VVD-leider Mark Rutte, naast Maxime Verhaegen (CDA) en Geert Wilders (PVV).
UPDATE
VVD-leider Mark Rutte, de winnaar van de Nederlandse verkiezingen, heeft tevergeefs geprobeerd de weg naar een rechts kabinet weer te openen. Een uitnodiging aan de PVV - de anti-islam partij van Geert Wilders - om alsnog samen te onderhandelen over een nieuw regeerakkoord werd door partijleider Wilders resoluut afgewezen. Hij weigert te onderhandelen zolang de derde noodzakelijke partij, het christen-democratische CDA, niet meedoet.
Na de verkiezingen verkende toenmalig informateur Uri Rosenthal al de mogelijkheden van een rechts kabinet. Hij stelde na een aantal dagen vast dat zo'n combinatie niet mogelijk was. VVD en PVV weigerden te voldoen aan de eis van het CDA om eerst hun onderlinge verschillen te overbruggen. Daarna zou het CDA beoordelen of het zinvol was om aan te sluiten.
"Principiële verschillen met PVV"
CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen wees dinsdag in een debat over de kabinetsformatie tot nu toe op de principiële verschillen met de PVV over de democratische rechtsstaat. Hij doelde daarmee op PVV-wensen als een hoofddoekjesbelasting en algemene etnische registratie.
Wilders noemde de opstelling van het CDA schandalig. Volgens hem is de PVV de afgelopen weken behandeld als "een paria, als melaats en als een zwerver die men liever op straat laat staan" en worden 1,5 miljoen kiezers buitengesloten.
VVD-leider Rutte verweet Wilders dat hij onterecht de schuld bij het CDA legt voor het feit dat de VVD nu moet proberen een kabinet te formeren met de PvdA erin. "Als dat kabinet er komt, dan is dat uw schuld", aldus Rutte. Alexander Pechtold van de links-liberale D66 verweet Wilders slechts uit te zijn op het "martelaarschap" om de komende jaren te kunnen roepen dat hij wordt buitengesloten. Wilders toonde zich niet onder de indruk. Hij voorspelde dat de PVV door de opstelling van andere partijen de grootste van het land wordt.
PvdA, D66 en GroenLinks, die graag met de VVD over een paars-pluskabinet willen praten, concludeerden dinsdag dat een rechts kabinet definitief van de baan is. Rutte wil als een rechts kabinet niet mogelijk is, proberen samen te werken met PvdA en CDA, eventueel aangevuld met D66 of GroenLinks. Daar voelt de PvdA niets voor.
Hoe de kabinetsformatie verder gaat, is nog onduidelijk. De nieuwe informateur Herman Tjeenk Willink heeft maandag met de fractievoorzitters van VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks gesproken. Dinsdag waren er geen formatiegesprekken. (anp/ad/mvdb)
