"Poetin wordt leider voor het leven"

Russische regering stapt op om weg vrij te maken voor grondwetshervorming

"We moeten onze president ruimte bieden", verklaarde premier Dmitri Medvedev het opstappen van zijn regering meteen na Poetins mededeling.
EPA "We moeten onze president ruimte bieden", verklaarde premier Dmitri Medvedev het opstappen van zijn regering meteen na Poetins mededeling.
Vladimir Poetin wil de Russische grondwet hervormen en stuurt daarvoor alvast zijn hele regering weg. Wat hij precies van plan is, blijft onduidelijk. Maar specialisten gaan er wel van uit dat Poetin broedt op een manier om aan de macht te blijven wanneer hij geen president meer kan zijn.

Poetin deed de onverwachte aankondiging gisteren tijdens de 'State of the Union', zijn jaarlijkse beleidsverklaring aan het parlement. Dat parlement moet meer te zeggen krijgen, oordeelt hij, ten koste van de president. Nu benoemt het staatshoofd eigenhandig de regering. Alleen zijn keuze voor een premier heeft groen licht nodig van de Doema, het 450 verkozenen tellende lagerhuis.

Poetin wil het parlement heel de regering laten verkiezen, inclusief de premier. En de invloed van de president zou verder worden ondermijnd door het grondwettelijk hof over wetten te laten oordelen vooraleer het staatshoofd die kan ondertekenen. Dat Poetin zo de poten wegzaagt vanonder de stoel waarop hijzelf nu nog zit, heeft zeker te maken met het feit dat hij bezig is aan zijn laatste ambtstermijn.

De voorgestelde wijzigingen, die Poetin met een referendum aan de bevolking wil voorleggen, zullen voor zijn opvolger gelden - en die een heel stuk minder machtig maken. Poetin leidt Rusland al sedert 1999, toen hij president ad interim werd na het onverwachte vertrek van wijlen Boris Jeltsin. In 2000 startte hij aan zijn eerste echte ambtstermijn als staatshoofd en hij bleef die post bezetten tot in 2008.

Stoelendans

Geconfronteerd met een grondwettelijk verbod om kandidaat te zijn voor een derde ambtstermijn, voerde Poetin destijds een opmerkelijke stoelendans door. Hij liet zijn toenmalige eerste minister en nauwe vertrouweling Dmitri Medvedev president worden en nam zelf genoegen met de rol van premier. In werkelijkheid bleef Poetin de lakens uitdelen en in 2012 ruilden de twee weer van job.

Aan de regel dat het staatshoofd slechts twee ambtstermijnen na mekaar mag vervullen, raakte hij niet. Maar de duurtijd werd wel verlengd van vier tot zes jaar. Daardoor zit Poetin nog gebeiteld tot in 2024. Duidelijk is dat hij zich al voorbereidt op het tijdperk daarna. Hij zou dan opnieuw premier kunnen worden, gesteund door zijn partij 'Verenigd Rusland', die het parlement domineert.

Met een president wiens macht gekortwiekt is, zou Poetin als regeringsleider aan de touwtjes blijven trekken. Hij neemt dan wel wat risico, want in principe kan er ook een andere meerderheid in het parlement ontstaan. In de gestuurde democratie die Rusland is, valt dat gevaar echter wel te beheersen. Het staatsapparaat dat hij in zijn macht heeft, bepaalt immers in grote mate wie zich verkiesbaar kan stellen.

Toch denkt Tatiana Stanovaya, een wetenschapster van de denktank 'Carnegie Moscow Center', niet dat Poetin weer aast op de post van premier. "Hij heeft geen zin meer in het alledaagse beleid", zo oppert zij in 'The Washington Post'. "Hij wil zich alleen nog bezighouden met de wereldpolitiek." Daartoe zou Poetin zichzelf aan het hoofd kunnen hijsen van de Staatsraad, een orgaan dat hij twintig jaar geleden zelf heeft opgericht.

Die Staatsraad was tot nu toe een adviesorgaan, maar in zijn speech gaf Poetin aan dat hij ze een grondwettelijke functie wil geven - zonder dat hij daarover al in detail trad. Het zou dus best wel kunnen dat hij vertrouwelingen katapulteert in de functies van premier en president, maar zichzelf voldoende macht achter de schermen geeft om hen bij te sturen wanneer hij dat noodzakelijk acht.

Het lijdt alleszins maar weinig twijfel dat hij zijn stempel wil blijven drukken. "Leider voor het leven worden, zich het land toe-eigenen en de rijkdom naar hemzelf en zijn vrienden laten vloeien - dat is het enige doel van Poetin en zijn regime", zo schimpte Ruslands vooraanstaandste en al meermaals opgesloten oppositieleider Aleksej Navrant gisteren meteen.

Baken van stabiliteit

Kort na Poetins aankondiging maakte premier Dmitri Medvedev bekend dat hij en zijn regering opstappen. "Het is duidelijk dat wij onze president de ruimte moeten bieden om alle nodige beslissingen te nemen", zo verklaarde hij. Medvedev wordt Poetins adjunct aan het hoofd van 's lands veiligheidsraad - maar het is nog niet duidelijk of dat een promotie dan wel een degradatie is.

Hoewel Rusland moeilijke economische tijden beleeft, blijft de populariteit van Poetin groot. In een recente poll zei 68% van de Russen vertrouwen in hem te hebben. Velen zien hem als een baken van stabiliteit en het helpt hem ook dat hij de status van zijn land als wereldmacht heeft hersteld. Zo geeft hij het Westen intussen bijvoorbeeld het nakijken als het over invloed in het Midden-Oosten gaat.



Alle artikels uit de krant

5 reacties

Alle reacties zijn welkom zolang ze voldoen aan de do's en don'ts die je hier kan terugvinden: gedragsregels. Elke dag ontvangen wij duizenden reacties, het kan enkele uren duren voor jouw reactie wordt geplaatst. Wordt jouw reactie afgekeurd dan werd er geoordeeld dat deze onze gedragsregels schendt.


  • Jan De Korte

    Toch onvoorstelbaar. Iedereen zou nog 8 tot 12 jaren uit de politiek moeten verdwijnen.

  • Donald Deschutter

    Juist, Rusland heeft inderdaad geen democratisch maar een dictatoriaal bestuur (met die clown aan het hoofd). Maar onze politiek is geen haar beter. Onderlinge afspraken tussen partijen, cordon tegen de grootste partij verkozen door de kiezer is ook een verdoken vorm van een dergelijk bestuur. Onze politici zijn enkel maar bekommerd voor het vullen van hun eigen zak!

  • willy platteau

    tot er een dag komt dat de Russische bevolking wakker schiet ,en begint te protesteren tegen zulke dictatuur !!

  • Lieven Vermandere

    Er is een andere naam voor "leider voor het leven".....dictator.

  • Sobek Wessels

    Elke Rus die openlijk of zelfs achter gesloten deuren Tegen Poetin is Kan niet veel meer in zijn of haar land ! Deze mensen worden op alle vlakken tegen gewerkt zelfs met geweld of dood tot gevolg ! En ja Hier in de Westerse landen is het niet veel beter , hier doen ze dit ook maar wel veel subtieler in Feite is Hier ook Geen Democratie !