Het is vandaag Wereld Oceaan Dag en sinds die gevierd wordt in 1992 wellicht de zwartste van allemaal. Uit de Golf van Mexico blijft almaar slechter nieuws stromen. Zoals dit: vergeet wat u overal leest over 19 à 25.000 vaten. Er lekken elke dag 100.000 vaten. Dat is 16 miljoen liter en vier keer meer dan wat BP ons wil doen geloven. Er is nog slecht nieuws: terwijl de olie blijft stromen en de olievlek steeds groter maakt, is die aan het disintegreren in honderden, zelfs duizenden olievlekken. Ook het aantal getroffen dieren begint spectaculair toe te nemen, nog eens een indicatie dat het almaar erger wordt met het lek. Terwijl er de eerste zes weken in totaal 192 met olie besmeurde pelikanen werden gevonden, waren er dat afgelopen dagen tussen de 80 en 90 elke dag.
Ira Leifer, van het Marine Science Institute of the University of California in Santa Barbara, en lid van het panel wetenschappers dat Obama moet briefen in het Witte Huis over de omvang van de ramp en de gevolgen ervan, zegt dat sinds de start van de top kill-operaties en het doorzagen van de boorpijp om er een afzuigkoep op te zetten, de hoeveelheid olie die weglekt uit de bron enorm toegenomen is, "veel, veel meer dan de 20 procent waar BP het over heeft. Uit alle beschikbare data blijkt dat er zeker 100.000 vaten (16 miljoen liter) olie per dag weglekken nu
Advocaten van BP zijn aan het uitzoeken of de gerecupereerde olie wel onderhevig is aan belastingen, en dat er, in tegenstelling tot de olie die ze normaal oppompen, wel heffingen op moeten betaald worden.
Terwijl de olie blijft stromen en de olievlek steeds groter maakt, is die aan het disintegreren in honderden, zelfs duizenden olievlekken. "We hebben niet langer af te rekenen met een grote, monolithische olievlek", zei kustwachtadmiraal Thad Allen gisteren, "maar met duizenden, en die gaan alle richtingen uit zo blijkt. Het gaat nog jaren duren voor deze olieramp opgeruimd is", aldus Allen, "en het wordt veel ingewikkelder dan we dachten.
You think you've seen oil? Just wait for the first real storm. The oil will be picked up, and will paint the Gulf Coast black.
Tony Wood, directeur van de National Spill Control School at Texas A&M University in Corpus Christi, bevestigde dat het er op zee alleen maar slechter op wordt. "We zien alleen maar meer olie, donkerrood op sommige plaatsen, chocoladebruin of pekzwart elders. Zelfs als de olie nu helemaal stopt met lekken en we het aantal mensen en middelen ingezet om de olie uit het water te halen, dan nog zou het zeker een jaar duren voor we klaar zijn.
Bronnen binnen BP melden dat het bedrijf ook al bijzonder intensief bezig is met de juridische nasleep. Zo is BP fel aan het lobbyen om een rechter uit Texas te laten benoemen door de judiciaire commissie op 29 juli als een soort superrechter die alle claims gebundeld behandeld. Zwaar geld uitgeven aan zich juridisch wapenen loont, en de ramp met de Exxon Valdez is daar een mooi voorbeeld van. Exxon slaagde erin de rechtszaak na de ramp met de tanker in Alaska bijna 20 jaar te laten aanslepen en kon zo de boete die ze oorspronkelijk moest (5 miljard dollar) twee keer naar beneden halen in beroep (eerst naar 4 miljard, dan naar 2,5 miljard). En doordat de zaak uiteindelijk belandde bij het Supreme Court bekwam Exxon het dat het vonnis uiteindelijk luidde "worse than negligent but less than malicious" en niet meer dan 507,5 miljoen moest betaald worden.
