Siberische kou in Oost-Europa: -30 graden, gesloten scholen en al tientallen doden

© reuters.

 Nieuw kouderecord met -27, 5 graden  

Estland

© ap.

 Verkeerslichten vallen uit en vastgevroren deuren bemoeilijken ochtendspits  

Litouwen

© ap.

 -29 graden en dreigend griepvirus  

Bulgarije

© reuters.

 Zeker 30 doden bij -30 graden, vooral daklozen  

Oekraïne

© reuters.

 Geen water door gebarsten leidingen  

Polen

© ap.

 -12 graden in noorden, daklozen van financiële crisis in Athene opgevangen, sneeuw verwacht op Kreta  

Griekenland

© ap.

De autoriteiten in Kiev lieten weten dat honderden mensen door de kou in ziekenhuizen terechtkwamen. Alleen al sinds dinsdag hebben 7.500 mensen zich in warme openbare plaatsen met gratis eten en drinken laten verzorgen.

Vooral daklozen
Gemeentelijke energiemaatschappijen mogen in het verarmde land tijdens de vriesperiode de kraan voor warm water of gasverwarming niet meer toedraaien voor wanbetalers. De sociale problemen in Oekraïne treden daardoor voor het EK voetbal in juni weer in het voetlicht. De meeste slachtoffers van de koude zijn daklozen. Naar schatting leven in het op een na grootste land van Europa circa 300.000 mensen op straat, waarvan ongeveer 15.000 in Kiev. De autoriteiten willen in de vier steden waar EK-wedstrijden worden gespeeld -Kiev, Donezk, Charkov en Lviv- alle daklozen registreren en tijdens het toernooi buiten de stadscentra onderbrengen. Critici verwijten de regering dat ze tijdens het Europees kampioenschap "schone" steden wil presenteren.

In Roemenië vielen in 24 uur tijd zes doden, onder wie een baby in het oosten van het land. Daardoor loopt het dodental op tot 14 slachtoffers, aldus het ministerie voor Gezondheid in Boekarest.
 
Ook in Polen laat de koude zich gevoelen. Daar kwamen volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken zeven mensen om het leven, onder wie twee vissers die ondanks de vriestemperaturen toch naar de oever van het Sniardwy-meer trokken. Overdag duikt het Poolse kwik naar bibbertemperaturen van -20 graden, waardoor zich nog amper mensen in de straten van Warschau wagen. Op de Poolse televisie is te zien hoe bejaarde mensen in volle winterkledij in hun oude woningen zitten.
De koudegolf kan ook problemen meebrengen voor de voorbereidingen van het Europese kampioenschap voetbal. In Warschau wordt bijvoorbeeld met grote spoed gewerkt aan de nieuwe metro en het regionale treinstation. Door de bouwwerken zijn water- en verwarmingsleidingen echter blootgesteld aan de koude, waardoor ze kunnen barsten.
 
Polen zonder water
Duizenden Polen hopen bij deze felle vrieskou ook tevergeefs op een hete douche. De vorst heeft immers de waterleidingen doen barsten. Vooral oudere gebouwen en woningen werden getroffen. Nadat een hoofdleiding was gesprongen in het Zuidwest-Poolse stadje Kluczbork, zaten sinds de vroege ochtenduren ruim 7.000 mensen zonder water, aldus de nieuwszender TVN 24. Ook in Warschau moest een aantal woonblokken het zonder water stellen.

Nadat in de afgelopen dagen al tien mensen waren doodgevroren, plant het stadsbestuur van Warschau om de komende nacht aan meer dan 40 stopplaatsen voor bussen en treinen brandkorven te plaatsen, waar wachtende reizigers of daklozen zich kunnen opwarmen. Enkele kachels werden gisteren al in gebruik genomen

In het Tsjechische Karvina vroor een dakloze dood in een weide, nadat hij een noodonderkomen verlaten had. Ook in de hoofdstad Praag viel een dodelijk slachtoffer. De Siberische temperaturen kostten voorts ook aan tien Bulgaren het leven. In het centrum van Bulgarije werd woensdag een temperatuur van -31,4 graden gemeten.

Record
De voorbije nacht werd in de omgeving van het stadje Korela in het zuidoosten van Estland met min 27,5 graden een nieuw kouderecord deze winter gevestigd. Ook in Letland en Litouwen daalde het kwik onder de 20 graden.

