Een lege oceaan kunnen we ons maar moeilijk inbeelden, maar volgens de laatste studies zouden de zeeën overal ter wereld over veertig jaar leeggevist zijn. Deze week staan de oceanen in het middelpunt van de belangstelling in een nieuw boek (De Huilende Zee) en de première van de film 'Sea The Truth'. Volgende week is het internationaal de Wereld Oceaan Dag, op zondag 13 juni staat de Antwerpse zoo in het teken van de oceanen. Planet Watch steunt deze initiatieven met een nieuwe minireeks.
Dos Winkel
Al generaties lang zijn het vissers en die denken nu gewoon aan hun brood. Dat begrijp ik dus wel, maar er zal iets moeten veranderen. Vroeger waren er bijvoorbeeld ook geen informatici. De wereld verandert gewoonDos Winkel
Tegenwoordig is de vangst van een tong of een pladijs van acht jaar oud in de Noordzee groot nieuwsDos Winkel
We zijn pioniers en later zullen we gelijk krijgenDos Winkel
Enkele maanden geleden pakte Planet Watch uit met de grootste serie in z'n intussen bijna tweejarig bestaan. 'Naar het einde van de zee' bracht het lugubere verhaal over de vis die we op ons bord krijgen. Het duurde niet lang voor we op de redactie telefoon kregen van Dos Winkel. Hem mogen we gerust de ambassadeur van de oceanen noemen. Al tientallen jaren is hij een fervent duiker en onderwaterfotograaf. Vijf jaar geleden gaf hij zijn beroep als fysiotherapeut op om zich volledig op zijn passie te storten. In 26 jaar tijd heeft hij immers veel zien veranderen.
In het midden van onze unieke reeks zochten we Dos op om zijn mening te vragen over onze reportages. In een café, met de toepasselijke naam 'De Zalm', spraken we urenlang met Dos, die in de realiteit nog gepassioneerder bleek dan aan de telefoon. Een paar maanden later presenteerde hij ons trots zijn nieuwe boek 'De Huilende Zee' en zijn film 'Sea the Truth'. Daarop besloten we met Planet Watch een nieuwe minireeks over de visproblemen te maken. Dit keer doorspekt met pittige commentaar van Dos Winkel zelf.
Geen vis eten!
De situatie onder water is dramatisch en het is nog maar de vraag of we nu nog kunnen vermijden dat de oceanen over veertig jaar leeg zullen zijn. "Als we allemaal geen vis meer zouden eten en zouden beseffen dat er veel gezonde alternatieven bestaan, dan zou dat al een pak helpen", zegt Dos. Dat is ook de eenvoudigste oplossing die de film naar voor schuift. Op de première in Amsterdam kreeg het publiek visvervangers te eten. En toegegeven, zoveel verschil konden we niet proeven.
In de eerste kritieken op de film klinkt vooral dat stoppen met vis eten een nogal simplistische oplossing is. En Dos beseft dat er nog meer kritiek uit de visindustrie zal komen. "Daar heb ik helemaal geen moeite mee. Ik ben altijd bereid tot debat met die mensen", zegt Dos. "Ik heb er ook respect voor omdat ze niet beter weten. Al generaties lang zijn het vissers en die denken nu gewoon aan hun brood. Dat begrijp ik dus wel, maar er zal iets moeten veranderen. Vroeger waren er bijvoorbeeld ook geen informatici. De wereld verandert gewoon."
Uitstervend beroep
Samen met Daniel Pauly, een Franse marinebioloog, denkt Dos Winkel dat de visserij een uitstervend beroep is. In de film 'Sea the Truth' vertelt een Canadese visser over hoe alles in sneltempo veranderd is. Vroeger gingen ze met kleine boten vissen, maar intussen is de techniek wereldwijd vooruitgegaan. Vissers vangen daardoor meer vis, maar de oceanen zijn niet in staat om zich op tijd te herstellen. Op heel wat plaatsen halen ze nu al opmerkelijk minder vis naar boven. En dan zwijgen we nog over de enorme schade die de visnetten op de bodem aanrichten.
2048 is het jaar waarin de oceanen leeg zullen zijn en er dus in principe geen eetbare vis meer beschikbaar zal zijn. Volgens wetenschappelijke modellen zal dat scenario werkelijkheid worden als de politiek de adviezen van wetenschappers blijft negeren. In Japan wordt al enkele jaren getest of kwallen en plankton een alternatief voor vis kunnen worden. Hoewel er nu al aanzienlijk minder gevangen wordt, houdt de visserij stand dankzij de enorme subsidies. "Tegenwoordig is de vangst van een tong of een pladijs van acht jaar oud in de Noordzee groot nieuws", schrijft Dos Winkel in zijn boek 'De Huilende Zee'.
Maar als we de mensheid op de korrel nemen, valt er meestal wel een oplossing uit de bus. Dus denken we meteen aan kweekvis waarvoor we helemaal niet hoeven uit te varen. "Kweekvis is geen oplossing zolang die vis wilde vis blijft eten", zegt Dos. "We zouden dus eerst een vegetarische vis moeten ontwikkelen." En die bestaat nog nauwelijks. Vissoorten zoals tilapia zouden wel perfect zonder dierlijk voedsel kunnen. De vis wordt wel eens de 'strontmond' genoemd omdat hij nu eenmaal alles eet.
Dos gelooft dat zijn film wel degelijk een impact kan hebben op de visie die we op vis hebben. Een paar jaar geleden zorgde de film 'Meat The Truth' alvast voor ophef in de politieke wereld. Intussen heeft één van de grootste tegenstanders van de film al veel geld vrijgemaakt voor de promotie van vleesvervangers. Dos en zijn collega's hebben geen rooskleurige boodschap, maar iemand moet de wereld wakker schudden. "We zijn pioniers en later zullen we gelijk krijgen", zegt Dos. (gb)
MORGEN: Deel 2 - Een geluk dat vissen niet kunnen schreeuwen (van de pijn)
Op 8 juni is het Wereld Oceaan Dag en op zondag 13 juni denkt België in de zoo van Antwerpen aan onze oceanen. Dan zal Dos Winkel zijn boek en film officieel voorstellen aan het Belgische publiek. Dos en zijn collega's zullen het publiek een hele dag uitleg geven over de problematiek. In de namiddag gaat 'Sea the Truth' officieel in première. De ideale uitstap op de dag van de verkiezingen? Lees er hier alles over
- fotospecial Unieke beelden onder water met Dos Winkel (Deel 1)
- Sea First Foundation
