UPDATE De regeringstop heeft beslist grotendeels door te gaan met de voorziene kernuitstap. De kernreactor Tihange 1 blijft open tot 2025, terwijl Doel 1 en 2 worden stilgelegd in april 2015. De regeringstop besliste ook dat 20 procent van de totale nucleaire productie ter beschikking moet worden gesteld van alternatieve leveranciers, om zo elektriciteit aan te bieden aan lagere prijzen.
Het plan van Melchior Wathelet werd grotendeels gevolgd.
© photo news.
Het kernkabinet zat lange tijd samen om zich te buigen over het zogenaamde uitrustingsplan van staatssecretaris voor Energie Melchior Wathelet. Dat plan moet duidelijk maken op welke manier de kernuitstap zal worden georganiseerd. Volgens de wet op de kernuitstap uit 2003 zouden de drie oudste reactoren in ons land - Doel 1, Doel 2 en Tihange 1 - in 2015 de deuren sluiten. Wathelet stelde voor Doel 1 en 2 in april 2016 uit productie te halen, maar om de reactor in Tihange tien jaar langer in bedrijf te houden.
De federale topministers namen nu de principiële beslissing om de activiteit van Tihange 1 inderdaad te verlengen tot in 2025. Volgens Open Vld-vicepremier Vincent Van Quickenborne moeten op die manier serieuze bevoorradingsproblemen worden voorkomen. Hij citeerde het cijfer van 0,5 tot 1 miljoen mensen die op bepaalde momenten zonder elektriciteit zouden dreigen te vallen. In Doel 1 en 2 gaat daarentegen in april 2015 het licht uit.
Electrabel
Een tweede beslissing houdt in dat twintig procent van de nucleaire productie wordt afgenomen van 'monopolist' Electrabel en ter beschikking wordt gesteld van alternatieve leveranciers. Dat is iets meer dan de capaciteit van Tihange 1, en moet ervoor zorgen dat kleinere leveranciers interessante contracten aan consumenten en bedrijven kunnen aanbieden, aldus nog Van Quickenborne.
In het plan van Wathelet is ook sprake van de ontwikkeling van gascentrales en van een mechanisme dat een soort van rentabiliteit moet verzekeren. Volgens CD&V-vicepremier Steven Vanackere zal de komende dagen een en ander wat duidelijker moeten worden over dat mechanisme. Zijn liberale collega liet horen dat het niet zou gaan om een 'subsidiëringsmechanisme', maar om een 'ondersteuningsmechanisme' dat rekening zou houden met de gasprijzen op de markt.
Veiligheid
Bij de beslissing om niet Doel 1 en 2, maar wel Tihange 1 langer open te houden, stelde Vanackere dat het dossier in het voordeel van de reactor in Tihange speelde op het vlak van veiligheid en extra investeringen. De opdracht is nu dat op een betrouwbare manier kan worden aangetoond dat het langer openhouden veilig kan gebeuren, aldus nog Vanackere, die het had over een "redelijke beslissing".
Hij vindt ook dat de regering met de keuze die ze maakt, de nodige zekerheid biedt voor investeerders. Vanackere herinnerde eraan dat volgens zijn partijstandpunt moest worden bekeken dat de afbouw van nucleaire capaciteit kon worden gecombineerd met bevoorradingszekerheid. Dat gebeurt volgens hem met de beslissing van het kernkabinet.
Nucleaire rente
Voorts komen er juridische omkaderingsmechanismen die de regering in staat moeten stellen tussenbeide te komen of eventueel de sluiting van bestaande thermische centrales te voorkomen. De regering zal ook artikel 9 uit de wet van 2003 schrappen. Dat artikel bepaalt dat kon worden afgeweken van het tijdschema voor de kernuitstap. Het is ook de bedoeling van de regering om tijdens deze legislatuur een nucleaire rente te innen. Oorspronkelijk werd daarop een bedrag van 550 miljoen euro geplakt.
Johan Vande Lanotte is tevreden.
© belga.
Marleen Temmerman benadrukt dat Electrabel geen cadeau krijgt.
© belga.
Willem-Frederik Schiltz zegt dat de keuze voor Tihange gebaseerd is op objective gegevens.
© belga.
