Digitale kloof tussen jong en oud stilaan gedicht: steeds meer twintigers bang van technologie

De klassieke digitale kloof tussen jongeren en ouderen is stilaan gedicht.
thinkstock De klassieke digitale kloof tussen jongeren en ouderen is stilaan gedicht.
't Is te veel, te ingewikkeld en het gaat te snel. Ruim één op de vijf Vlamingen heeft angst voor technologie. En dan gaat het heus niet alleen om de 65-plussers: ook steeds meer tieners, twintigers en dertigers hinken achterop. "Zij zijn in een digitale wereld geboren, maar dat wil niet zeggen dat ze het automatisch ook allemaal in de vingers hebben."

Als je de Digimeter-rapporten, waarin Imec sinds 2009 het media- en technologiegebruik in Vlaanderen in kaart brengt, naast elkaar legt, blijkt dat de angst voor technologie in de loop der jaren lichtjes is gedaald. In totaal voelt 21 procent zich niet goed in z'n digitale vel, terwijl dat twee jaar geleden nog 24,3 procent was. 

De afname is de verdienste van de oudere leeftijdsgroepen, die steeds vaker de technologie zijn gaan omarmen. Twee jaar geleden liep 42,1 procent van de 65-plussers bij wijze van spreken nog gillend weg van het internet, nu is dat nog maar 33,2 procent. De klassieke digitale kloof, waarbij een grote groep ouderen achterophinkte door een gebrek aan kennis en vaardigheden, is stilaan voorbijgestreefd. "Met dank aan de smartphone", zegt professor communicatietechnologie Lieven De Marez (UGent). "In één jaar is het aandeel 65-plussers met zo'n telefoon gestegen van 52 procent tot 73 procent." Ook het aandeel senioren met een internetverbinding nam in één jaar tijd stevig toe, van 82 procent tot 93 procent.

Slack

"Er is wel een andere kloof in de plaats gekomen", vervolgt de onderzoeker. "Mijn vrouw staat in het onderwijs en vertelde me over een stagiair die in paniek raakte toen hem gevraagd werd een multimedialuik aan zijn presentatie te hangen. 'Ik kan dat helemaal niet', riep hij uit. En hij is geen alleenstaand geval. Jongeren zijn vingervlug met pakweg hun smartphone, maar vraag hen om een filmpje te monteren en ze schieten in een kramp. Het is niet omdat ze in een digitale wereld geboren zijn, dat ze ook met alles weg zijn. Kunnen meepraten over spraakassistenten of tijdens een vergadering slides delen via Slack: je mag niet zomaar verwachten dat iedereen dat kent. Steeds meer Vlamingen zijn daar bang voor."

'Technologisch fatalisme' noemt De Marez het fenomeen. Het gaat te snel, het is te veel en het is te ingewikkeld: die manier van denken. Volgens de professor is het aan het onderwijs om daar iets aan te doen. "In sommige richtingen van het secundair worden geen technologische competenties meer als apart vak aangeleerd. Daardoor wordt verondersteld dat iedereen die kennis zelf verwerft en dat is een probleem, je mag dat nooit veronderstellen. Het hoeven echt geen programmeurs te worden, maar ze horen wel te weten wat de mogelijkheden zijn, zodat ze er op een gezonde, kritische manier naar kunnen kijken. Ik heb zelf twee tienerdochters, geloof me: die krijgen dat niet mee op school. Terwijl mediawijsheid wel belangrijk is."

Locomotief

Aan de andere kant van het spectrum heb je een groep - 18 procent van alle ondervraagden - die de technologie echt omarmt. "Dat is erg positief, want dat is een groep die groot genoeg is om als locomotief te dienen voor de hele maatschappij. Zij hebben voldoende vertrouwen in zichzelf, in de technologie en in de merken daarachter. Als zij die mogelijkheden op een goeie manier gebruiken, dan zal de rest wel volgen." Tussen die twee uitersten heb je twee groepen die je kan omschrijven als 'willen maar niet kunnen'. "Ze willen wel vooruit met die technologie, maar het ontbreekt hen aan vaardigheden of vertrouwen." De ene leunt dicht aan bij de 'angstige' groep, de andere bij de 'enthousiaste' groep.

Als we naar een 'inclusieve digitale samenleving' willen - lees: een maatschappij waarin iedereen mee is - dan moeten mens, markt en overheid gelijk kunnen oversteken, aldus nog de prof. "Een goed voorbeeld zijn tablets in het onderwijs. Zes jaar geleden opteerden enkele scholen radicaal voor digitaal, papier werd afgezworen. Dat zag er mooi uit, maar de uitgevers deden niet mee. Die bleven gewoon boeken verkopen, zoals altijd. Het initiële enthousiasme is snel gekanteld en heeft plaatsgemaakt voor twijfel. En zo wordt dergelijk potentieel in de kiem gesmoord. Je mag ook niet té snel willen gaan. Mens, industrie en beleid hebben een metronoom nodig om in hetzelfde tempo de samenleving te laten evolueren. We zijn er niet bij gebaat als de ene partij sneller wil gaan dan de andere."

Angst voor technologie verdeeld over verschillende leeftijdscategorieën door de jaren heen.
rv Angst voor technologie verdeeld over verschillende leeftijdscategorieën door de jaren heen.
Steeds meer twintigers zijn bang van technologie.
rv Steeds meer twintigers zijn bang van technologie.

‘Fear of missing out’ heeft ook 65-plussers te pakken

De tijd dat 65-plussers een gsm hadden waarmee ze alleen maar belden, is definitief voorbij. Vorig jaar had 73% van hen een smartphone, terwijl dat in 2018 nog maar 52% was. “Er bestaat ook bij hen een duidelijk verband tussen het hebben van een smartphone en het gebruik van sociale media. Facebook groeide in deze leeftijdscategorie van 52 naar 67%, WhatsApp van 36 naar 50%, Messenger van 37 naar 51%”, zegt professor Lieven De Marez. “Die sociale media-apps, dat is sociaal kapitaal: ouderen die vroeger wat geïsoleerd geraakt waren omdat ze minder mobiel waren, hebben nu veel meer contacten. Meer zelfs: ze zijn stilaan bang om iets te missen. Maar die FOMO (fear of missing out, red.) is bij hen een positief verhaal. Ze hebben het gevoel dat ze dankzij die apps niets meer moéten missen. Ze zitten op WhatsApp in familiegroepjes en kunnen zo alles volgen van de kleinkinderen. Vandaar: pak die smartphone niet af, ze voelen zich daar prima bij. Bij jongeren wijst FOMO vaak eerder op problematisch socialemediagebruik. Ze kunnen bijvoorbeeld geen vijf minuten meer studeren zonder naar hun telefoon te kijken.” (MAC)

'Fear of missing out' heeft ook 65-plussers te pakken.
rv 'Fear of missing out' heeft ook 65-plussers te pakken.


Alle artikels uit de krant