Met bang hart naar 2020: iedereen weet dat er besparingen komen, maar niemand weet welke

Foto ter illustratie.
thinkstock Foto ter illustratie.
De Belg trekt met bezwaard gemoed de deur van 2019 achter zich dicht. Zowel bij ondernemers als consumenten neemt de onzekerheid over de economie toe en het vertrouwen af. Dat blijkt uit heel wat economische rapporten die de voorbije dagen gelanceerd zijn. "Hoewel onze economie het niet zo slecht doet, zijn we toch erg pessimistisch." De vraag voor 2020 wordt: hoe bedwingen we dat bange hart?

We leven in onzekere tijden. De onvoorspelbare beslissingen van Amerikaans president Donald Trump, de brexit-soap in het Verenigd Koninkrijk en de stokkende regeringsvorming in eigen land hebben het geloof in een rooskleurige economische toekomst het voorbije jaar een fikse knauw gegeven. Of je het nu aan ondernemers of aan consumenten vraagt, allemaal vrezen ze dat we het in 2020 minder goed zullen hebben dan in 2019. Dat blijkt uit verscheidene eindejaarsrapporten die de voorbije dagen zijn gepubliceerd. Volgens de Eurobarometer zakt het vertrouwen van de Belgen in de nationale economie tot het laagste peil sinds december 2016. Enkel bij de Ieren en de Spanjaarden is het vertrouwen het voorbije jaar nóg sneller gezakt. 

Ook de conjunctuurbarometer van het Verbond der Belgische Ondernemingen (VBO) heeft sinds 2013 nog nooit zo diep gestaan. Liefst 41% van de ondernemingen is pessimistisch en ziet haar activiteiten in 2020 afnemen. Ook de Nationale Bank publiceerde ontnuchterende cijfers: ten opzichte van december vorig jaar is de index van het consumentenvertrouwen met drie punten gezakt. En het stond al zo laag. Het vertrouwen is nu gekelderd tot min acht.

"Het enige lichtpuntje is dat we de voorbije maanden een kleine verbetering zagen in die slechte cijfers", zegt Geert Langenus van de studiedienst van de Nationale Bank. "Het zou kunnen betekenen dat de bodem bereikt is." Al weet Langenus dat het pessimisme diepgeworteld zit en allesbehalve een Belgisch fenomeen is. "Je ziet het over de hele wereld: het vertrouwen in de economie daalt en de onzekerheid piekt." Eén van de meest gerenommeerde economische onzekerheidsindexen staat op dit moment met 295 punten op quasi ongekende hoogtes. Enkel eind 2016 woog het gemoed van de economische wereld nog zwaarder dan vandaag.

Boven onze hoofden

Het frappante is: ondanks die sombere stemming blijven we economisch relatief goed overeind. "Zeker in België mogen we eigenlijk niet klagen", zegt Langenus. "In 2019 klokken we wellicht af op een groei van 1,3%. Dat is iets beter dan het gemiddelde van de eurozone en sommige traditioneel sterke economieën zoals Duitsland. Het is ooit anders geweest. Ook voor de komende jaren gaan onze ramingen uit van een groei. Die zal wel wat afnemen, maar we stevenen niet op een recessie af."

Vanwaar dan die toenemende neerslachtigheid bij ondernemers en consumenten? "Voor economisch optimisme is een stabiel politiek klimaat nodig en dat ontbreekt in heel wat landen. In België hebben we al meer dan een jaar geen volwaardige regering meer en sleept de vorming van een nieuwe regering aan. Dat voedt de onzekerheid. Want iedereen weet ondertussen wel dat er besparingen zitten aan te komen - anders zal het begrotingstekort nog sterker oplopen - maar niemand weet welke vorm die besparingen zullen aannemen. Zowel ondernemers als consumenten vragen zich af: 'Zal ik worden getroffen? Zal men mijn belastingen verhogen? Of zal men de werkloosheidsuitkeringen laten dalen?'. Die onduidelijkheid voedt de onzekerheid en remt de consumptie af. Mensen houden een slag om de arm bij hun aankopen en bedrijven stellen investeringen uit."

