Even ter herinnering: James Alex Fields reed vrijdag meer dan 850 kilometer van Maumee, Ohio, naar Charlottesville, Virginia, om aan de demonstratie 'Unite The Right' deel te nemen.

Symbool van slavernij
Die manifestatie van blanke suprematisten, neonazi's en sympathisanten van de Ku Klux Klan was de grootste extreemrechtse optocht sinds twintig jaar in de VS en richtte zich op het vrijwaren van een standbeeld van de geconfedereerde generaal Robert E. Lee, een symbool van de slavernij. De manifestatie werd, zoals je hieronder in de video van Vice kan zien, een optocht tegen diversiteit en voor etnische zuivering.

Tegenbetogers raakten slaags met de extreemrechtse manifestanten, critici merkten naderhand op dat de politie sneller en efficiënter zou hebben ingegrepen mocht het een manifestatie van zwarten zijn geweest.

James Alex Fiels had als prille tiener al een geschiedenis van racistische en ongepaste opmerkingen. Zijn toenmalige klasgenoten getuigen daarover. Eén van hen, Caitlin Robinson, getuigt aan The New York Times: "Hij schreeuwde obsceniteiten over Hitler en deed heel racistische uitspraken. Hij deinsde er niet voor terug je een onveilig gevoel te geven. Hij was een buitenstaander".

Zoektocht
Hoe de boze en misleide tiener een moordenaar werd, blijft onduidelijk. Volgens experts is hij sinds de verkiezing van Donald Trump slechts één van de vele jonge blanke Amerikanen wiens zoektocht naar gelijkgestemden liedt naar extreemrechtse ideologieën zoals die van de alt-rightbeweging en het neonazisme.

Fields ging naar de middenschool en de middelbare school in Kentucky alvorens hij met zijn gehandicapte moeder naar Maumee, Ohio verhuisde. Maanden geleden trok hij in een eigen appartement. Zijn vader overleed voor Fields werd geboren, getuigt zijn tante Pam Fields in The New York Times. (lees verder onder de foto)

Familieleden en buren schetsen een gelijklopend portret van de jongeman: slim maar onrustig.

Op zijn veertiende had Fields al de reputatie een abnormale fascinatie te hebben voor nazi-Duitsland. Tijdens een schoolreis naar Europa noemde hij Duitsland steevast "het Vaderland", zo getuigt zijn kamergenoot op die trip, Keegan McGrath, tegenover Vice News.

"Van zodra we geland waren, was hij totaal anders. Ik moest hem voortdurend zeggen: 'Zulke dingen mag je niet zeggen, dat is niet ok". Met zijn commentaren maakte Fields het McGrath zo moeilijk dat die laatste na vier dagen terug naar huis vloog.

Misleid en gedesillusioneerd
"Heel wat jongens hebben een belangstelling voor de Duitsers en de nazi's omdat ze geïnteresseerd zijn in de Tweede Wereldoorlog", stelt Fields' geschiedenisleraar Derek Weimer in The Cincinnati Enquirer. "Maar Fields ging daar heel ver in". Weimer omschrijft Fields als "een heel slimme jongen maar heel misleid en gedesillusioneerd".

In 2011 werd Fields gewelddadig. Zijn moeder beschuldigde hem ervan haar te hebben geslagen en bedreigd met een mes, zo blijkt uit zijn politiedossier. In 2015 probeerde hij bij het leger ingelijfd te raken, maar na vier maanden basistraining gaf hij er de brui aan. Daarna werkte hij voor de beveiligingsfirma Securitas, waar hij 1300 dollar per maand verdiende. (lees verder onder de foto)

De dag voor hij naar Charlottesville vertrok, vroeg Fields zijn moeder of ze op zijn kat wilde letten. Zij dacht dat hij naar een Trump-rally ging.

"James Fields was duidelijk lid van een bredere groep en zag zichzelf als iemand die strijdt voor die groep en beweging", stelt Daniel Köhler, oprichter en directeur van het Duitse Instituut rond Radicaliserings- en Deredicaliseringsstudies.

"Die identiteit van de 'held' die vecht voor de onrechtmatig onderdrukten - in zijn hoofd de beweging van blanke suprematisten - is een heel gangbaar element en wordt door deze extremistische groeperingen aangewend om aan te sporen tot de brutaalste gewelddaden in de naam van 'de strijd voor de goede zaak'".

Volgens Arie Kruglanski, expert inzake radicalisering en terrorisme, zijn er drie universele componenten die tot radicalisering leiden, of het nu om neonazisme of islamextremisme gaat: de zoektocht naar zingeving, een retoriek die naar die zingeving leidt en een netwerk dat steun biedt.

"Ze delen allemaal de drang om ertoe te doen, iemand te zijn, respect en macht te verwerven", stelt Kruglanski. "Ze worden allemaal blootgesteld aan een of andere retoriek, een ideologisch discours dat hen zegt hoe ze van betekenis kunnen zijn".

Haatgroepen
Het discours dat Fields koos, was dat van haatgroepen zoals Vanguard America, een organisatie van blanke suprematisten die "een eindeloze stroom onaangepaste buitenlanders" aanklaagt die ermee dreigen "van de blanken een minderheid te maken in de natie die ze hebben opgebouwd", zo staat op hun website. Vanguard ontkent dat Fields lid was, maar hij droeg tijdens de demonstraties voor de aanval wel een schild met hun zwart-witte logo op.

Daarnaast is er het politieke klimaat sinds de verkiezing van president Trump, die onder meer Steve Bannon van de alt-rightbeweging als adviseur aanstelde.

Randgroeperingen zoals Vanguard America hebben intussen hun weg naar de mainstream politiek gevonden. Leiders van blanke nationalisten - zoals Andrew Anglin, de stichter van de neonaziwebsite Daily Stormer en voormalig Ku Klux Klan-leider David Duke - hebben Trumps kiescampagne gesteund. Hoewel Trump hen uiteindelijk en na lange aarzeling aan de kaak stelde, doen de boodschappen die hij tijdens zijn campagne verspreidde nog altijd dienst als een stempel ter goedkeuring voor alt-rightgroepen die jonge blanken zoals Fields indoctrineren. Dat stelt Ryan Lenz van de blog Southern Poverty Law Center's Hatewatch.

"Amerikanen kunnen makkelijk geradicaliseerd raken en dat gebeurt ook heel vaak in het huidige politieke klimaat. Wat we het voorbije weekend hebben gezien, getuigt hoe alt-right zijn rol ziet in het Amerika van Donald Trump".