UPDATE In Irak zijn om 15.00 uur Belgische tijd de stembureaus voor de parlementsverkiezingen gesloten. De Irakezen hebben massaal gestemd, maar de stembusgang ging gepaard met veel geweld. Volgens de kiescommissie eisten aanslagen zeker 38 doden en 110 gewonden. Recente opiniepeilingen tonen aan dat geen enkel politiek blok aanspraak kan maken op een absolute meerderheid van de stemmen.
Tweehonderdduizend militairen en agenten moesten de stembusgang veilig laten verlopen. De grenzen en de luchthavens zijn gesloten van gisterenavond tot morgenochtend.
Ondanks de draconische veiligheidsmaatregelen barstte bij het openen van de stembureaus het geweld meteen los. Vooral de hoofdstad Bagdad kreeg het zwaar te verduren. Ruim dertig mensen lieten er het leven. In heel Irak eisten de verkiezingen 38 mensenlevens. Ondanks die tol waren slechts twee van de 50.000 bureaus een tijdje gesloten.
Grote opkomst
Premier Nouri Maliki had de 19 miljoen stemgerechtigden opgeroepen het geweld niet te vrezen, en massaal deel te nemen aan de stembusgang. Dat is volgens waarnemers ook gebeurd. Volgens de eerste schattingen zijn er wel meer kiezers naar de stembus getrokken in de soennitische regio's dan in de sjiitische.
De soennieten boycotten vijf jaar geleden de stembusgang, maar in sommige soennitische provincies en steden was de opkomst ditmaal hoger dan 80 procent. In sjiitische provincies als Diwaniya, Najaf et Nassiriya ging 'slechts' 55 tot 60 procent stemmen.
De eerste gedeeltelijke uitslagen worden volgens de Verenigde Naties donderdag verwacht. De Iraakse autoriteiten treden op 18 maart naar buiten met de definitieve uitslag, en de meeste waarnemers vermoeden dat het vervolgens maanden gaat duren voordat een nieuwe regering is gevormd. Recente opiniepeilingen tonen aan dat geen enkel politiek blok aanspraak kan maken op een absolute meerderheid van de stemmen.
Corruptie, terrorisme en geen basisvoorzieningen
Het waren slechts de tweede parlementsverkiezingen sinds de val van het regime van Saddam Hoessein. De stembusgang wordt aangezien als cruciaal voor de stabiliteit van het land, zes maanden voor de aangekondigde terugtrekking van de Amerikaanse gevechtstroepen.
De stembusgang beslist over 325 parlementszetels. Aangenomen wordt dat de verkiezingen de politieke hegemonie van de sjiieten zullen bevestigen. Anderzijds luidt de stembusgang ook de terugkeer van de soennieten op de politieke scene in.
Hoewel de veiligheid in het land erop vooruit gaat, komen er elke maand nog steeds honderden mensen om het leven bij geweldplegingen. Gisteren ontplofte nog een autobom in Najaf. Ook de corruptie viert nog steeds hoogtij, en basisvoorzieningen als elektriciteit zijn nog steeds niet verzekerd.
Lof voor stemmers
De Amerikaanse president Barack Obama prijst "de moed van de Iraakse kiezers die de dreigingen hebben getart om democratische vooruitgang te boeken". "Ik heb groot respect voor de miljoenen Irakezen die weigerden zich te laten afschrikken door het geweld en hun stemrecht hebben aangewend", zegt Obama. Volgens de president bewijst hun deelname dat Irak zijn toekomst wil opbouwen via het politieke proces.
Gelijkaardige reacties vallen te noteren in Europa. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner prijst eveneens "de moed van de Iraakse kiezers". "Het is te vroeg om conclusies te trekken over de vrijheid en eerlijkheid van de verkiezingen, maar de eerste gegevens zijn bemoedigend", meent zijn Britse ambtgenoot David Miliband.
Ook de hoge vertegenwoordiger van het Europees buitenlands beleid Catherine Ashton ziet in de opkomst de bevestiging dat het Iraakse volk een democratische toekomst wil. Ze belooft dat de Europese Unie het land blijft steunen bij de wederopbouw en de politieke transitie. (belga/edp/sam)
- Uitgaansverbod in Irak om stembusgang te belemmeren
- Nederlandse en Belgische Irakezen stemmen in Utrecht
- Dertien doden bij aanslagen op stemlokalen in Irak
Lees ook
