Exclusief voor abonnees

De man die 945 dagen lang vrijwillig in Auschwitz zat

Poolse held slaagde erin verzetsnetwerk uit te bouwen in nazikamp

Op 21 september 1940 arriveert Witold Pilecki in Auschwitz. Hij krijgt identificatienummer 4859.
Marina Amaral colour of time Op 21 september 1940 arriveert Witold Pilecki in Auschwitz. Hij krijgt identificatienummer 4859.
"Geef maar door dat de opdracht is uitgevoerd." Met dat zinnetje liet de Poolse cavalerieofficier Witold Pilecki op 19 september 1940 weten dat hij zich vrijwillig had laten aanhouden en afvoeren naar Auschwitz. Hij moest er een verzets- en informatienetwerk uitbouwen. Pilecki slaagde in zijn opzet en is één van de grootste helden uit de Tweede Wereldoorlog. Maar dat verhaal bleef decennialang verborgen. De Amerikaanse journalist Jack Fairweather schreef er een aangrijpende biografie over, 'Vrijwillig naar Auschwitz'.

Krupa, Oost-Polen, 26 augustus 1939. Een auto stuift het domein op van herenboer en cavalerieofficier Witold Pilecki (38). Een soldaat overhandigt de heer des huizes zijn mobilisatiebevel. Bij de Poolse grens staat de Duitse Wehrmacht te trappelen van ongeduld. Binnen enkele dagen zal ze aanvallen. De start van de Tweede Wereldoorlog. Het einde van Polen. De definitieve ondergang van de wereld waarin deze officier is opgegroeid.

Pilecki heeft in 1924 het landgoed Sukurcze geërfd. Een vervallen landhuis, boomgaarden en 222 hectare tarwe. Hij brengt het domein weer tot bloei. Met Maria krijgt hij twee kinderen. Als ze opgroeien leert hij hen paardrijden. En zwemmen in de vijver bij het huis. Een mooi leven. Ver weg van de grote politiek. Maar nu heeft die politiek hem ingehaald. Witold Pilecki, tweede luitenant bij de cavalerie, laat zijn paard zadelen, roept de mannen van zijn lokale reserve-eenheid bij elkaar en vertrekt naar het front. "Ik ben over twee weken terug", zegt hij tegen Maria en de kinderen. Het zal iets langer duren.

Geheim akkoord met Stalin

Het Poolse leger is geen partij voor de Duitse oorlogsmachine. Witolds eenheid wordt verpletterd, zijn lievelingspaard bij een aanval doorzeefd met kogels. Hijzelf overleeft als bij wonder. Wanneer de Duitsers het gros van het werk gedaan hebben, vallen aan de andere kant de Sovjets het land binnen. Hitler en Stalin hebben Polen eind augustus in een geheim akkoord onder elkaar verdeeld. Op 28 september valt Warschau. De Poolse regering vertrekt onder leiding van Wladyslaw Sikorski in ballingschap naar Londen. Tijdens de campagne is Witold op een officier gebotst die hij nog van vroeger kent: Jan Wlodarkiewicz, een even grote patriot als hijzelf. Op 9 november organiseren ze een eerste verzetsbijeenkomst in het appartement van diens schoonzus Eleonora. In december zijn ze al met honderd. In het voorjaar zoekt Witold contact met een andere oud-officier, kolonel Rowecki, om de krachten te bundelen. Rowecki heeft contacten met de Poolse regering in ballingschap.

Witold denkt aan Maria en de kinderen. De kans dat hij dit overleeft, is klein. Uiteindelijk stemt hij toe. Bij het krieken van de dag laat hij zich arresteren tijdens een Duitse razzia. ‘Geef maar door dat de opdracht is uitgevoerd’, zegt hij

Je hebt 15% van dit artikel gelezen

Dit artikel is exclusief
voor abonnees.

Word ook abonnee en lees onbeperkt alle artikels. Meer dan 200.000 mensen gingen je voor.

  • Slechts €6,95 €4,95 per 4 wekenGeniet 1 jaar van deze voordelige prijs
  • Lees 4 weken gratisEn krijg onbeperkt toegang tot alle artikels
  • Stop wanneer je wilOok tijdens jouw proefperiode
Lees 4 weken gratis


Alle artikels uit de krant

12 reacties

Alle reacties worden voor publicatie gelezen -en goed- of afgekeurd- door het moderatie-team van HLN. Elke reactie moet voldoen aan deze gedragsregels.
Je naam en voornaam verschijnen bij je reactie.


  • Verstappen Martine

    Respect voor deze held. Ik hoop dat hij voor altijd voortleeft in de geschiedenis.

  • Ronny Vansteelandt

    Vergeten ? Tien jaar geleden kwam dat al aan het licht en er is intussen al eerder een boek over geschreven.

  • Marco Pikorski

    Trots op mijn landgenoot

  • Els Janssens

    "De man die naar Auschwitz wilde" Aangrijpend boek

  • Sven Degroote

    Hartverscheurend verhaal ...