D-day onder politieke hoogspanning voor Europa

Wil je dit artikel later lezen? bewaar
Door: redactie
25/10/11 - 18u38 Herman Van Rompuy staat voor een zware opgave vanavond en de komende dagen. © epa.

Alweer D-day voor Europa. Ruim anderhalf jaar na de openingsakte van het Griekse drama moeten de Europese leiders morgen in een sfeer van politieke hoogspanning een nieuw antwoord verzinnen op de uitdijende schuldencrisis in de eurozone. Speerpunten zijn de uitbreiding van het steunpakket voor Griekenland en de versterking van de vuurkracht van het Europese noodfonds.

Morgen om 18 uur komen hun staatshoofden en regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten bijeen. Om 19.30 uur zitten de leiders van de zeventien eurolanden samen. Het is aan hen om de moeilijke knopen door te hakken. Het voorafgaande overleg onder ministers van Financiën is in extremis afgelast.
 
Ontoereikende steun voor Griekenland
Griekenland blijft een centraal thema in de schuldencrisis. Een gelekt rapport van de inspecteurs van Europa en het Internationaal Monetair Fonds raamt dat het land tot 2020 minstens 250 miljard euro nodig heeft, en mogelijk nog veel meer. Het tweede steunpakket voorziet tot dusver slechts 109 miljard euro, met daarbovenop een vrijwillige bijdrage van de private investeerders, die een verlies van 21 procent op Griekse obligaties willen slikken.
 
Er dient zich dus een grotere inspanning op. Met de banken lopen op dit moment onderhandelingen over een grotere bijdrage. Er wordt gemikt op afschrijvingen van 50 tot 60 procent. Evenzeer van belang zijn omkaderende afspraken zoals debt buy back-programma's. Die bepalen mee hoe de factuur er voor elk land en zijn banksector zal uitzien. Verscheidene bronnen lieten het voorbije weekeinde verstaan dat ook de overheden extra geld op tafel zullen moeten leggen.
 
Herkapitalisering banken
Nauw verbonden met de private bijdrage aan de verlichting van de Griekse schuldenlast is de herkapitalisering van de banken. Dat is het dossier waar het voorbije weekeinde het meeste vooruitgang is geboekt. De lidstaten raakten het erover eens dat de systeembanken de komende maanden een kapitaalratio van 9 procent moeten bereiken. Het kostenplaatje wordt becijferd op 108 miljard euro. De banken moeten eerst zelf proberen dat kapitaal bijeen te schrapen. Lukt dat niet, dan kan de overheid en in laatste instantie ook het Europese noodfonds soelaas bieden.
 
Zo komt het Europese noodfonds in beeld. Dat fonds kan op basis van overheidsgaranties tot 440 miljard euro lenen aan eurolanden in nood, maar dat overtuigt de financiële markten niet, en al zeker niet op een moment dat Italië in het vizier wordt genomen. Nog meer garanties op tafel leggen is voor de eurolanden geen optie. Via een complex hefboomeffect willen de leiders de vuurkracht van het fonds versterken. Bedragen van 1.000 miljard euro en meer doen de ronde, maar in de ontwerpverklaring staat vooralsnog geen streefcijfer.
 
Verveelvoudigde vuurkracht
Dat is ook niet zo evident. Zo kan de vuurkracht verveelvoudigd worden via het verstrekken van gedeeltelijke garanties op de aankoop van obligaties, bijvoorbeeld voor de eerste 20 procent. Dat zou investeerders over de brug moeten halen, maar het European Policy Centre stelt zich daar vragen bij. "Is het garanderen van 20 tot 25 procent voldoende (...) indien het Griekse voorbeeld aantoont dat veel grotere afschrijvingen mogelijk zijn", stelt de denktank. Bovendien rijst de vraag wat er met bestaande obligaties moet gebeuren die niet afgedekt worden.
 
Een andere optie is de oprichting van een bijkomend fonds waarin private en ook publieke investeerders zouden kunnen participeren. Dan komt het IMF om de hoek kijken, maar daar voelen de Amerikanen en de Britten weinig voor. Bovendien bestaat er ook binnen de eurozone weerstand tegen de steun van derde landen als China. Voorzitter Herman Van Rompuy sloot zondag evenmin een combinatie van verscheidene pistes uit.
 
Lenen bij ECB
Wat wel uitgesloten lijkt, is de idee om het noodfonds rechtstreeks te laten lenen bij de Europese Centrale Bank. Van Rompuy verklaarde zondag nog dat de ECB ook op andere manieren betrokken kan worden bij de werking van het fonds, een allusie volgens insiders op de mogelijkheid voor de ECB om staatspapier van probleemlanden te blijven opkopen. De Duitse kanselier Angela Merkel liet vandaag verstaan dat de verklaring van de top in geen geval richtlijnen voor de ECB mag bevatten. De onafhankelijkheid van de centrale bank van de eurozone is voor Berlijn heilig.
 
In de Duitse hoofdstad zal het parlement enkele uren voor aanvang van de top de lijnen uitzetten waarbinnen Merkel zich kan bewegen. Ook wat in Italië de komende uren nog gebeurt, kan de top beïnvloeden. Premier Silvio Berlusconi staat onder zware druk om besparingsmaatregelen en structurele hervormingen uit te voeren. Hij kreeg zondag een publieke bolwassing zoals die zelden te zien valt op Europese toppen. Een staaltje peer pressure in het tijdperk van de versterkte economic governance in de eurozone. "Daar zal men aan moeten wennen", klonk het vandaag bij de Europese Commissie.
 
Rebellie van eurosceptici
Van Rompuy moest zondag ook volop aan de bak om de relaties tussen de eurolanden en de overige EU-lidstaten te stroomlijnen. De Britse premier David Cameron, die in eigen land een rebellie van de grootste eurosceptici in zijn conservatieve partij onder controle moet houden, bedong dat de tien niet-eurolanden morgen alsnog voorafgaand geïnformeerd worden over de eurotop. Die praktijk lijkt de regel te worden. (belga/adb)

Jouw mening telt !

Meld je aan of registreer je om een reactie te plaatsen!