Dat BP snel failliet gaat gaan door de olieramp is blijkbaar onwaarschijnlijk. Maar het draagt vanaf nu volgens nogal wat analysten een "prepackaged bankruptcy" met zich mee: de reputatie van het bedrijf is onherstelbaar beschadigt, het gaat de volgende jaren steeds dieper verwikkeld raken in een negatieve spiraal door de aanslepende rechtszaken en de kosten daarvan en zal stilaan "doodgewurgd" worden.
Vorige week hebben BP en de Amerikaanse overheid een pr-coup van formaat gepleegd: ze hebben de wereld doen geloven dat het plaatsen van een koepel over het olielek een ferme stap vooruit betekent. BP CEO Tony Hayward en Barack Obama, bij monde van kustwachtadmiraal Thad Allen, verklaarden dat "nu al de helft en straks het merendeel van de olie die weglekt opgevangen wordt". Dat blijkt, alweer, een leugen.
Er wordt inderdaad flink wat olie opgevangen, maar, zoals we gisteren al meldden, dat is slechts een fractie van wat er wegstroomt. De pogingen van BP om via koepels weglekkende olie op te vangen, hebben, dat is nu ondertussen wel duidelijk, niks te maken met het proberen in te dijken van de ramp. Het is een kwestie van recuperatie. BP beschouwt deze olie als eigendom, en het goedje is te kostbaar om zomaar te laten weglopen. Advocaten van het bedrijf zijn overigens aan het uitzoeken of de gerecupereerde olie wel onderhevig is aan belastingen, en dat er, in tegenstelling tot de olie die ze normaal oppompen, wel heffingen op moeten betaald worden.
"Zeker 100.000 vaten per dag nu"
Ira Leifer, van het Marine Science Institute of the University of California in Santa Barbara, en lid van het panel wetenschappers dat Obama moet briefen in het Witte Huis over de omvang van de ramp en de gevolgen ervan, zegt dat sinds de start van de top kill-operaties en het doorzagen van de boorpijp om er een afzuigkoep op te zetten, de hoeveelheid olie die weglekt uit de bron enorm toegenomen is, "veel, veel meer dan de 20 procent waar BP het over heeft".
"Uit alle beschikbare data blijkt dat er zeker 100.000 vaten (16 miljoen liter) olie per dag weglekken nu", volgens Leifer, die één van 's werelds best geplaatste personen is om dat in te schatten. Meer dan 60 van zijn wetenschappelijke studies over olielekken werden al gepubliceerd. "We hebben hen gewaarschuwd dat dit ging gebeuren, 't is niet zo ingewikkeld hoor, BP heeft in die operatie alles weggehaald wat de olie nog enigszins tegenhield. Wat ik hier vertel kan je overigens ook gewoon zien op de videobeelden."
BP en cijfers
BP, en dus ook de Amerikaanse overheid, hebben de werkelijke grootte van het lek ferm onderschat. Tenminste als we afgaan op officiële persreleases. We hebben het even voor u opgezocht. De eerste mededelingen, ongeveer vijf weken geleden, hadden het over duizend vaten olie (160.000 liter) per dag. Dat werd tien dagen later bijgesteld naar 5.000 vaten (800.000 liter). Begin vorige week waren het ineens 12.000 vaten (bijna 2 miljoen liter). Naar het einde van vorige week toe werd dat 19.000 vaten (3 miljoen liter). Op de jongste persbriefings is het 25.000 vaten (4 miljoen liter).
Maar op 4 mei vertelde een BP-bons achter gesloten deuren tijdens de eerste hoorzittingen voor de senaatscommissie dat er (toen al) 60.000 vaten of 9,5 miljoen liter ruwe olie per dag wegvloeiden.
