BACKGROUND
De politieke redding van John McCain zette een half jaar geleden in op een plek die zeer toepasselijk Camp Victory heet. Terwijl zijn politieke campagne thuis in de VS ineen dreigde te storten, vierde de senator Independence Day tussen de Amerikaanse soldaten aan de rand van Bagdad. McCain en senator Lindsay Graham keken goedkeurend toe hoe 588 soldaten hun dienstverband verlengden.
Vol twijfels
Op de terugvlucht naar huis wendde McCain zich tot Graham, terneergeslagen en vol twijfels over zijn campagne. "We mogen die kinderen niet in de steek laten. We moeten doorgaan met deze campagne", zei hij ten slotte. McCain ziet dat moment nog steeds als keerpunt in zijn bewogen pogingen om het Witte Huis te veroveren.
'Geen Overgave'
Met een bus toerde hij door Iowa, New Hampshire en South Carolina, en zijn motto werd 'Geen Overgave' - een toespeling niet alleen op Irak, maar ook op zijn eigen doorzettingsvermogen. "Ik was ervaren genoeg om te weten dat de campagne in de problemen zat. Maar ik was vastbesloten om door te gaan", zei McCain vorige week in een gesprek met het persbureau AP.
Verwachtingen temperen
McCain, die piloot was bij de Amerikaanse marine en 5,5 jaar krijgsgevangene van de Vietcong was, heeft wel eens gezegd dat hij 'nogal wat heeft meegemaakt' in zijn leven. Dat is een understatement van een man die het schijnbare noodlot zo vaak te slim af is geweest dat het deze keer bijna van hem verwacht wordt. McCain probeerde die verwachtingen te temperen toen hij in Florida had gewonnen, want 'niets in dit land is onvermijdelijk'.
Medewerkers ontslagen
Toen McCain met nieuwe moed uit Irak terugkwam, zag het er voor zijn campagne niet best uit. Vijftig medewerkers waren ontslagen, anderen kregen minder betaald. De kas bedroeg 2 miljoen dollar, een fooi voor een politicus die president wil worden. In Iowa en South Carolina, staten die vroeg zouden gaan stemmen, waren de percentages in de peilingen ronduit slecht. Zelfs Fred Thompson, een voormalig acteur en senator van Tennessee, stond er beter voor - en die was nog niet eens begonnen met campagnevoeren. Geruchten dat McCain zich zou terugtrekken staken de kop op. "Niets van waar", hield McCain vol.
Kaartenbak
Kort tevoren was McCain nog de gedoodverfde favoriet in een hele zwerm mogelijke kandidaten. Na de congresverkiezingen van 2006 begon hij te onderzoeken of hij de positie van 'de logische keuze' kon innemen, zoals Ronald Reagan dat ooit deed. Bovendien probeerde hij de banden aan te halen met de conservatieven die van hem vervreemd waren geraakt toen hij in 2000 meedeed in de voorverkiezingen tegen George Bush. De 'kaartenbak' van McCain, het netwerk aan contacten en invloedrijke aanhangers, groeide naar het formaat van die van de grootste netwerkers van de VS, de familie Bush.
Vechtersimago
McCain bezweek bijna onder het gewicht van die zelfopgerichte structuur. Hij moet het meer hebben van zijn vechtersimago, van contact met stemmers en zijn ongedwongen omgang met journalisten. De gebeurtenissen in de wereld speelden hem ook niet in de kaart. De oorlog in Irak was op zijn zoveelste dieptepunt, en zeer impopulair in de VS. De Democraten in het Congres drongen aan op terugtrekking. McCain was juist de grootste steunbetuiger aan Bush' strategie om meer troepen te sturen.
Leeftijd heikel punt
Door te stemmen voor de mogelijkheid van naturalisatie voor miljoenen illegalen kwam hij bij de conservatieve Republikeinen in een slecht daglicht. En dan nog zijn leeftijd: 72 jaar oud wanneer hij geïnaugureerd zou worden als president van de Verenigde Staten. Alleen Reagan was ooit ouder met 73 jaar bij het begin van zijn tweede termijn. Televisiekomieken raakten daar niet over uitgesproken, zoals Jay Leno. "No Country for Old Men is niet alleen een filmtitel, het is McCains campagneslogan", zei Leno.
'Mac is Back'
Het deerde hem niet. 'Mac is Back' bleek een toepasselijkere slogan. McCains beste campagnewapen bleek McCain zelf te zijn. Hij liet zich niet ompraten door adviseurs om zijn mening over Irak te wijzigen. De campagne richtte zich op het houden van een ontelbaar aantal discussie-avonden in 'townhouse-style' - een relatief intieme enscenering waarin McCain het best tot zijn recht komt.
New Hampshire
Zaken buiten zijn campagne begonnen ook mee te werken. In Irak nam het geweld af en immigratie werd een minder belangrijk verkiezingsthema. Mike Huckabee kwam uit het niets opzetten om het McCains rivaal Mitt Romney moeilijk te maken in Iowa, waar McCain niet meedeed. Zo kon McCain zich richten op de voorverkiezingen in New Hampshire, waar velen redding hebben gevonden. Ook Rudy Giuliani's mislukte strategie om zich op Florida te concentreren pakte goed uit voor McCain.
Piratenschip
Het campagneteam van de senator voor Arizona is geen geoliede, gelikte machine, maar wordt wel eens met een piratenschip vergeleken: vrijbuiters kunnen hun mening geven en de kandidaat gezelschap houden. Geen duurbetaalde adviseurs, maar ervaren mensen die willen helpen omdat ze in McCain geloven.
Een peiling van AP-Yahoo laat zien dat het imago van geen andere kandidaat zo'n grote sprong heeft gemaakt. McCain wordt algemeen gezien als ervaren, sterk, eerlijk en besluitvaardig. Zelfs een deel van de meest kritische groep krijgt hij mee: de conservatieven en de blanke protestanten.
"Meer littekens dan Frankenstein"
Toch blijft de kwestie van zijn leeftijd nog staan. McCain zegt graag dat hij 'stokoud' is met 'meer littekens dan Frankenstein', maar hij kan ook nog wel eens uit zijn slof schieten. Ook kan hij juist in de problemen raken door zijn geïmproviseerde grappen.
Veel Republikeinse conservatieven zijn nog niet overtuigd en vinden zijn positie in zaken als immigratie, campagnefinanciering en klimaatverandering niet acceptabel. Ook moet hij de rechtse gelovigen voor zich weten te winnen. In 2000 noemde McCain twee invloedrijke tv-dominees 'aanjagers van intolerantie'. Met een van hen heeft hij het vorig jaar bijgelegd. Wat er ook nog komen gaat, McCain lijkt het allemaal wel aan te kunnen. Bovendien lijken de zwaarste perioden van zijn campagne achter hem te liggen.
"Geen redding meer"
Toen hij in krijgsgevangenschap zat, weigerde hij heldhaftig om eerder vrijgelaten te worden dan andere Amerikanen die al langer opgesloten zaten. Toch werd zijn wil uiteindelijk gebroken en tekende hij een verklaring dat hij een 'crimineel en een luchtpiraat' was. "Daar ging mijn trots. Ik dacht dat ik nooit meer iemand recht in de ogen zou kunnen kijken", schreef hij later. "Er was geen redding meer voor me." Daar blijkt hij toch ongelijk in te krijgen. (novum/svm)
