Exclusief voor abonnees

Als ongehuwd koppel een huis kopen: houd rekening met erfbelasting en hoe zit het met ongelijke inbreng?

Beeld ter illustratie.
Hollandse Hoogte / Peter Hilz Beeld ter illustratie.
Wie niet wil trouwen, kan kiezen voor het stelsel van wettelijk samenwonen of feitelijk samenwonen. Als u als ongehuwd koppel overweegt om een huis te kopen, dan gelden er enkele belangrijke aandachtspunten die u geld en tijd kunnen besparen. We bundelen ze in onderstaand overzicht.

Feitelijk samenwonen

Feitelijke samenwoners hebben volgens de wet zo goed als geen rechten en verplichtingen tegenover elkaar. Mocht de relatie stuklopen, dan kan één van beide partners zonder pardon beslissen om de andere het huis uit te zetten. U geniet dus weinig bescherming. Als feitelijk samenwonenden kunt u niet van elkaar erven. U bent dus enkel eigenaar van uw aandeel in de woning. Het aandeel van de overleden partner gaat naar zijn wettelijke erfgenamen (kinderen, ouders, …). Daar kunt u wel (deels) verandering in brengen met een testament bij de notaris. Weet ook dat u bij die vorm van samenwonen meer successierechten betaalt wanneer uw partner overlijdt.

Beding van aanwas

Wettelijk of feitelijk samenwonenden die samen een woning kopen, krijgen vaak de raad om een beding van aanwas op te nemen in hun contract. Het beding van aanwas zorgt ervoor dat de langstlevende partner in geval van overlijden de volle eigendom of het vruchtgebruik van de woning verkrijgt. Door de eigendomsoverdracht vooraf vast te leggen bij de verkoop, valt die buiten het erfrecht. De langstlevende betaalt dus geen successierechten, maar enkel registratierechten op het aandeel van de overledene in de waarde van de woning bij het overlijden. De langstlevende partner heeft zelf de keuze om gebruik te maken van de clausule.

In Vlaanderen geniet u sinds 2007 een vrijstelling van erfbelasting op de gezinswoning. Dat geldt zowel voor gehuwden, wettelijk samenwonenden en zelfs feitelijk samenwonenden. Die laatsten moeten dan wel minstens drie jaar hebben samengewoond. De langstlevende zal dus zelf de afweging moeten maken: op een deel van de waarde van de eigendom registratierechten betalen of het tarief van de erfbelastingen ophoesten. Voorwaarden zijn wel dat beide partners ongeveer gelijke levenskansen moeten hebben en de woning aankopen in gelijke delen.

Samenlevingscontract

Bij gebrek aan wettelijke bepalingen over hun rechten en plichten zijn feitelijke samenwoners meer dan wettelijk samenwonenden aangewezen op hun onderlinge afspraken. Om bepaalde verplichtingen en rechten te officialiseren, kunnen ze gebruik maken van een samenlevingsovereenkomst. Feitelijke samenwoners mogen die overeenkomst zowel onderhands als notarieel (laten) opstellen, waar wettelijk samenwonenden altijd bij de notaris moeten langsgaan. Het grote voordeel van de notariële akte is dat de samenwonende partners geen beroep moeten doen op de rechter bij niet-naleving van bepaalde afspraken.

Wettelijk samenwonend: meer rechten

Wie een verklaring van wettelijke samenwoning aflegt op de burgerlijke stand van zijn woonplaats geniet op verschillende vlakken juridische bescherming. Wettelijke samenwoners zijn fiscaal gelijkgesteld met gehuwden. De wet kent een beperkt erfrecht toe aan wettelijke samenwoners, waarbij de langstlevende partner het vruchtgebruik op de gezinswoning en de daarin aanwezige huisraad erft. Wilt u meer toekennen aan elkaar, dan moet u zelf een regeling treffen via een testament, een schenking of een overeenkomst.

Als u wettelijk samenwoont, zijn u en uw partner verplicht bij te dragen in de lasten van de samenwoning naargelang uw mogelijkheden. Geen van de partners kan alleen beslissen om de gezinswoning weg te schenken, te verkopen of te verhuren. Zelfs niet als hij of zij de enige eigenaar van de gezinswoning is. Wettelijk samenwonenden zijn zo goed als volledig vrij in het opstellen van een samenlevingscontract, zolang ze er niets in opnemen wat tegen de wet is.

Wat in geval van ongelijke inbreng?

Het is plausibel dat één van beide partners een groter bedrag in de woning inbrengt. Een oplossing bestaat er dan in om dat percentage op te nemen in de notariële akte. Degene met de hoogste inbreng verkrijgt zo een hoger percentage in de eigendom en zal bij een latere verkoop of relatiebreuk ook een groter gedeelte opstrijken. Zo kan iemand die zeventig procent van de aankoopprijs betaalt voor zeventig procent eigenaar zijn, terwijl de andere partner maar voor dertig procent eigenaar is omdat hij een kleiner deel voor zijn rekening neemt. Partners kunnen elkaar ook een lening toestaan, waardoor ze op die manier toch in gelijke delen kopen.

Of het nu gaat om de dagelijkse uitgaven of een goede planning, er zijn zoveel manieren om meer geld over te houden aan het eind van de maand. Alle adviezen vind je hier.

Onze financieel expert laat zien hoe je belegt vanuit je luie zetel: trackers volgen alle aandelen op

Het depositofonds staat garant voor 100.000 euro spaargeld per rekening: wat als het toch fout loopt?

Kan je nog voordeel doen met een nieuwbouw, en wat met de rentes na afschaffing van de woonbonus? Onze expert beantwoordt al je vragen




2 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Andy Berek

    Hebben feitelijk samenwonenden niet meer pensioen als ze beiden gewerkt hebben ? Getrouwden hebben een gezinspensioen wat lager ligt, niet ?

  • Paul Vandekerckhove

    Het domste dat een weduwe kan doen is hertrouwen en vastgoed kopen of verkopen . Eeker als ze een overlevingspensioen krijgt door haar overleden man .