Exclusief voor abonnees

"Keuze voor schenking of erfenis levert verschil op in het fiscale kostenplaatje": onze belastingexpert legt de regels uit voor uw nalatenschap

Shutterstock
Schenkingen en erfenissen brengen vaak heel wat vragen met zich mee. Wat zijn de regels wanneer je bijvoorbeeld een huis wil nalaten aan je kind? Wat moet je zoon of dochter vervolgens betalen aan de fiscus? Kies je beter voor een schenking? En wat zijn de gevolgen van de afschaffing van de “kaasroute”? Michel Maus, fiscaal expert in ons geldpanel, legt de wettelijke spelregels uit.

Wie komt te overlijden en een vermogen nalaat, weet dat zijn erfgenamen successierechten zullen moeten betalen. De belastingtarieven daarvoor zijn vaak niet min. Het deel van de erfenis boven 250.000 euro wordt in Vlaanderen tot 27% belast wanneer bijvoorbeeld ouders hun huis nalaten aan hun kinderen. Tussen broers en zussen en tussen mensen zonder familieband kunnen de tarieven oplopen tot 55% in Vlaanderen, en zelfs tot 80% in Brussel en Wallonië.

U kan uw erfgenamen deze zware successierechten besparen door aan successieplanning te doen. Zo kan u tijdens uw leven al een deel van uw vermogen wegschenken, zodat er op het moment van uw overlijden zo weinig mogelijk van overblijft. De ervaring leert jammer genoeg dat schenken voor heel wat mensen niet zo evident is, omdat ze vrezen zelf niet genoeg over te houden voor hun oude dag. Nochtans zijn daar zijn oplossingen voor, bijvoorbeeld een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik. Daardoor zal u als schenker bijvoorbeeld nog steeds jaarlijks huurgelden (bv. voor een appartement), interesten (bv. spaartegoeden) en dividenden (bv. op aandelen) op uw weggeschonken vermogen ontvangen.

Wanneer u onroerende goederen gaat schenken, liggen de schenkingsrechten een pak lager dan de successierechten. Als u onroerende goederen doorgeeft, heeft u zelfs de keuze om dit te doen met of zonder schenkingsrechten

Verschillend fiscaal kostenplaatje

De keuze voor een schenking of een erfenis levert alleszins een verschil op in het fiscale kostenplaatje. Wanneer u onroerende goederen gaat schenken, liggen de schenkingsrechten een pak lager dan de successierechten. Stel dat uw vader u een huis wil achterlaten met een waarde van 350.000 euro:
- als u de woning erft, dan moet u daar 46.500 euro successierechten op betalen in Vlaanderen.
- als de woning wordt geschonken, moet u 31.500 euro aan schenkbelasting betalen. Dat bedrag kan wel verlaagd worden tot 22.500 euro, als u zich ertoe  engageert om de woning energievriendelijk te renoveren.

En dan zijn er nog roerende goederen zoals cash geld, aandelen, kunstwerken, goud en juwelen. Als u deze goederen doorgeeft, heeft u zelfs de keuze om dit te doen met of zonder schenkingsrechten.
- Ouders die in Vlaanderen aan hun kinderen een schenking willen doen met schenkingsrechten, moeten 3% belasting betalen. In andere gevallen, bijvoorbeeld tussen ooms en tantes en neven en nichten, bedraagt dit tarief 7%.
- Besluit u roerende goederen zonder belasting te schenken, dan zal u onmiddellijk het verschil merken. Wie bijvoorbeeld van zijn vader een effectenportefeuille erft met een waarde van 200.000 euro, betaalt daar 15.000 euro successierechten op. Met een belaste schenking bedraagt de fiscale kost 6.000 euro, met een niet-belaste schenking is de kost natuurlijk 0 euro.

Erfgenamen moeten de datum van de niet-belaste schenking kunnen aantonen “met alle rechtsmiddelen”: met documenten, met getuigen, met vermoedens, alles kan

Let wel op, als u kiest voor de niet-belaste schenking: als de schenker binnen een termijn van drie jaar overlijdt, dan zal de ontvanger toch nog successierechten moeten betalen. De Vlaamse regering overweegt zelfs om deze termijn te verlengen tot vier jaar. Bovendien kan de fiscus lastige vragen stellen na het overlijden van de schenker. De termijn van drie jaar kan zelfs in twijfel worden getrokken. Erfgenamen moeten de datum van de schenking dan kunnen aantonen “met alle rechtsmiddelen”: met documenten, met getuigen, met vermoedens, alles kan. In de praktijk laat men vaak de schenking in een akte bevestigen door een Nederlandse notaris, de zogenaamde “kaasroute”. Dat staat chique en is sluitend, maar het is dus eigenlijk totaal overbodig.

Toch heeft de politiek toch beslist deze “kaasroute” aan banden te leggen. U moet als ontvanger vanaf 1 december ook schenkingsrechten betalen als u een Nederlandse notaris inschakelt. Op zich is dat geen ramp want tijdens de parlementaire discussie werd uitdrukkelijk bevestigd dat het enkel deze piste is die afgesloten wordt. De andere fiscale ontsnappingsroutes, zoals de hand- of bankgift (roerende goederen zonder officiële procedure schenken, eventueel via de bank, nvdr.), blijven vooralsnog ongemoeid. Het blijft dus met andere woorden nog steeds perfect mogelijk om belastingvrij te schenken.

Lees ook:

Wanneer moet je je huwelijkscontract best laten aanpassen? (+)

Een financieel zorgeloze oude dag: zo behoud je je levensstandaard na jouw pensioen (+)

Een testament opstellen in tijden van corona: hoe begin je eraan en wat zijn de valkuilen? (+)