De omwonenden van het station van Buizingen waren wel wat gewoon, maar maandag 15 januari 2010 was het lawaai van een andere orde. Met een felle klap botste om 8.28 uur een stoptrein vanuit Leuven op een IC-trein naar Luik. De tol liep op tot 19 doden, meer dan 170 mensen raakten gewond.
Een jaar later is het onderzoek naar de oorzaak van de ramp nog lopende. De Kamercommissie Spoorwegveiligheid, die enkele weken na de ramp aan de slag ging, wees in haar eindrapport geen schuldige aan, maar schetste een somber beeld van het veiligheidsbeleid.
Slachtoffers
Al snel na de botsing werd de omvang van de ramp duidelijk. De trein uit Leuven was met een behoorlijke snelheid ingereden op de flank van de trein naar Luik, en de voorste wagons waren daardoor herleid tot weinig meer dan schroot. De hulpverleners verzorgden de hele voormiddag lichtgewonden in een nabijgelegen sportcentrum in Buizingen, ambulances voerden de zwaardere gewonden naar ziekenhuizen in de omgeving. Hoewel er lange tijd onduidelijkheid bestond over het precieze aantal dodelijke slachtoffers - een slachtoffer werd pas na meerdere dagen onder een treinstel gevonden - kwam de uiteindelijke dodentol op 19 slachtoffers te staan, onder wie de bestuurder van de trein uit Luik. Het duurde twee weken voor de treinen geruimd waren en het treinverkeer kon worden hervat.
Onderzoek nog lopende
Vandaag is de directe oorzaak van de ramp nog altijd onduidelijk. Jean-Marc Meilleur, woordvoerder van het Brusselse parket, zegt dat het onderzoek nog lang niet in een eindfase zit. De onderzoeksrechter, Jeroen Burm, wacht met name nog op een reeks technische verslagen. Niemand is al in verdenking gesteld. Cruciaal in het onderzoek is de vraag of het seinlicht voor de trein uit Leuven al dan niet op rood stond. Het onderzoek kon nog niet uitklaren of een technisch mankement de oorzaak is, aldus Meilleur.
De bestuurder blijft in elk geval bij zijn oorspronkelijke versie van de feiten. Hij ontkent dat hij door een rood licht reed, zegt Jean-Marc Durieux, woordvoerder van ACOD Spoor.
Schadevergoeding
Volgens spoorwegmaatschappij NMBS is de bestuurder weer aan het werk, maar mag hij enkel administratieve taken uitvoeren in afwachting van de resultaten van het gerechtelijk onderzoek. De NMBS zegt dat tot nu toe in totaal 2 miljoen euro werd uitgekeerd aan slachtoffers en nabestaanden van slachtoffers. "In totaal gaat het om 486 dossiers", zegt NMBS-woordvoerder Jochem Goovaerts. "We maakten in 320 dossiers al geld over. De nabestaanden van de dodelijke slachtoffers krijgen het wettelijk verplichte voorschot van 21.000 euro." De verzekeraar van de NMBS draait voorlopig op voor alle kosten, maar daarmee erkent de spoorwegmaatschappij geen schuld. De NMBS wacht de conclusies van justitie af om de kosten eventueel te verhalen op een andere partij. Zelf communiceert de NMBS niet over haar intern onderzoek naar de ramp.
Veiligheidsbeleid
Zowel de vakbonden als de nabestaanden van slachtoffers vinden dat niet kan worden genegeerd dat de NMBS onvoldoende aandacht had voor veiligheid, zelfs al stelt het gerecht vast dat de ramp te wijten is aan een menselijke fout. Het eindverslag van de Kamercommissie Spoorwegveiligheid, die het veiligheidsbeleid van de NMBS sinds 1982 moest uitpluizen, was alvast duidelijk. "Tussen 1982 en 2010 heeft het niveau van de spoorwegveiligheid geen verbeteringen van betekenis ondergaan", was de conclusie. Zo zou het aantal seinoverschrijdingen nog ieder jaar toenemen. De commissieleden wezen geen schuldige aan, maar spraken van een gedeelde verantwoordelijkheid. Zowel de opeenvolgende voogdijministers, de raden van bestuur als het spoormanagement droegen schuld, en ook het parlement liet zijn controletaak na. De commissie beval onder andere aan om door te gaan met het veiligheidssysteem TBL1+, dat de NMBS-groep versneld invoert na de ramp.
Herdenking
Om de negentien slachtoffers te herdenken, zullen treinbestuurders van vakbond ASTB komende dinsdag om 8.18 uur symbolisch negentien minuten halt houden. Nu zaterdag vindt in Buizingen al een herdenkingsplechtigheid plaats, waarbij een gedenksteen wordt onthuld voor de slachtoffers. Een dag later volgt een stille mars in Bergen. (belga/sps)