BP blokkeert nog steeds data
Toch even een vervelende vraag. Leifer maakt toch deel uit van de adviescommissie van de overheid die het lek op 19.000 vaten schatte een paar weken geleden. Of niet? "Wat we toen duidelijk gezegd hebben is dat 19.000 het absolute minimum was, dat het hoogstwaarschijnlijk een veelvoud daarvan was, maar dat de data ons toen niet toelieten om een maximum uit te rekenen. Die nuance is ergens tussen de plooien verdwenen", zegt Leifer. "We hebben toen ook gezegd dat het worst case scenario van BP, de 60.000 vaten, volgens ons dicht in de buurt zat. U moet weten dat we quasi niks van BP van gegevens kregen, en eigenlijk is daar niet veel in veranderd. Tot de meeste data die we willen, en waarvan we weten dat BP die heeft, hebben we nog steeds geen toegang gekregen."
Disintegratie
Er is nog slecht nieuws: terwijl de olie blijft stromen en de olievlek steeds groter maakt, is die aan het disintegreren in honderden, zelfs duizenden olievlekken. "We hebben niet langer af te rekenen met een grote, monolithische olievlek", zei kustwachtadmiraal Thad Allen gisteren, "maar met duizenden, en die gaan alle richtingen uit zo blijkt."
Naar Florida ondermeer, waar steeds meer stranden onder de smurrie komen te zitten, maar ook de andere kant uit, naar Texas, waar nu ook door olie verstikte vogels en vissen en masse beginnen aan te spoelen. "Het gaat nog jaren duren voor deze olieramp opgeruimd is", aldus Allen, "en het wordt veel ingewikkelder dan we dachten."
Orkanen
Bijkomend probleem is het orkaanseizoen dat in de regio van start is gegaan. Het moeten echt geen Katrina's zijn waarschuwen metereologen en oceanologen, een gewone storm zou op dit moment een drama aanrichten: "You think you've seen oil? Just wait for the first real storm. The oil will be picked up, and will paint the Gulf Coast black." (Je denkt dat je al veel olie hebt gezien? Wacht maar tot de eerste storm, die zal de olie op zee meebrengen en de Golf zwart verven).
Ondertussen, de dood op het water
Tony Wood, directeur van de National Spill Control School at Texas A&M University in Corpus Christi, bevestigde dat het er op zee alleen maar slechter op wordt. "We zien alleen maar meer olie, donkerrood op sommige plaatsen, chocoladebruin of pekzwart elders. Zelfs als de olie nu helemaal stopt met lekken en we het aantal mensen en middelen ingezet om de olie uit het water te halen, dan nog zou het zeker een jaar duren voor we klaar zijn."
Volgens marinebiologen zien we 90 à 98 procent van de slachtoffers niet: die gaan dood op zee en zinken diep naar de bodem. Maar wat we wel zien aan aangetaste dieren begint spectaculair toe te nemen, nog eens een indicatie dat het almaar erger wordt met het lek. Terwijl er de eerste zes weken in totaal 192 met olie besmeurde pelikanen werden gevonden, waren er dat afgelopen dagen tussen de 80 en 90 elke dag.
Het belang van de rechtzaak
Bronnen binnen BP melden dat het bedrijf ook al bijzonder intensief bezig is met de juridische nasleep. Zo is BP fel aan het lobbyen om een rechter uit Texas te laten benoemen door de judiciaire commissie op 29 juli als een soort superrechter die alle claims gebundeld behandelt. Zwaar geld uitgeven aan zich juridisch wapenen loont, en de ramp met de Exxon Valdez is daar een mooi voorbeeld van. Exxon slaagde erin de rechtszaak na de ramp met de tanker in Alaska bijna 20 jaar te laten aanslepen en kon zo de boete die ze oorspronkelijk moest (5 miljard dollar) twee keer naar beneden halen in beroep (eerst naar 4 miljard, dan naar 2,5 miljard). En doordat de zaak uiteindelijk belandde bij het Supreme Court bekwam Exxon het dat het vonnis uiteindelijk luidde "worse than negligent but less than malicious" en niet meer dan 507,5 miljoen moest betaald worden.
