Als vleesliefhebber met een familiaal cholesterolprobleem en een hart voor de natuur ben ik sinds enkele jaren bewust wat meer vis gaan eten. Vis is immers heel wat gezonder dan vlees en de vleesproductie is ook al niet goed voor het milieu want dit verbruikt enorm veel water en landbouwoppervlakte en stoot zeer veel co² en methaangas uit.Moet ik nu gewoon vegetariër worden of zijn er toch nog vissen die ik met een gerust hart - zonder schrik voor lege oceanen of risico op allerhande kankers of vergiftiging - kan eten? (Dieter Luyten, Leuven)
Beste Dieter,
Vis is zeker niet slecht voor iemand met een cholesterolprobleem. In vis zit eigenlijk net zoveel cholesterol als in het meeste vlees en gevogelte (tussen 0,5 en 1,2 mg per gram). Maar: vis heeft veel minder verzadigde vetzuren, en daardoor wordt de cholesterol in vis amper omgezet in cholesterol in uw lichaam. Veel hangt uiteraard af van de manier waarop je je vis klaarmaakt. Ga hem niet frituren, of bakken in vet of olie, bijvoorbeeld.
Vermijd garnalen en schaaldieren
100 g gekookte kabeljauw levert 60 mg cholesterol, 100 g mager rundvlees 70 mg en 100 g kaas 98 mg. Een gemiddeld ei van 60 g levert ongeveer 200 mg cholesterol. Een portie mosselen is 71 mg cholesterol. Andere schaal- en schelpdieren bevatten meer cholesterol, en zijn niet aan te raden voor wie met cholesterolproblemen sukkelt: garnalen (240 mg/100g), sint-jakobsschelpen (188 mg/100g), kreeft (160 mg/100g), rivierkreeftjes (158 mg/100g), paling (142 mg/100g), oesters (123 mg/100g) en krab (118 mg/100g).
Geen zalm of tonijn
Tot daar het puur medische plaatje, maar dat wist je waarschijnlijk al allemaal. Er zijn verder twee zaken waar je rekening mee wil houden: de hoeveelheid kwik en andere gevaarlijke stoffen (pcb's etc) plus de duurzaamheid van de vissoort. Gekweekte vis zouden we absoluut vermijden, tenzij je 100 procent zeker bent dat die op een organische manier gekweekt is én binnen een kwekerij met een eigen wateromloop (dus niet in zee of in rivieren). Die laatste soorten bestaan, maar ze zijn erg duur. Op het probleem van viskwekerijen, in het bijzonder van zalm en tonijn, komen we later in de reeks uitgebreid terug.
Kwik, arseen en pcb's
De opeenstapeling van zware metalen zoals kwik en arseen, maar ook pcb's en andere kankerverwekkende stoffen in vis zijn een groter probleem dan we vermoeden. De vissoorten die daar het minste onder lijden (lees: die je met een gerust hart twee à drie keer per week kan eten) zijn ansjovis, schol, schelvis, haring, makreel, harder, baars, koolvis (pollack) en sardienen.
Haring, ansjovis & makreel
De haringpopulatie durft wel eens crashen, maar voorlopig zit het er behoorlijk goed mee. Makreel, met twee keer meer omega 3-vetzuren dan wilde zalm is ook erg goed, tenminste als hij uit noordelijke waters van de Atlantische Oceaan of Noord-Amerika komt. Europese makreel (Noordzee) is quasi uitgeput, de laatste stock (West-Ierland) staat nu ook op instorten.
Ansjovis is al sinds 1982 structureel overbevist in de Middellandse Zee en voor de Atlantische kust van Portugal en Spanje. Stocks uit de rest van de wereld zijn behoorlijk tot goed.
Dat laatste duidt op iets wat we moeten leren: vragen waar de vis die we kopen of eten op restaurant vandaan komt en hoe hij gevangen is.
Hoe kleiner, hoe beter
Eigenlijk is de gouden regel wat duurzaamheid betreft: hoe kleiner het visje, hoe beter. Alles in acht genomen is sardien dé vis die je op dit moment moet eten. We kennen bijna uitsluitend de ingeblikte versie, maar zoals iedereen weet die in Portugal op vakantie ging, is gegrilde sardien een delicatesse. Niet-Russische koolvis (pollack) kan je voorlopig ook nog met een gerust geweten eten (koop hem wel alleen ingevroren, verse koolvis is of ontdooid of vele weken oud). (mvl)
Misschien vraagt u zich af hoe gezond de vis is die op uw bord belandt of hoe ernstig hij met uitsterven is bedreigd. Worden de vissen, schelpdieren, garnalen etc in uw winkelkar al dan niet op een duurzame manier gevangen? Kortom: met al die vragen kan u deze maand terecht bij ons. Het Planet Watch-team zal zijn best doen om er een antwoord op te geven. Desgevallend consulteren we daarvoor vakspecialisten.
Deze maand neemt Planet Watch u mee op een ontluisterende trip door de oceanen van de wereld. De reeks "Naar het einde van de zee" gaat over de belabberde toestand van onze zeeën en het effect daarvan op ons en onze toekomst. De jongste vijftig jaar is 90 procent van wat door de mens als eetbaar visbestand wordt beschouwd verdwenen. Als we doorgaan op het huidige elan met vissen en vervuilen, zijn binnen dertig jaar alle oceanen dood. Aan het opzet is een jaar gewerkt door de Planet Watch-redactie. Het is ons meest ambitieuze project.
U stuurt een mailtje naar info@hln.be met daarin naast uw vraag ook graag uw naam, woonplaats en leeftijd. Interessante en relevante vragen zullen we uiteraard ook publiceren. Aan het einde van de rit zullen we ook 25 mooie boeken over de oceaan aan de 25 beste en meest relevante vraagstellers weggeven.
