Veel ziekteverwekkers bezitten "een interne tijdbom", een dodelijk mechanisme dat tegen henzelf ingezet kan worden. Wetenschappers van het onderzoeksinstituut VIB aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) zijn erin geslaagd de structuur en het werkingsmechanisme van de betrokken eiwitten bloot te leggen.
Nieuwe antibiotica
Die ontdekkingen openen de weg naar middelen die de interne tijdbom op scherp kunnen zetten en "hopelijk" kunnen uitgroeien tot een nieuwe klasse antibiotica. De wetenschappers halen met hun onderzoek het wetenschappelijke tijdschrift "Molecular Cell".
Toxine-antitoxine-complex
Nathalie De Jonge, Remy Loris en hun collega's beten zich jaren vast in de precieze structuur en werking van een nog weinig bestudeerd systeem, het toxine-antitoxine-complex. "Pas de jongste jaren begint ook de rest van de wetenschappelijke wereld het grote belang van dat systeem in te zien", luidt het.
Schade aan dna
Als de erfelijke informatie van de mens beschadigd raakt, is er een grote kans dat hij ziek wordt, of zelfs overlijdt. "In de loop der tijden ontdekten de bacteriën een handige manier om interessante genen extra te beschermen: het toxine-antitoxine-systeem (T-A). In de buurt van het te beschermen gen stoppen ze een T-A-gen. Dat beschrijft een gifstof en haar tegengif", leggen de onderzoekers uit.
Tijdbom
Zolang de cel beide produceert, is er niets aan de hand. Als het stuk DNA waarop het T-A-gen ligt, echter beschadigd of verloren raakt, stopt de aanmaak van gif en tegengif en begint een tijdbom te tikken.
Het gif is immers stabieler dan het tegengif en wordt langzamer afgebroken door de opruimdienst van de cel. Vroeg of laat is het tegengif weg, terwijl er nog genoeg gif over is om de bacterie te doden. "Eindresultaat: bacteriën die hun T-A-gen kwijtraken, kunnen zich niet voortplanten", aldus de wetenschappers.
Tegenzet van de natuur
Nu de vorsers weten hoe één van de tijdbommen precies werkt, kunnen de biomedici middelen beginnen zoeken die de interne tijdbom van ziekteverwekkende bacteriën op scherp zetten. "Misschien groeit daar een nieuwe klasse antibiotica uit, al leert de ervaring dat de natuur op de meeste zetten van de wetenschap een tegenzet achter de hand heeft", besluiten de wetenschappers.(belga/edp)
Vragen over het onderzoek kunnen gesteld worden via patienteninfo@vib.be.
- DNA van killerwormpje ontrafeld