Sp.a en Open Vld tevreden
Sp.a-vicepremier en minister van Consumentenzaken Johan Vande Lanotte is tevreden dat de uitstap stand heeft gehouden, en ook erg blij met de beslissing om 1.000 MW ter beschikking te stellen van de "niet-historische leveranciers". Dat moet leiden tot meer concurrentie en marktwerking, en finaal dus een impact hebben op de prijzen voor de consumenten en bedrijven. Dat vindt ook Open Vld: "Het monopolie van één dominante speler op de markt wordt zo gebroken, en dat kan consumenten en bedrijven alleen maar ten goede komen," luidt het bij Open Vld-kamerlid Willem-Frederik Schiltz.
Schiltz noemt de beslissing nog een krachtig signaal naar potentiële investeerders in hernieuwbare energie. "Met deze trendbreuk komt er een einde aan de aanslepende onzekerheid en krijgen de investeringen in propere energie nieuwe kansen", zegt ook sp.a-kamerfractieleidster Marleen Temmerman. Voor sp.a komt het er nu op aan voluit in te zetten op de energie van de toekomst. "De duidelijke keuze voor alternatieve energie, met steun voor flexibele gascentrales, zal de investeringen stimuleren en voor extra jobs zorgen."
Temmerman benadrukt dat de langere levensduur van Tihange 1 geen cadeau is aan Electrabel. "Door de veiling van 20 procent van de overblijvende nucleaire capaciteit aan nieuwe leveranciers, komt er meer concurrentie op de markt en kunnen de prijzen voor de consument dalen. Als bedrijven als Electrabel klassieke productie-eenheden willen sluiten, kan de regering hen bovendien verplichten ze open te houden en de energiebevoorrading te verzekeren."
De keuze om Tihange 1 in plaats van Doel 1 en 2 langer open te houden, is volgens Schiltz trouwens gebaseerd op objective gegevens. Dat een en ander met communautaire overwegingen te maken zou hebben, zoals Bert Wollants (N-VA) suggereerde, noemt hij onzin. Doel 1 en 2 zijn ouder en kosten dus meer aan extra investeringen. Bovendien zijn ze grotendeels in handen van Electrabel. Hun sluiting verkleint dus de monopoliepositie van de energiereus, redeneert Schiltz. Voor Open Vld-partijvoorzitter De Croo getuigt de beslissing van een hoge realiteitszin. "De regering heeft zich niet laten vangen in een ideologisch debat over kernenergie, maar een rationele en goede beslissing genomen."
Marc Van de Vijver maakt zich zorgen.
© belga.
Burgemeesters
De Hoeise burgemeester Alexis Housiaux (PS) is tevreden dat de reactor op zijn grondgebied langer open blijft. De gemeente haalt een derde van zijn belastinginkomsten uit de nucleaire activiteiten. "Het gaat om 14 tot 15 miljoen euro per jaar. Hoei is een stad met 22.000 inwoners die over het budget van een dubbel zo grote gemeente beschikt", zegt Housiaux. De burgemeester denkt ook aan de werkgelegenheid. "Zowat 1.800 personen werken op de site. Het merendeel daarvan woont in de omgeving."
Burgemeester Marc Van de Vijver (CD&V) van Beveren daarentegen is bezorgd om het jobverlies en de veiligheid na de aangekondigde sluiting van Doel 1 en 2. "Ik blijf verwonderd dat er een onderscheid gemaakt wordt tussen Tihange en Doel", aldus Van de Vijver. "Paars besliste dat ze alle drie dicht moeten, en nu wordt er een onderscheid gemaakt. Ik hoop dat er grondig studiewerk is gebeurd".
Kristof Calvo is niet te spreken over de beslissing.
© belga.
Groen: "Koehandel"
Kamerlid Kristof Calvo (Groen) is niet te spreken over de beslissing. "Het uiteindelijke akkoord is het resultaat van een koehandel tussen zes conservatieve partijen. En de consument betaalt de factuur. De klassieke tripartite duwt de economie van de toekomst richting een recessie", stelt Calvo.
Het groene Kamerlid verwijt meerderheidspartijen sp.a en Open Vld dat ze van houding zijn veranderd, en Calvo waarschuwt ook voor de hoge kosten. "Net omdat het politiek gemarchandeer niet-verzoenbare keuzes heeft opgeleverd, hangt er een flink prijskaartje aan deze Wetstraatdeal. Een typisch Belgisch compromis", luidt het. Hij merkt nog op dat het plan de bouw van flexibele gascentrales wil stimuleren, maar dat staat volgens Calvo haaks op de beslissing om de sluiting van Tihange 1 met tien jaar uit te stellen.
