De voorbije weken heeft Planet Watch uitvoerig de voor- en nadelen en de toepassingen van kernenergie besproken. Maar hoe zit het nu precies in ons eigen land? Zal de politieke crisis stokken in de wielen van de nucleaire lobby steken? Zullen we na de kernuitstap wel voldoende energie hebben? En hoe ver staan we met hernieuwbare energie?
Zo lang er nog een voorraad olie is, verloopt de shift naar hernieuwbare en alternatieve energie traagHans Bruyninckx
Ontslagnemend milieuminister Paul Magnette.
Enkele topspecialisten van het Massachusetts Institute of Technology hebben een lijvig rapport geschreven over kernenergie als deel van onze energiemix. Zij zien voor- en nadelen, maar op één vlak zijn ze heel duidelijk: kernenergie is niet de oplossing voor het klimaatprobleemHans Bruyninckx
Eind 2009 sloot de regering-Van Rompuy een omstreden deal met de Franse energiereus GDF Suez, moederbedrijf van Electrabel. De drie oudste kerncentrales in Doel en Tihange zouden tien jaar langer mogen open blijven in ruil voor geld. Geld dat het gat in de begroting ietwat kleiner moest maken. Het ging om een jaarlijkse premie tussen de 215 en de 245 miljoen euro, grotendeels betaald door GDF Suez. Deze deal betekende het einde van de wet op kernuitstap. Of niet?
Peulschil
Het akkoord werd fel bekritiseerd: de regering, en vooral milieuminister Paul Magnette (PS), zouden zich zwaar hebben laten rollen omdat 215 miljoen euro een peulschil is in vergelijking met de gigantische winsten van de kernenergie-industrie. "GDF Suez (en dus Electrabel) is de regering te slim af", was de tendens in de kranten. Electrabel, baas over 70 procent van de Belgische markt, wordt vaak omschreven als een staat in een staat. In de onderhandelingen over de verlening van de levensduur van de centrales dreigde de multinational er bijvoorbeeld mee zijn activiteiten in België te staken als het te fel in de geldbuidel zou moeten tasten.
GDF Suez suste de Belgen door te beloven dat het een deel van zijn winst zou investeren in hernieuwbare energie, in de vermindering van CO2-uitstoot en in energie-efficiëntie. Goed, de deal was er, maar Magnette treuzelde om hem in een wetsontwerp te gieten. Kort gezegd: de deal raakte niet in het parlement, de regering-Leterme viel en de wet op kernuitstap uit 2003 blijft van kracht.
Contractbreuk
Uiteraard reageerde de Belgische Nucleaire industrie, gegroepeerd in het Nucleair Forum, woest. Volgens hen is een deal een deal, of de regering nu gevallen is of niet. Bovendien benadrukken ze dat de tijd begint te dringen. Als de kerncentrales open blijven, moeten er investeringsbeslissingen genomen worden. Maar ook als ze moeten sluiten, moet er vanalles geregeld worden. Ook Paul Magnette blijft bij de deal.
Groen!, Ecolo en sp.a houden vast aan de wet op kernuitstap. Zij denken dat de omslag naar hernieuwbare energie nog zal vertragen als de kerncentrales langer open blijven. "Zo lang er nog een voorraad olie is, verloopt de shift naar hernieuwbare en alternatieve energie traag", zegt ook Hans Bruyninckx, docent internationaal milieurecht en voorzitter van de Bond Beter Leefmilieu. "Wij hebben ongeveer de laagste norm aan hernieuwbare energie van heel Europa. Ik begrijp niet waarom wij wel nog een studiecentrum voor kernenergie hebben, maar nog geen voor hernieuwbare energie."
Energiecrisis
Door de financiële crisis zijn de investeringen in groene projecten serieus afgezwakt. Natuurlijk is ook dat een argument van de nucleaire lobby om de kerncentrales langer open te houden. Naast begrotingsgeld was de energiezekerheid ook een reden voor het uitstel van kernuitstap. Minister Magnette baseerde zich voor de omstreden deal met GDF Suez op een GEMIX-studie, een studie waarvan de federale energieregulator CREG afstand neemt. De GEMIX-studie toonde volgens Magnette aan dat er onvoldoende energie zou zijn na de uitschakeling van de eerste kerncentrales. De officiële CREG-studie over de behoefde aan aardgasvoorziening toont echter aan dat zelfs een volledige uitstap van kernenergie en de vervanging ervan door stoom- en gascentrales op Belgisch niveau haalbaar is.
Klimaatprobleem
Bovendien houdt ook het global warming-argument van Magnette pro-kernenergie volgens sommigen geen steek. "Ik besef wel dat kernenergie in sommige landen zo sterk ingebed is dat het nog enkele decennia een belangrijke component van de energiemix zal blijven", zegt professior milieurecht Bruyninckx. "Maar zeggen dat kernenergie de oplossing is voor het klimaatprobleem is andere koek. Enkele topspecialisten van het Massachusetts Institute of Technology hebben een lijvig rapport geschreven over kernenergie als deel van onze energiemix. Zij zien voor- en nadelen, maar op één vlak zijn ze heel duidelijk: kernenergie is niet de oplossing voor het klimaatprobleem."
Verkiezingen 2010
Op 13 juni zijn het federale verkiezingen. Die zijn belangrijk voor een staatshervorming en voor de splitsing van de kieskring B-H-V, maar ook voor de energieproductie in ons land. Zeker is dat er rap moet worden beslist wat er gebeurt met de kerncentrales, sluiten of langer open blijven? En als ze langer open blijven, dan moet men 100 procent zeker zijn dat dat op een veilige manier kan. De kerncentrales zullen dan minstens vijftig jaar in dienst zijn, terwijl ze bij de bouw een ontwerpleeftijd van dertig jaar meekregen. "Dit komt neer op een risicovol nucleair experiment, want wereldwijd is slechts 2% van alle operationele commerciële reactoren net iets ouder dan 40 jaar. Met reactoren van 50 jaar oud is al helemaal geen ervaring", zegt Eloi Glorieux, campagneverantwoordelijke Energie bij Greenpeace.
De kernuitstap zal ook gevolgen hebben voor de Molse MYRRHA-reactor. Na een eventuele kernuitstap zal die een onderzoekscentrum voor het buitenland zijn, aangezien we zelf geen reactoren meer zullen hebben. Maar dat onderzoek voor het buitenland kost België wel bijna 400 miljoen euro. Het is duidelijk dat we, zeker wat energie betreft, in een enorm interessante periode zitten vol dilemma's, vragen en keuzes. (adb)
Morgen lees je op Planet Watch op welke manier de Verenigde Staten een voorbeeld kunnen zijn voor de toekomst van kernenergie.
