Sindsdien volstaat ook daarvoor een bezoekje aan de notaris. Vraag is alleen waarom je precies werk zou maken van zo’n wijziging. Het is immers niet alsof die gratis is. Toch kan het in sommige gevallen verstandig zijn.

Laten we eerst de drie belangrijkste huwelijksstelsels nog even kort voor je op een rijtje zetten. Zelfs wanneer je geen huwelijkscontract afsluit, ben je namelijk onderworpen aan een bepaald huwelijksstelsel. Je valt dan automatisch onder het stelsel van de scheiding van goederen met gemeenschap van aanwinsten ofwel het wettelijk stelsel. Daarin blijft alles wat je vóór je huwelijk bezat jouw persoonlijke eigendom, terwijl alles wat je tijdens je huwelijk verwerft gemeenschappelijk bezit wordt - behalve wat je ontvangt uit een schenking, erfenis of testament.

Daarnaast kan je kiezen voor het stelsel van de scheiding van goederen, waarin alle bezittingen van jou en je partner in principe strikt gescheiden blijven. Of je kiest voor het stelsel van de algehele gemeenschap van goederen, wat inhoudt dat alle bezittingen gemeenschappelijk zijn, behalve enkele strikt persoonlijke zaken. In beide gevallen moet je naar de notaris om een huwelijkscontract af te sluiten.

Nieuwe levenssituatie

Binnen elk van die drie wettelijke kaders kan je zelf nog bijkomende afspraken maken. Alleen mogen die niet onverenigbaar zijn met de regels van het gekozen stelsel. Net daarom kan je ook steeds kiezen om van stelsel te veranderen, zelfs tijdens je huwelijk. Mensen doorlopen nu eenmaal verschillende levensfasen: ze huwen, krijgen kinderen, maar scheiden en hertrouwen ook veel meer dan vroeger. Het resultaat is een nieuw samengesteld gezin, waarin je op zoek moet naar een evenwicht tussen de bescherming van je nieuwe partner en de bescherming van je kinderen uit eerdere relaties.

Misschien wens je het erfrecht van je nieuwe partner wel in te perken, bijvoorbeeld, ten gunste van je kinderen uit een vorig huwelijk. Door het nieuwe huwelijk erft je nieuwe partner immers minstens het vruchtgebruik op jouw nalatenschap. Dat betekent dat de kinderen uit je vorige huwelijk, indien jij als eerste overlijdt, moeten wachten op het overlijden van je nieuwe partner voor ze over hun erfenis kunnen beschikken. De zogenoemde Valkeniersclausule, die je eerder al kon laten opnemen in je huwelijkscontract, komt aan die verzuchting tegemoet. En het nieuwe erfrecht, dat sinds september 2018 van kracht is, bied je daarbij nog meer vrijheid dan vroeger. Zo kan je je nieuwe partner voortaan volledig onterven en hem of haar ook het vruchtgebruik op de gezinswoning en inboedel ontnemen. Het kan dus zinvol zijn om die clausule te herbekijken.

Was je op het moment van je huwelijk aan de slag als zelfstandige, dan koos je wellicht voor het stelsel van de scheiding van goederen, al was het maar om je partner te beschermen tegen mogelijke schuldeisers

Nieuwe werksituatie

Ook je professionele situatie kan in de loop van je leven veranderen. Vandaag hebben steeds meer mensen een gemengde loopbaan, waarbij ze twee of zelfs drie statuten – ambtenaar, werknemer, zelfstandige – afwisselen of combineren. Was je op het moment van je huwelijk aan de slag als zelfstandige, dan koos je wellicht voor het stelsel van de scheiding van goederen, al was het maar om je partner te beschermen tegen mogelijke schuldeisers. Niet alleen de bezittingen van de beide partners blijven in dat stelsel immers gescheiden, maar ook de schulden. Verander je van statuut of ga je met pensioen, dan kan het zinvol zijn om over te stappen naar een gemeenschapsstelsel, waardoor de langstlevende aanspraak kan maken op het gemeenschappelijk vermogen.

Omgekeerd was je op het moment van je huwelijk misschien als werknemer aan de slag en besliste je pas later om zelfstandig te worden. Een overstap naar het stelsel van de scheiding van goederen valt dan alsnog aan te bevelen. Zo kan het gemeenschappelijk vermogen geen onderpand van je schuldeisers worden.

Nieuwe financiële situatie

Het zal je ten slotte niet verbazen, maar in de beslissing om een huwelijkscontract op te stellen of aan te passen spelen dikwijls ook financiële of fiscale motieven mee. Zeker op latere leeftijd maken mensen vaak ook de financiële balans op van hun leven en gaan ze hun oude dag en/of erfenis bewust(er) plannen. “Zestigplussers bereiken de leeftijd waarop ze meer bij een mogelijk overlijden van de partner stilstaan. Ze hebben dan ook een duidelijk beeld van hun familiale situatie, het aantal kinderen, enzovoort”, verklaart notaris Bart van Opstal, woordvoerder van de Federatie van het Notariaat (Fednot). “Daarbij komt dat veel oudere echtparen meer aan hun partner willen nalaten dan wat standaard in de wet is voorzien. Koppels maken zich zorgen over het hoge prijskaartje van de oude dag en willen niet dat hun partner iets tekortkomt.”

Een huwelijkscontract is een goede manier om de gevolgen bij het overlijden van een van de echtgenoten te regelen

Bart van Opstal

Dat verklaart meteen ook waarom oudere echtparen die al jaren samen zijn vandaag de meeste huwelijkscontracten afsluiten. Vorig jaar tekende de Federatie van het Notariaat zelfs bijna dubbel zoveel huwelijkscontracten op tussen gehuwden (23.914) als tussen aanstaande echtgenoten (12.844). Tegenover 2018 gaat het om een stijging met bijna 13 procent. Datzelfde jaar stonden zestigplussers in voor meer dan de helft van alle aangepaste huwelijkscontracten.

“Een huwelijkscontract is een goede manier om de gevolgen bij het overlijden van een van de echtgenoten te regelen”, besluit notaris van Opstal. In een huwelijkscontract kunnen gehuwden afspraken maken over de verdeling van hun bezittingen en inkomsten. In de praktijk laten zij daarvoor meestal een keuzebeding in het huwelijkscontract opnemen. “Dankzij dat beding kan de langstlevende echtgenoot, bij het overlijden van de andere, kiezen welke goederen hij of zij uit het gemeenschappelijk vermogen wil behouden en welke goederen al mogen overgaan naar de kinderen”, legt de notaris uit. Dat wijkt af van de wettelijke regeling. Daarin moet de langstlevende partner de zeggenschap over een belangrijk deel van het geërfde vermogen met de kinderen delen.

Meer nieuws over geldzaken lezen? Dat kan in dit dossier.

Lees ook:

Econoom Paul De Grauwe: “Verhoog tijdelijke werkloosheidsuitkering en spreek even geen faillissementen uit” (+)

Huis openbaar kopen of verkopen via biddit.be? Onze financieel expert legt spelregels uit (+)

Bij welke winkels kan je nog terecht? Hier koop je Belgisch (zonder uit je kot te komen) (+)