Onderzoekers van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) zijn er in geslaagd om uit de pancreas van volwassen muizen cellen te isoleren die insulineproducerende cellen kunnen vormen. Als die cellen ook in de pancreas van mensen voorkomen, is dat goed nieuws voor diabetespatiënten die onvoldoende insuline aanmaken omdat ze een tekort aan insulineproducerende cellen hebben. Dat laat de VUB weten.
Insuline
De stof insuline is nodig in ons lichaam om suiker, onze primaire energiebron, uit het bloed in onze cellen te loodsen. Wanneer er geen of te weinig insuline geproduceerd wordt in de pancreas raakt de suiker niet in de cellen, en stijgt het suikergehalte in het bloed, wat aanleiding geeft tot allerlei complicaties. Dat is wat gebeurt bij diabetespatiënten.
Pancreas van muizen
De onderzoekers hebben nu ontdekt dat er in de pancreas van volwassen muizen cellen aanwezig zijn die kunnen aanleiding geven tot cellen die insuline produceren, de zogenaamde betacellen. Het onderzoek daarvoor verliep in twee fasen. Eerst werd bij volwassen muizen weefselschade toegebracht aan de pancreas, om het proces dat zorgt voor de activering van "voorlopercellen", de voorlopers van insulineproducerende cellen, te stimuleren. Die cellen zijn namelijk moeilijk te activeren.
Cellen isoleren
Vervolgens werden die voorlopercellen gemerkt, zodat de onderzoekers de cellen konden opsporen en isoleren. Daaruit bleek dat er wel degelijk voorlopers van betacellen aanwezig zijn in de pancreas van volwassen muizen.
Nu moet er verder onderzoek gedaan worden om na te gaan of de voorlopercellen ook in de pancreas van volwassen mensen aanwezig zijn. Als dat het geval is, moet nog worden nagegaan op welke manier of via welke factoren ze tot goed functionerende insulinecellen kunnen worden omgezet.
Schade
"Streefdoel is om door behandeling met die factoren de voorlopercellen te activeren zonder dat er daarvoor eerst schade moet worden toegebracht aan de menselijke pancreas", legt professor Harry Heimberg uit. Hij wijst erop dat het toebrengen van weefselschade een vrij ingrijpende actie is.
Vermenigvuldigen
Als blijkt dat de voorlopercellen ook aanwezig zijn in de pancreas van volwassen mensen, en als de nodige activeringsfactoren gevonden worden, zou dat ertoe kunnen leiden dat de cellen in het lab vermenigvuldigd kunnen worden, waarna ze weer ingeplant kunnen worden. Hoewel Heimberg erop wijst dat dat nog niet voor de nabije toekomst is, houden de resultaten wel hoop in voor de toekomst van betaceltransplantaties.
Tekort aan donororganen
Nu kan transplantatie nog maar bij weinig patiënten worden toegepast door het grote tekort aan donororganen, zeggen de onderzoekers. Het onderzoek kan een eerste aanzet zijn om transplantatie op grotere schaal mogelijk te maken. Belangrijk daarbij is dat er samengewerkt wordt met immunologen, aangezien transplantatie erg nauw verbonden is met de studie van het immuunsysteem. Dat is ook wat gebeurt binnen het kader van het VUB-onderzoek. (belga/eb)
