Chris Dusauchoit en Karel De Gucht geven uitleg bij wat ze in Bulgarije gezien hebben.
UPDATE
Er is nog heel wat werk aan de winkel om de situatie in de Bulgaarse weeshuizen te verbeteren. Eerst en vooral moeten de Belgische overheden er bij de Bulgaarse autoriteiten op aandringen om samen met Unicef de meest kwetsbare kinderen, die momenteel in weeshuizen verblijven zonder aangepaste behandeling, naar een gepaste opvang te brengen.
Bezoek
Dat bleek vandaag uit het verslag dat een expertencommissie uitbracht na een bezoek aan zeven Bulgaarse instellingen. De missie kwam er na de uitzending van de BBC-reportage "Bulgaria's Abandoned Children" op Canvas over de schrijnende situatie in een opvangtehuis, die veel verontwaardiging opwekte.
Daarop besliste ons land een expertenmissie ter plaatse te sturen - "een fact finding mission", stelde minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht. Behalve het bezoek aan de zeven instellingen, zagen de leden ook verscheidene Bulgaarse ministers, een parlementaire delegatie en ngo's.
Armste land EU
Christiaan Decoster, de directeur-generaal Verzorgingsvoorzieningen, benadrukte vooraf dat Bulgarije het armste land van de Europese Unie is, maar niettemin 16 procent van zijn bbp aan sociale bescherming uitgeeft, wat meer is dan diverse andere nieuwe Europese lidstaten.
Verschil in kwaliteit
De commissie stelde vast dat er zeer grote verschillen zijn in kwaliteit van zorg in de instellingen. Het grootste deel van hun financiering komt van de nationale overheid. Toch kunnen ook de gemeenten een steentje bijdragen. Probleem is dat de weeshuizen vaak in afgelegen gebieden liggen, dus dat het vaak om kleine gemeenten gaat met weinig middelen, wat gevolgen heeft voor het aantrekken van opgeleid personeel.
Individuele aanpak
Door het gebrek aan middelen beperkt men zich vaak tot een bewakingsopdracht, stelde Decoster. De zorg en de opvang is dus onvoldoende gericht op een geïndividualiseerde aanpak. Hij haalde daarbij onder meer gezamenlijke douches en toiletten aan. Decoster citeerde ook het voorbeeld van kinderen die 24 uur op 24 uur in een kleine ruimte verblijven zonder de nodige therapie of bewegingsactiviteiten, "en dan heb ik het nog niet over onderwijs".
Orthopedagogisch aanbod
Er is ook een belangrijk gebrek in het orthopedagogisch aanbod. Hij merkte ook op dat de instellingen gereserveerd zijn voor jongeren onder de zestien jaar, maar dat in sommige instellingen ook mensen van 20 tot 25 jaar verblijven.
Gepaste instellingen
Als dringende maatregel stelt Decoster voor dat ons land er bij Bulgarije zou aandringen de meest kwetsbare kinderen uit de weeshuizen te halen en in gepaste instellingen onder te brengen. Ook moet België er bij Europa op aandringen, in het kader van de Open Coördinatie rond sociale inclusie, de problematiek van desinstitutionalisering van kinderen prioritair te behandelen.
Ook zijn de experten ervan overtuigd dat snelle resultaten kunnen worden geboekt op het vlak van management van instellingen en opleiding van personeel door het aanmoedigen van directe contacten tussen Belgische en Bulgaarse instellingen.
250.000 euro
Buitenlandse Zaken maakte al 250.000 euro vrij om iets te doen aan de verwaarlozing van gehandicapte kinderen in de weeshuizen. Minister van Sociale Zaken Laurette Onkelinx benadrukte vandaag dat het geen zin heeft Bulgarije met de vinger te wijzen, maar dat er nood is aan samenwerking.
Zo wil ze helpen om de kinderen in de weeshuizen met zeer grote medische noden in aangepaste voorzieningen onder te brengen. Ook is volgens haar nood aan kleinere, aangepaste structuren waar individuele hulp kan worden geboden en waar werk kan worden gemaakt van de herintegratie van de kinderen.
Topje van de ijsberg
Ze benadrukte evenwel dat de Bulgaarse situatie slechts het topje van de ijsberg is. Volgens Unicef verblijven 1,2 miljoen kinderen in gelijkaardige instellingen in Europa. Het dossier moet voor haar een Europese prioriteit zijn.
Vlaams minister Steven Vanackere wees erop dat Vlaanderen al initiatieven lopen heeft en dat er op de plaatsen waar hulp wordt geboden, tastbare verbeteringen merkbaar zijn. Hij wil alvast op de ingeslagen weg voortgaan. "We waren al op het terrein en zijn zinnens die aanwezigheid te versterken", luidde het. (belga/ka)
