Exclusief voor abonnees

Erfbelasting moeten betalen op centen die u nooit kreeg? Onze geldexpert waarschuwt voor 'het meest verwerpelijke wetsartikel' uit de fiscaliteit

Michel Maus: "De initiële bedoeling van het ‘vermoeden van eigendom’ is om fraude tegen te gaan"
Shutterstock Michel Maus: "De initiële bedoeling van het ‘vermoeden van eigendom’ is om fraude tegen te gaan"
Erfbelasting moeten betalen op een erfenis die u nooit kreeg? In Vlaanderen kan het. Daarvoor is het ‘vermoeden van eigendom’ verantwoordelijk. “Pas dus op voor de vergiftigde erfenis”, zegt Michel Maus, fiscaal expert binnen ons geldpanel.

Stel: uw pas overleden vader heeft in 2018 een onroerend goed verkocht voor 500.000 euro. De Vlaamse Belastingdienst mag dan eisen dat u, als erfgenaam, toch nog erfbelasting op dit bedrag betaalt. De fiscus gaat er namelijk van uit die 500.000 euro nog altijd aanwezig was in het vermogen van uw vader op het moment van zijn overlijden in 2020.

Deze beslissing is het gevolg van artikel 2.7.3.2.5 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit, volgens mij ‘het meest verwerpelijke wetsartikel’ uit de fiscaliteit. Het stelt dat de Vlaamse Belastingdienst, in het kader van de erfbelasting, het vermogen van de overledene kan bewijzen aan de hand van ‘akten van eigendom’. Deze moeten op verzoek van de overledene zijn verleden drie jaar voorafgaand aan het overlijden. Het bedrag dat u moet betalen als erfbelasting kan flink oplopen:
Voor een erfenis tot 50.000 euro betaalt u 3 procent aan de fiscus.
- Tussen 50.000 en 250.000 euro betaalt u 9 procent belastingen.
Boven de 250.00 euro moet u 27 procent van het bedrag ophoesten.

In het bovenstaande voorbeeld kunnen de erfgenamen wel aan deze belastingheffing ontsnappen als ze aantonen wat hun vader juist met zijn centen deed. Misschien schonk hij ze wel integraal aan een goed doel bijvoorbeeld.

Als middel om successiefraude tegen te gaan, heeft het ‘vermoeden van eigendom’ zeker zijn nut

Belast op onwetendheid

De initiële bedoeling van het ‘vermoeden van eigendom’ is om fraude tegen te gaan. Als de overledene zijn onroerend goed verkocht kort voor het overlijden, en de verkoopwaarde van de woning nadien niet meer aanwezig is in het vermogen, dan bestaat de kans dat de erfgenamen al met de centen gingen lopen. Om te vermijden dat zij dan geen erfbelasting meer zouden betalen op de verkoopwaarde, heeft de wetgever beslist om de fiscus een bijzonder bewijsmiddel toe te kennen: het ‘vermoeden van eigendom’. De erfgenamen zullen dan belast worden op de verkoopwaarde. Als middel om successiefraude tegen te gaan, heeft het ‘vermoeden van eigendom’ dus zeker zijn nut. Het probleem is dat dit vangnet van de fiscus ook veel negatieve neveneffecten heeft.

Stel u nu eens deze situatie voor: uw ouders gingen dertig jaar geleden na een heuse vechtscheiding uit elkaar. Sindsdien had u geen contact meer met uw vader. Plots krijgt u bericht van de notaris dat uw vader is overleden en dat u zijn enige erfgenaam bent. Er zijn ook geen schulden, dus u zal netto 250.000 euro erven. Goed nieuws? Misschien, maar let zéér goed op voor u zo’n nalatenschap aanvaardt, want dit zou wel eens een vergiftigde erfenis kunnen zijn. Uw vader had misschien wel een luxe-appartement aan zee, en heeft dat een paar jaar geleden verkocht voor 500.000 euro. Als u zijn nalatenschap aanvaardt, dan mag de Vlaamse Belastingdienst ervan uitgaan dat dit vermogen nog aanwezig is. De Belastingdienst mag u dus ook vragen om een erfbelasting van 135.000 euro te betalen op deze geldsom. 

Als u kan aantonen dat die 500.000 euro niet meer in het vermogen van uw vader aanwezig is, dan kan u aan die belastingheffing ontsnappen. Maar als u uw vader dertig jaar niet zag, is het misschien aartsmoeilijk om te achterhalen wat hij met zijn centen uitspookte. Maar goed, u gaat op onderzoek en stelt vast dat vader met zijn centen voor 500.000 euro aan kunst kocht op kunstveilingen. ‘Oef’, denkt u, ‘ik heb het gevonden’. Probleem: de kunstvoorwerpen zijn nergens te vinden! Nu zit u met een ernstig fiscaal probleem. De Vlaamse Belastingdienst zal met veel empathie naar uw verhaal luisteren, maar u uiteindelijk toch belasten op het ‘vermoeden van eigendom’. U zal met andere woorden belast worden op uw onwetendheid.

U doet er best aan om toch even de levenswandel na te gaan van degene die u een erfenis heeft nagelaten

Juridisch geen vuiltje aan de lucht

Is dat fair? Is dat fiscaal rechtvaardig? Natuurlijk niet, maar toch heeft het Grondwettelijk Hof in zijn arrest van 18 juni 2020 gesteld dat er juridisch geen vuiltje aan de lucht is en er een proportioneel evenwicht is tussen het algemeen belang en het recht op eigendom.

Vooraleer u dus een erfenis gaat aanvaarden, moet u dus zeer goed opletten. U doet er best aan om toch even de levenswandel na te gaan van degene die u een erfenis heeft nagelaten. Anders riskeert u misschien zelf aan een fiscale hartaanval te sterven. 

Woensdag in ons Geld-dossier: werkexpert Stijn Baert bespreekt hoe het komt dat een werkende Belg in sommige gevallen amper meer inkomen heeft dan een werkloze.

Lees ook:

Vereenvoudigde aangifte gewoon tekenen en doorsturen? Expert beantwoordt 8 vragen over je belastingen (+)

“Tijdelijk extra belastingen heffen om coronafactuur te betalen”: Onze geldexpert Michel Maus bespreekt oplossingen uit het verleden (+)

Moet je volgend jaar extra belastingen betalen op je corona-uitkering? Geldexpert Michel Maus ontwart het fiscale kluwen (+)