Volgens Langenus worden de nationale beslommeringen nog versterkt door grote, internationale fenomenen die zich boven onze hoofden afspelen. De handelsoorlog tussen China en de VS, bijvoorbeeld. Maar ook de nakende Amerikaanse presidentsverkiezingen en de afwikkeling van de brexit-saga hebben een negatieve invloed op ons vertrouwen. "Niemand kan voorspellen welke richting het uitgaat. Komt er alsnog een 'no deal-brexit'? Of hoe zal een eventuele deal eruitzien? Wordt Trump weer verkozen? En zo ja, zal hij dan bijvoorbeeld ook de EU beginnen bestoken met tariefverhogingen, zoals hij met China gedaan heeft? Niemand die het weet."

Het kan snel gaan

De vraag voor 2020 lijkt dan ook: hoe kunnen we dat bange hart enigszins bedwingen? "Door op zijn minst in eigen land er alles aan te doen om zoveel mogelijk onzekerheid weg te nemen", vindt Langenus. "Op de Amerikaanse verkiezingen of de brexit hebben we geen invloed, maar we kunnen er wel voor zorgen dat er in België een stabiel klimaat heerst. En dat kan enkel als er een krachtdadig economisch beleid wordt gevoerd, die de pijnpunten van onze economie aanpakt. Zo moet er verder gesleuteld worden aan de arbeidsmarkt, zijn er grote uitdagingen op het vlak van onze infrastructuur en moet het begrotingstekort worden afgebouwd. De beste manier om mensen vertrouwen te geven in de economie is door stabiel beleid te voeren." 

En dan kan het snel gaan. Want hoe somber de economische barometers vandaag ook kleuren, van paniek is er nog lang geen sprake. Het betekent dat het vertrouwen op relatief korte termijn weer hersteld kan worden. In het recente verleden doken sommige barometers al eens de dieperik in om dan een half jaar later al opnieuw te stijgen. Enkel in de periode van de bankencrisis (2008-2009) en de crisis met Europese overheidsschulden (2011-2012) bleef het vertrouwen voor een lange periode zeer negatief. Die periodes werden gekenmerkt door economische recessie of nulgroei. Op dat punt zijn we volgens experts deze keer nog lang niet aanbeland. Als er zich in 2020 geen grote, politieke of maatschappelijke drama's voltrekken, stevenen we op een bescheiden economische groei af.



Alle artikels uit de krant

171 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Dan Midden

    Zoals steeds zal de werkende klasse dit moeten betalen, zeker als ze nog eens het "voorrecht" hebben om het huis dat ze van hun ouders erven kunnen verhuren. "Rijken" met een totaal "vermogen" tussen 200 000 en 2 000 000 zullen de rekening gepresenteerd krijgen. Iedereen die rijker is zal wel een manier vinden om te ontsnappen.

  • Erik Neyt

    In DeTijd gisteren: Bedrijven gebruiken indexsprong- en taxshift voor hun winstmarge op te krikken,terwijl alles bedoeld was om meer mensen aan het werk te krijgen,en de positie v/d Belgische bedrijven te verbeteren.Er zijn dus grote geschenken uitgedeeld aan deze die het eigenlijk niet nodig hadden,men zou die indexsprong alvast kunnen terugdraaien,en aan de mensen geven,die het nodig hebben.

  • Jan Delafontaine

    En er zal nog heel veel bespaard moeten worden. Anders kunnen we o.a. de vluchtelingentsunami nooit bolwerken. En de aankoop van straaljagertjes enz.

  • Roger Geens

    Als men er zou in slagen iedereen te belasten zoals het hoort ,zou er geen tekort zijn .Evenwel ,als onze bewindsvoerders merken dat er 1 Euro meer wordt ontvangen ,maken ze al plannen om 3 Euro méér uit te geven .

  • Filiep Lapeire

    Besparingen zijn geen probleem als het maar bij besparingen blijft en er alweer geen nieuwe belastingen bijkomen maar het grootste probleem blijft natuurlijk onze regeringsleiders die maar blijven geld verkwisten dat er niet is. Investeringen noemen ze dat dan maar wie investeert met eigen kapitaal blijft overleven en wie dit doet op krediet loopt grote risico's.