Van een hoera-stemming kan met andere woorden geen sprake zijn. "De dominantie van nucleaire energie wordt gebetonneerd", besluit Calvo, die opmerkt dat het veel moeilijker is vijf grote reactoren in een keer te sluiten rond 2025, dan in een gespreide kalender. De 'Electrabel-partijen' zijn volgens hem van plan na de volgende verkiezingen nog meer uitstel af te dwingen.
CD&V ziet eigen voorstellen
"De maatregelen zullen bijdragen tot een betrouwbare en duurzame energievoorziening, en dat tegen een betaalbare prijs", reageert dan weer CD&V. De Vlaamse christendemocraten zien in het plan alle voorstellen uit haar eigen tienpuntenplan energiezekerheid opduiken. "Het uitrustingsplan zorgt ervoor dat het licht niet zal uitgaan", verzekert de partij. "Het is een evenwichtig plan dat rekening houdt met de noden op korte en lange termijn. Met dit plan zet de regering de fouten recht van de paarsgroene regering die in 2003 de kernuitstap besliste, maar geen plan voorzag om in vervangingscapaciteit te voorzien."
Dat Tihange 1 langer wordt opengehouden in plaats van Doel 1 en 2 is volgens CD&V "verantwoord". Er zijn immers een pak minder investeringen voor nodig. Het geld kan volgens CD&V via de nucleaire rente terugvloeien naar de verbruiker. Bovendien bevat het plan voldoende compenserende maatregelen om meer investeringen in Vlaanderen mogelijk te maken", aldus nog CD&V.
Milieuorganisaties ontstemd
Verschillende milieuorganisaties noemen de beslissing "onaanvaardbaar". Bovendien helpt ze de bevoorradingszekerheid niet vooruit. "De sluiting van Doel 1 en 2 in 2015 kan het proces naar een volledige kernuitstap in gang zetten, maar de beslissing om Tihange 10 jaar langer open te houden, zet hier een serieuze domper op", zeggen BBL, Greenpeace, IEW en WWF.
Ze vrezen dat ons land geconfronteerd zal blijven met een overschot aan energieproductie in de zomer. De organisaties stellen vast dat de regering goedbedoelde flankerende maatregelen uitdokterde. "Maar zolang die niet gepaard gaan met een volledige uitvoering van de wet op de kernuitstap, zijn ze niet meer dan symptoombestrijding", luidt het.
Ook wijzen ze op de risico's die het langer open houden van een meer dan 40 jaar oude kerncentrale met zich meebrengt. "Het geld dat nu gestoken wordt in het upgraden van een onveilige oude centrale, zou veel beter geïnvesteerd worden in energiebesparing en hernieuwbare energie, menen ze.
Vakbonden vrezen voor jobs
De socialistische vakbond ABVV reageert verbaasd en teleurgesteld. "Dat gaat in de jaren na de sluiting vele honderden banen kosten", klinkt het. Volgens ABVV-secretaris Marc Roedolf zullen heel wat bedrijven nu ernstig beginnen twijfelen aan hun aanwezigheid in ons land. "Vooral in Vlaanderen zijn er heel wat energie-intensieve industrieën werkzaam", zegt Roedolf. "Op verschillende ondernemingsraden is al voorspeld dat er geen nieuwe investeringen meer zullen gedaan worden, als er geen toegang is tot een grote hoeveelheid betrouwbare en goedkope energie."
Roedolf is naar eigen zeggen erg verrast dat het kernkabinet vasthoudt aan een kernuitstap. "De stresstests die onze centrales ondergingen, waren positief", stelt hij, "en als nu ook nog de gascentrales gesteund zullen worden, blijft er geen enkele niet-gesubsidieerde vorm van energieproductie meer over in ons land."
Waarom Tihange 1 wel nog tien jaar langer mag openblijven, en Doel 1 en 2 niet, begrijpt Roedolf evenmin. "De kosten om noodzakelijke verbeteringen aan te brengen zijn anders van aard, vanwege de verschillende geografische omstandigheden en risico's, maar volgens onze gegevens ongeveer even groot."
De christelijke vakbond ACV is evenmin te spreken over de beslissing. Volgens ACV gaat het om een "zuiver opportunistische beslissing om bepaalde politici ter wille te zijn". De vakbond vreest dat 3.000 gezinnen zullen getroffen worden door direct en indirect banenverlies.
"Vandaag stellen we vast dat er niet voldoende vervangende Belgische productiecapaciteit is", klinkt het bij ACV, dat betreurt dat "afspraken van 2009 niet worden gerespecteerd". De afgevaardigden zullen er naar eigen zeggen nog alles aan proberen doen om de tewerkstelling, direct en indirect, in Doel veilig te stellen.
