Niet de Britse variant, maar lakse regels tijdens kerstperiode zijn verantwoordelijk voor spectaculaire toename in Ierland volgens WHO

Lange tijd was Ierland een van de landen die het virus goed onder controle kon houden, maar dat is intussen niet meer het geval. “Ierland kent een van de meest acute stijgingen van alle landen ter wereld”, vertelt Mike Ryan, hoofd-directeur van het WHO Health Emergency Programma. 

Ierland versoepelde in december de maatregelen: mensen mochten thuis meer volk ontvangen en de restaurants openden opnieuw de deuren. “De nieuwe varianten van het coronavirus waren dus niet de drijfveer voor een nieuwe transmissie, maar wel de versoepelingen tijdens de kerstperiode”, aldus Ryan. “Er waren meer sociale contacten en de afstandsregels werden minder gevolgd.” 

Ook Maria Van Kerkhove, epidemioloog bij de WHO, wijst erop dat de versoepelingen in Ierland hebben gezorgd voor een “bijna verticale exponentiële groei” van de cijfers. “Het aantal contacten dat mensen hadden met bijvoorbeeld hun familie nam aanzienlijk toe”, aldus Van Kerkhove.

Uit verschillende aanwijzingen blijkt dat de Britse variant meer dan 50 procent besmettelijker zou zijn. Ook de Zuid-Afrikaanse variant is allicht besmettelijker. Adam Kucharski, professor aan de London School of Hygiene & Tropical Medicine, duidt via een simulatie waarom besmettelijkheid gevaarlijker is dan dodelijkheid. 

Kucharski gaat uit van 10.000 besmettingen, één persoon steekt 1,1 andere mensen aan. Van wie besmet raakt, sterft 0,8 procent. Na een maand zijn dan 129 mensen overleden. Als de kans op overlijden stijgt met 50 procent, gaan 193 mensen dood. Als het virus 50 procent besmettelijker wordt, dan raken meer mensen besmet en sterven maar liefst 978 patiënten.

Gisteren is in ons land de eerste dode gevallen met de Zuid-Afrikaanse variant. Er zijn ook acht nieuwe besmettingen met de Britse variant vastgesteld. Piet Maes, viroloog aan de KU Leuven, maakt zich zorgen over de varianten. “Ik had gehoopt om pas binnen enkele weken besmettingen te hebben. Nu is het hek bijna van de dam”, zegt hij aan HLN LIVE. “De kans is groot dat we binnen een paar weken een pak meer gevallen gaan hebben. Het verontrustende is dat een aantal gevallen geen reisgeschiedenis hadden. Ze zijn geïnfecteerd geweest door andere mensen. Dat is een teken dat het zich aan het verspreiden is. Dat is geen goed nieuws.”

“Mensen in België zijn beter getraind om zich aan de maatregelen te houden. Hopelijk neemt het niet zo’n vaart, maar we moeten er wel rekening mee houden dat de kans bestaat. Het Verenigd Koninkrijk is een goed voorbeeld. De Britse variant is er enorm snel verspreid geraakt. In Nederland gaat het dezelfde richting uit. Het scenario is ook bij ons mogelijk”, aldus Maes. 

Of het vaccineren de situatie kan verhinderen, hangt van een aantal zaken af. “Het vaccineren kan altijd sneller, maar ik denk dat we nog redelijk oké zitten. Het zal afhangen van verschillende factoren. Het zal niet op één bepaalde maatregel aankomen. Het zal een combinatie zijn van snel en tijdig vaccineren. Het gaat ook over betere grenscontroles, mensen die terugkomen van het buitenland beter controleren en wij als personen die de maatregelen goed moeten volgen. Het totaalplaatje van maatregelen moet ons in staat stellen om het zo lang mogelijk uit te stellen tot er genoeg mensen gevaccineerd zijn.”

“We weten dat de Britse variant voorkomt op ons grondgebied. Dat is in het verleden al vastgesteld en dat zal in toekomst ook zo zijn”, zegt ook viroloog Steven Van Gucht aan onze redactie. “Hier en daar zullen er rapporten zijn van nieuwe vaststellingen van die variant, maar momenteel heeft die weinig kans om explosief te gaan uitbreken. We zitten nog altijd in een semi-lockdown. Mensen beperken hun contacten. Er is dus weinig voedingsbodem voor die Britse variant.”

“In Ierland is de voedingsbodem de kerstvakantie geweest”, aldus Van Gucht. “Met de kerstvakantie hebben ze restaurants en winkels geopend en families mochten samenkomen. Dat gaf een explosieve uitbraak. Als we versoepelen, dan gaan we streng moeten zijn op de controle van de grenzen. Tenzij de situatie in het buitenland drastisch verbetert. Het is een als-dan-situatie”.

Het gemiddeld aantal coronabesmettingen in ons land is opnieuw fors gestegen, voor de zesde dag op rij al. De trend van het aantal opnames en overlijdens is wel nog steeds dalend, maar minder uitgesproken, blijkt uit cijfers van gezondheidsinstituut Sciensano. Het gemiddelde dagcijfer tussen 4 en 10 januari, 2.082,7 gevallen, lag 28 procent hoger dan in de week daarvoor. Dagelijks worden 124 coronapatiënten in het ziekenhuis opgenomen.

In ons land zijn de coronamaatregelen verlengd tot minstens 1 maart. Minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) maakte wel duidelijk dat het Overlegcomité - indien de situatie het toelaat - nog altijd kan versoepelen. De kans dat er vroeger versoepelingen komen is bijzonder klein, zo menen verschillende experts. Vooraleer er versoepeld kan worden, moeten de coronacijfers drastisch naar beneden. 

Het aantal dagelijks vastgestelde besmettingen moet onder 800 blijven en het aantal dagelijkse ziekenhuisopnames onder 75. Dit gedurende drie weken. Uit de cijfers blijkt dat we niet voor eind februari in deze situatie zullen zitten. Viroloog Marc Van Ranst gaf in een interview met onze krant al aan dat hij ten vroegste over twee maanden, dus midden maart, versoepelingen verwacht.

Wat is er aan de hand in Ierland? Coronacurve schiet als een raket omhoog, ziekenhuizen steeds meer onder druk (+)

INTERVIEW. Van Ranst: “Ten vroegste over twee maanden versoepelen” (+)

“Regering ziet ons als imbecielen”: psychologe vernietigend over desastreuze coronacommunicatie (+)