In Litouwen is in de hoofdstad Vilnius opnieuw iemand doodgevroren. Over heel het land werden tien mensen met bevriezingsverschijnselen in ziekenhuizen behandeld. Wegens de koude vielen in de op een na grootste Litouwse stad Kaunas her en der de verkeerslichten uit. In de havenstad Klaipeda zorgden vastgevroren busdeuren voor aanzienlijke vertragingen in de ochtendspits. In Letland en Litouwen riepen de ministers van Onderwijs de ouders op hun kinderen thuis te laten. Ook in Estland bleven vele scholen wegens de koude dicht.

De temperaturen zullen de komende dagen hier en daar verder tot onder de min 30 graden zakken. De erewacht voor het Letse Vrijheidsmonument en het presidentieel paleis in Riga mag wegens de strenge vrieskou tijdelijk binnen blijven.

Griepvirus in Bulgarije
De arctische koude met temperaturen tot min 29 graden heeft ook Bulgarije vast in haar greep. In heel het land werd voor de tweede opeenvolgende dag de op een na hoogste alarmfase oranje afgekondigd. Bovenop de ijzige koude heeft ook nog eens een uitdijend griepvirus toegeslagen. Aan 454 scholen werd geen les gegeven. Media berichtten over minstens acht doodgevroren mensen sinds de koudegolf van het voorbije weekeinde. Het koudst was het in het stadje Knesha in het noordwesten van het Balkanland. Daarmee werd het record uit 1942 overtroffen. Kouderecords werden in totaal elf plaatsen gemeten. Pas vrijdag zouden de temperaturen weer naar nul stijgen.

Sneeuw op Kreta
Uitlopers van de Siberische koude hebben ook Griekenland bereikt. Volgens de Griekse meteorologische dienst werden in Noord-Griekenland temperaturen van min twaalf graden Celsius gemeten. Vele scholen in Centraal-Griekenland bleven dicht. Een heel aantal veerboottrajecten werd wegens de stormwind op de Egeïsche Zee geannuleerd.

In Athene heersten temperaturen rond het vriespunt. In de Griekse hoofdstad, waar door onder andere de financiële crisis 20.000 mensen dakloos zijn geworden, werden zalen geopend waar die mensen toevlucht konden vinden.

Vrijwilligers bevoorraadden daklozen op straat met warme dranken, dekens en slaapzakken, aldus de televisie. Dat was ook zo in de Noord-Griekse havenstad Thessaloniki. De meteorologische dienst waarschuwde voor een verdere verslechtering van het weer. Zelfs op Kreta zou het de komende dagen sneeuwen.

Sneeuw op Corsica
Door zware sneeuwval zitten zitten ook 40.000 tot 60.000 huizen in het zuidoosten van Frankrijk zonder elektriciteit. Vooral het eiland Corsica en de omgeving van de havenstad Marseille zijn zwaar getroffen. Op Corsica ligt 40 centimeter sneeuw. De autoriteiten raden chauffeurs aan thuis te blijven en niet de spiegelgladde wegen op te gaan.

Ook het verkeer in Noord-Italië heeft last van de winter. Vrachtwagens mogen niet rijden en treinen hebben vertraging. De komende dagen zal er nog meer sneeuw vallen en daalt de temperatuur in het Frans-Italiaanse Alpengebied tot 20 graden onder nul.

Russisch gas
Door het erg koude weer en bijgevolg gestegen energieverbruik in Rusland, dringt het staatsconcern Gazprom zijn gasleveringen aan Europa duidelijk terug. Zo werd door de Jamal-Europapijplijn - een van de meerdere pijpleidingen - vandaag tien procent minder gas gestuurd dan de voorbije dagen.

Russen eerst
Met de voorraden die Rusland heeft wil het in de eerste plaats de Russische klanten bedienen, zo luidt het. Door het ook naar Russische normen ongewoon koude weer is het gasverbruik er voor het eerst tot twee miljard kubieke meter per dag gestegen.(belga/gb/ep/vsv)

Lees ook

• Kazerne Bevekom vangt 60 Brusselse daklozen op
• Zelfs Griekenland ontsnapt niet aan winter: tot -12 in noorden en sneeuw op Kreta
• Vandaag eerste van tien ijskoude dagen en nachten
• Skiënde tiener sterft onder lawine in Oostenrijk
• Sneeuwstorm zorgt voor winterchaos in de Balkan
• Winterellende begonnen: het regent ongevallen op gladde wegen in Ardennen