UPDATE De Europese milieusatelliet Envisat heeft record laagteniveaus aan ozon boven de Euro-Atlantische sector van de Noordpool gemeten, zo meldt het Europese Ruimtevaartbureau ESA. De ozonlaag bevindt zich op ongeveer 25 km hoogte en beschermt ons tegen de gevaarlijke ultraviolette straling van de zon.
Tussen het einde van de winter en eind maart ging er 40 procent van de ozonlaag verloren. Het grootste verlies tot dusver gemeten was 30 procent gedurende de hele winter. Het zogeheten ozongat bij de Noordpool varieert steeds met de seizoenen: in de zomer is doorgaans enig herstel.
Het laagterecord is volgens ESA te wijten aan ongewoon krachtige winden, die bekendstaan als de polaire vortex. Die isoleerden de atmosferische massa boven de Noordpool en verhinderden haar zich te vermengen met lucht over lagere breedtegraden. Dit leidde tot zeer lage temperaturen en creëerde omstandigheden die elke winter boven de Zuidpool voorkomen.
Toen het zonlicht van de voorbije maand deze koude luchtmassa bereikte, kwamen er chloor- en broomatomen vrij. Dit zijn ozonvernietigende gassen die afkomstig zijn uit cfk's. Zij breken het ozon af in drie afzonderlijke zuurstofmolecules.
De stratosferische temperaturen boven de Noordpool variëren erg van winter tot winter. Vorig jaar waren de temperatuur en het ozongehalte er zeer hoog, zegt ESA. De laatste ongewoon lage stratosferische temperaturen boven de Noordpool zijn in 1997 opgetekend.
Hoewel het ozonverlies ongekend is, is het niet onverwacht. Wetenschappers hadden voorspeld dat aanzienlijk ozonverlies mogelijk is bij een koude winter in de stratosfeer, de tweede beschermlaag rond de aarde.
Wetenschappers van de WMO verwachten dat de ozonlaag rond de aarde zich de komende jaren herstelt. Dankzij het uitbannen van de ozonafbrekende stoffen moet de ozonlaag aandikken. De verwachting is dat de beschermlaag in 2030 à 2040 is hersteld tot de dikte die vóór 1980 was gemeten.
Boven de Zuidpool, waar het gewoonlijk kouder is, verloopt het herstel trager. Wetenschappers rekenen erop dat de ozonlaag bij de Zuidpool pas twintig jaar later is hersteld, tussen 2045 en 2060. (anp/belga/sps)
