Europarlementslid Johan Van Hecke.
De Europese Unie moet een strategie ontwikkelen om het Chinese optreden in Afrika bij te sturen. Zoniet dreigen Afrikaanse landen het slachtoffer te worden van een nieuwe vorm van neokoloniale uitbuiting. Dat is de teneur van een rapport over de toenemende Chinese invloed op het Afrikaanse continent dat woensdag nagenoeg unaniem werd goedgekeurd in het Europese Parlement.
Alarmbel luiden
Over de toenemende Chinese invloed in Afrika, en de tanende greep van de Europeanen op Afrikaanse machthebbers, is al veel inkt gevloeid. Het is wel de eerste keer dat het Europese Parlement op eigen initiatief de alarmbel luidt. "We pleiten niet voor een confrontatie. We zijn niet jaloers, of gefrustreerd, maar een dialoog met China over Afrika dringt zich echt op, onder meer over de conditionaliteit van hun optreden", licht Europarlementslid Johan Van Hecke (Open VLD) van de commissie Ontwikkelingssamenwerking toe.
Zakelijke aangelegenheid
Het is genoegzaam bekend dat China zijn engagement in Afrika als een strikt zakelijke aangelegenheid beschouwt. De Chinezen investeren in infrastructuur en krijgen lucratieve concessies in de oliesector en de mijnbouw in de plaats. Het voorbeeld bij uitstek is de superdeal van zes miljard euro die de Congolese regering vorig jaar sloot met Chinese staatsbedrijven Eximbank, Sinohydro en Chinese Railway Engineering Company. In ruil voor rechten op aanzienlijke koper- en kobaltreserves in Katanga bouwen de Chinezen ziekenhuizen en scholen en leggen ze duizenden kilometers wegen en spoorwegen aan.
"Ook voordelen"
"De toenemende Chinese aanwezigheid in Afrika heeft zeker ook voordelen. Zij investeren veel in infrastructuur, een sector die in het verleden door het westen werd verwaarloosd. De Chinese activiteiten op dat vlak zijn ook complementair met de prioriteit die de Europese Unie verleent aan onderwijs en gezondheidszorg. Op dat vlak kunnen we binnen het kader van een Europees-Chinese dialoog zeker afspraken maken over de verdeling van het werk in Afrika", meent Van Hecke.
Weinig jobs
De Chinese investeringen hebben echter ook een belangrijke keerzijde. Ze leveren voor Afrikanen nauwelijks jobs op en de potentieel funeste gevolgen van sommige projecten voor het milieu worden vaak over het hoofd gezien. In de mijnen moeten arbeiders in abominabele omstandigheden aan het werk en het is maar de vraag in hoeverre een deel van de inkomsten uit de mijnbouw de lokale bevolking ten goede komt. Om de hoek dreigt nieuwe neokoloniale uitbuiting, waarbij buitenlandse machten de rijkdommen weghalen en Afrikaanse regimes zichzelf steeds meer in de schulden werken,
Rapport
Het rapport van de Portugese socialiste Ana Maria Gomes betoogt dat de Europese Unie "een gecoördineerd antwoord" moet vinden op deze "Chinese 'go out'-politiek, die uitsluitend gericht is op de verwerving van olie en natuurlijke hulpbronnen". Het rapport beklemtoont dat de EU haar eigen sociale en ecologische normen niet mag opofferen om haar invloed in de voormalige kolonies veilig te stellen. Tegelijkertijd moeten de Commissie en de lidstaten bij de Chinezen aandringen op transparante contracten in de mijnbouw en respect voor verdragen over de bescherming van kinderen en minimale arbeidsvoorwaarden.
Chinese invloed
De koele ontvangst van de Belgische ministers in Kinshasa illustreert dat de Chinese invloed niet enkel economische, maar ook politieke gevolgen heeft. In tegenstelling tot de Europeanen stellen de Chinezen aan hun Afrikaanse gesprekspartners geen eisen op het vlak van goed bestuur, mensenrechten en democratie. "Ik was twee weken geleden nog in Congo en je hoort bij ministers en parlementsleden steeds meer een houding van: we zijn jullie paternalistische houding meer dan beu. Ze hebben nu partners die dat soort voorwaarden niet stellen", aldus Van Hecke.
Wapenembargo
Volgens het rapport moet de EU haar wapenembargo tegen China handhaven zolang het communistische regime in Peking wapens blijft leveren aan gewapende groepen en door het westen geïsoleerde regimes in bijvoorbeeld Soedan of Zimbabwe. In Soedan doet China aan wapenproductie en ook met Zimbabwe zijn de militaire banden hecht. Zo weigerde Zuid-Afrika het voorbije weekeinde een Chinees schip met wapens voor het regime van president Robert Mugabe te lossen. Intussen duiken er in de internationale media ook steeds meer berichten op als zouden Chinese soldaten patrouilleren in de onrustige Zimbabwaanse steden.
Dialoog nodig
Volgens het EP is een Europese dialoog met China meer dan ooit nodig, want de statistieken doen vermoeden dat China zijn greep op Afrika niet meteen zal lossen. Nu reeds komt zo'n 30 procent van de Chinese invoer van ruwe olie uit Afrika en experts menen dat de Chinese vraag naar olie tegen 2025 verdubbelen. Allicht in 2010, zo staat in het rapport, zal China Europa voorbijsteken als belangrijkste handelspartner van de Afrikanen. "We kunnen China niet negeren. We hebben nu eenmaal met het land te maken in Afrika", besloot Ana Maria Gomes. (belga/vsv)