De link tussen de Exxon Valdez en de huidige recessie
Een leuk weetje hierbij is dat tijdens het proces (in 1994) een allereerste keer in de geschiedenis een financieel systeem werd opgezet dat later zou leiden tot de grootste beurscrisis sinds de jaren dertig en de recessie waar we nog steeds mee worstelen: een credit default swap. Een credit default swap is een overeenkomst tussen twee partijen (Exxon en JP Morgan in dit geval) waarbij het kredietrisico van een derde partij wordt overgedragen (een aantal andere banken waaronder nogal wat Zwitserse).
Kan BP hierdoor failliet gaan?
Misschien leidt ook deze milieucrisis tot grote verschuivingen binnen het financiële wereldlandschap. BP zag zijn marktwaarde al met 30 procent dalen. Het hangt - schatting van analysten in opdracht van beursmakelaars - een boete van minstens 60 miljard boven het hoofd, waarschijnlijk nog een pak meer zoals de zaken nu evolueren in de Golf. Niemand wil het luidop bevestigen, maar Shell en vooral Exxon, allebei groter dan BP en met miljarden in kas, zouden al op de loer liggen om BP over te nemen.
Dat zal volgens de meeste analysten waarschijnlijk niet erg snel gebeuren, maar pas wanneer BP ongeveer klaar is met het settelen en afbetalen van de puinhoop die het aangericht heeft. Anderen zien dat echter wel gebeuren: als er een manier gevonden kan worden om BP over te nemen zonder de aansprakelijkheid voor het Golffiasco erbij te nemen.
Dat BP snel failliet gaat gaan door de olieramp is blijkbaar onwaarschijnlijk. Maar het draagt vanaf nu volgens nogal wat analysten een "prepackaged bankruptcy" met zich mee: de reputatie van het bedrijf is onherstelbaar beschadigd, het gaat de volgende jaren steeds dieper verwikkeld raken in een negatieve spiraal door de aanslepende rechtszaken en de kosten daarvan en zal stilaan "doodgewurgd" worden.
Relief wells pas in december
Er rijzen ook steeds meer twijfels over de slaagkansen van de echte oplossing, het boren van twee relief wells naar het lek. Het boren van relief wells is enorm preciesewerk en het gaat vaak mis. "Meestal lukt het wel bij de tweede poging, maar vaak zijn er vier nodig" zegt Dave Rensink, die aan het hoofd staat van de American Association of Petroleum Geologists. En mislukken betekent simpelweg: opnieuw, van nul herbeginnen. "Die 90 dagen van BP da's echt wel heel optimistisch. Dan mag er niks, maar ook niks misgaan. Tot nu hebben ze niet echt bewezen daar goed in te zijn."
De meeste waarnemers houden er dan ook rekening mee dat de relief wells ten vroegste in de herfst en waarschijnlijk pas tegen de kerst klaar zullen zijn.
Fred Aminzadeh, research professor aan de University of Southern California's Center for Integrated Smart Oil Fields, heeft nog iets anders in gedachten. "Wel, niemand denkt momenteel aan een erg reëel scenario: dat het lek gewoon nooit dichtgeraakt." Hoe lang blijft de olie dan stromen? "Een tiental jaar. Maar ik geloof dat het wel gaat lukken uiteindelijk met die relief wells, 't zal alleen langer duren dan BP zegt."
"Allemaal niet zo simpel op 1.500 meter"
Vorig jaar duurde het 105 dagen om de Montara Well voor de kust van Australië te dichten met een relief well. Daar werd echter geboord op amper 75 meter diep. Toch waren er vijf pogingen nodig. Robert Bea van de University of California in Berkeley meent dat het succesvol boren van relief wells niet het einde van het verhaal is: je moet daarna de oliebron nog altijd dichtkrijgen. Lees: vol modder pompen en er een betonnen stop over plaatsen. "En bij dat ging het in de eerste plaats mis op 20 april, zo simpel is dat niet op 1.500 meter." (mvl)
