Hun stilzwijgen geeft je het gevoel dat ze onverschillig zijn en vol wrok zitten. Het is alsof je tegen een muur praat en uiteindelijk weet je niet meer hoe reageren. Maar laat je toch niet te veel van de wijs brengen door al dat uiterlijk vertoon...
Guy en Christel hebben steeds meer moeite om hun ongenoegen voor de buitenwereld te verbergen: 'Onze dochter Sofie is 14 en compleet ontoegankelijk. Ze doet alsof we lucht zijn, slaat met deuren bij de minste opmerking, gaat zonder verdere uitleg basketten als we vragen om even te helpen bij de afwas en lacht ons gewoon uit als we voorstellen om nog eens met het hele gezin naar de film te gaan. Ze communiceert eerder in woorden dan in volzinnen. Het is verschrikkelijk als we haar tegen haar vrienden het hoogste woord horen voeren, terwijl ze tegen ons amper haar mond opendoet. We zouden zo graag weten wat er in haar hoofd omgaat...'
Tussen twee vuren
Voor ouders als Guy en Christel is er gelukkig een eenvoudige troost: adolescenten weten vaak zélf niet eens wat er allemaal gebeurt in hun hoofd en hun lichaam, dus hoe zouden hun ouders het dan moeten weten? Zo leggen heel wat jeugdpsychiaters althans het gedrag van pubers en jongeren uit. Ze zitten gevangen tussen twee tamelijk contradictorische verlangens, die ze onmogelijk met elkaar kunnen verzoenen. Aan de ene kant willen ze onafhankelijk van hun ouders kunnen handelen, aan de andere kant willen ze zich wel begrepen voelen door hen. Maar juist omdat ze zich willen differentiëren, moeten ze zich met de nodige botsingen van hun ouders losmaken, wat het wederzijdse begrip niet bepaald bevordert. Tegen het einde van de puberteit doen jongeren dat meestal via ellenlange, vaak nogal extreme discussies, maar jonge pubers kiezen - machteloos als ze zich voelen - nogal eens voor stilzwijgen en allerlei tegendraads gedrag.
Het is aan de ouders om ervoor te zorgen dat de band tussen hen en hun pubers niet breekt, zelfs niet als het erop lijkt dat hun kinderen niets liever zouden willen.De oudsten moeten de verstandigsten zijnWat zou het gemakkelijk zijn als je gewoon kon vergeten dat jullie in heel deze situatie de volwassenen zijn. Maar je bent nu eenmaal 'ouder' en dat betekent dat je veroordeeld bent tot redelijkheid. Trek geen lang gezicht als zij dat ook doen. Hul je niet in eindeloos stilzwijgen als zij alleen nog maar mompelen of blaffen in plaats van te praten. Negeer hun zeldzame woorden niet, en laat geen desinteresse blijken omdat je er toch niks van begrijpt. Als je als ouder de afstand die je puber aangeeft, bevestigt of zelfs nog groter maakt, zal je kind dit opvatten als onverschilligheid van jouw kant naar hem/haar toe. Je kind zal eronder lijden, je nog meer verwijten maken en het nog zwaarder krijgen met al dat gepuber. Maar dat betekent niet dat het allemaal eenvoudig is! Natuurlijk wil je als ouder aanwezig, betrokken en geïnteresseerd blijven, maar als je té aanwezig bent, zullen je pubers je verwijten dat je hen verstikt en hen geen ruimte of vrijheid geeft. En misschien hebben ze wel een beetje gelijk? Op deze leeftijd zijn ze volop bezig met het aanleggen van hun eigen (geheime) tuintje, zich losmaken van de ouderlijke inquisitie en het ontwikkelen van een eigen, intiem leven. Die intimiteit is van hen, en niet van jou...
Een klein beetje moeite, graag!
'Ik zou echt niet weten waarover ik met hen moet praten', zegt Cedric, 15 jaar. 'We hebben volgens mij niets gemeen. Ik luister veel naar Studio Brussel, maar mijn ouders zeggen dat ze zot worden van die muziek. Ik voetbal, maar voor mijn vader bestaat er alleen wielrennen. Ik lees strips, maar mijn moeder zegt dat dat geen lectuur is. Mijn rapport is nooit goed genoeg en ze vergelijken mij altijd met zichzelf vroeger. Wat heb ik daaraan?'
Het zal wel niet in elk puberend gezin zo erg zijn, maar het blijft wel een feit dat het gedrag van veel ouders niet bepaald uitnodigt tot een dialoog en wederzijds begrip. Als je als ouder niks anders doet dan je eigen visie etaleren en met een schouderophalen alles van tafel veegt waar je puber toevallig gepassioneerd mee bezig is, tja, dan hoeft het je niet te verwonderen dat je kind geen zin meer heeft om wat dan ook met je te delen.
Probeer dus een beetje tolerant en nieuwsgierig te zijn, ook al moet je daar erg veel moeite voor doen. Niemand verplicht je om Moby of Eminem goed te vinden, maar geef hun op zijn minst een kans en erger je niet continu aan hun muziek! Léés gewoon eens een van hun favoriete strips, misschien zul je met het nodige plezier wel moeten toegeven dat de tijd van alleen maar brave 'Suske en Wiske''s voorbij is... Alleen zo vind je wellicht een klein aanknopingspuntje om even samen te praten, zonder dat het alweer uitloopt op een zoveelste heftige discussie.
Even geduld, je woorden komen wel terecht!
Jammer genoeg worden je inspanningen als ouder niet altijd door je kinderen beloond zoals je had gehoopt. Soms duurt het even voor je kunt zaaien wat je oogst, als de oogst niet mislukt, natuurlijk...
Simon van 16 had zijn voet gebroken en kon niet met zijn vrienden mee naar een bepaalde film gaan kijken. Zijn vader meende er goed aan te doen om enkele dagen later samen met Simon per auto naar die film te gaan. Maar tijdens en na de voorstelling sprak Simon nauwelijks een woord. Of hij de film goed vond? 'Mwoa...'
Peter (vader van Simon): 'Het was verschrikkelijk, maar ik wilde er niet aan toegeven. Dus in de auto op de terugweg ben ik de hele tijd blijven praten. Ik gaf mijn mening over de film, hoe ik die en die scène begrepen had, ook al zei Simon niks terug. Maar een paar dagen later hoorde ik toevallig flarden van een discussie die Simon en zijn vrienden voerden over die film, en in Simons overtuigende woorden herkende ik heel wat van mijn meningen!'
Blijven praten, dus, want er blijft altijd wel iets hangen. Misschien is het inderdaad het beste om een confrontatie te verkiezen boven stilzwijgen, want dat is voor alle partijen veel verrijkender. Het kan pijnlijk zijn, maar het verhindert in elk geval dat je in slaap dommelt. Een ruzie, hoe erg ook, blijft immers altijd nog een dialoog, en je leert er elkaars opinie mee kennen. Het meest pijnlijke voor ouders is wellicht dat ze onder ogen moeten zien dat de nieuwe relatie die zich ontwikkelt tussen hen en hun kinderen op het eerste gezicht veel minder bevredigend is dan de relatie die ze hadden met de kindjes van weleer, die hun ouders als almachtig en heilig zagen. Opeens wordt letterlijk alles in vraag gesteld en moet je als ouder vooral ook jezelf voortdurend bevragen. Maar uiteindelijk komen je wijze en goed bedoelde woorden wel terecht!
Door Annemie Willemse
(Goed Gevoel, mei 2001)
