Is 'natuurlijk ouderschap' de toekomst?

De beweging is niet nieuw, maar de aandacht ervoor wordt wel steeds groter: natuurlijk ouderschap of 'attachment parenting'. De basis is de lichamelijke en psychologische behoeften en de noden van de baby, en de 'natuurlijke' manier waarin ouders aan die behoeften tegemoet komen.

Pediater William Sears bedacht de theorie omdat hij strikte regels die indruisen tegen de behoeften van het kind. Je kind geven wat het nodig heeft, versterkt het gevoel van verbondenheid, veiligheid en hechting.

Zelf legt hij ouders niet anders op dan dat, maar de 'natuurlijke ouderschap'-beweging heeft dat wel in regels en richtlijnen gegoten, om de doelstellingen van de beweging te bereiken. Het doel van 'natuurlijk ouderschap' is je kind te leren kennen, het helpen zich goed te voelen en te genieten van het ouderschap, zo staat op natuurlijkopvoeden.org. Daartoe zijn 8 regels van belang.

Vertaald uit het Engels klinken die als volgt:
1) Voorbereiding op de zwangerschap, geboorte en het ouderschap
2) Voed met liefde en respect
3) Antwoord met gevoeligheid
4) Gebruik de 'voedende' aanraking
5) Zorg voor veilige slaap, zowel fysiek als emotioneel
6) Geef voortdurend liefdevolle zorg
7) Gebruik positieve discipline
8) Streef naar een evenwicht in je persoonlijk en gezinsleven

De regels van de Nederlandse vereniging voor 'natuurlijk opvoeden' klinken wel iets anders:

1. Blijf na de geboorte in contact met je baby. Als na de geboorte het contact om medische of sociale redenen wordt verbroken, probeer dit dan te herstellen zodra dat kan.

2. Geef gehoor aan de signalen van je kind. Laat je kind niet alleen als het huilt maar koester het, ook als je het verdriet niet kunt wegnemen.

3. Geef zolang mogelijk borstvoeding. Borstvoeding is meer dan voeding. Het is een ideaal troostmiddel en kan op verzoek van het kind gegeven worden. Geef je geen borstvoeding, probeer dan flesvoeding op verzoek te geven en doe dit als ouders zoveel mogelijk zelf.

4. Draag je kind zoveel mogelijk bij je. Je kunt een drager gebruiken waardoor je je handen vrij hebt.

5. Slaap samen met je kind of zet een co-slaper tegen je bed aan.

6. Geef ruimte aan de ontwikkeling van empathie door positief in te grijpen en geen agressie te gebruiken.

7. Vermijd vaak voorkomende of langdurige scheiding.

8. Bewaar het evenwicht in je gezinsleven

Waar het interpretatieverschil precies vandaan komt, is niet meteen duidelijk. Wél duidelijk is dat natuurlijk opvoeden zich in veel opzichten afzet tegen wat geldt als 'normaal'. Het woord opvoeden gebruiken ze bijvoorbeeld niet graag, want dat ruikt naar corrigeren.

Geen klok
"Door je kind bij je te laten zijn kun je bovendien als ouders gaan en staan waar je wilt. Dit heft de beperkingen en het isolement op waar jonge ouders soms in terecht komen als gevolg van de regel dat baby's op tijd naar bed en op tijd gevoed moeten worden. Als je ingaat op wat je kind aangeeft kun je de regels loslaten en de klok opzij zetten. Zo krijgt het genieten van je kind meer kans en als gevolg daarvan ontstaat er een positieve, warme sfeer in het gezin," luidt het nog bij natuurlijkopvoeden.org.

Logisch maar...
Klinkt logisch maar ook vrij vaag. Praktische vragen, hoe je dat precies regelt met werken en naar schoolgaan bijvoorbeeld, worden niet behandeld. Dat je je kind de eerste maanden al het bovenstaande en nog veel meer geeft, zal iedereen wel normaal vinden.

Maar hoe kan je deze principes volgen als je terug (voltijds) gaat werken? Als je dus slaap nodig hebt, en geen tijd hebt om te voeden 'wanneer je kind het vraagt'. Wat met 'de natuurlijke behoefte van je kind om niet zindelijk te worden', terwijl de kleuterschool er wel om vraagt? En wat met grenzen? Is het een 'natuurlijke behoefte van je kind' om speelgoed kapot te stampen en eten tegen de muur te gooien, of mag je dit 'corrigeren'?

Geen problemen
De voorstanders gaan ervan uit dat een kind geen gedragsproblemen vertoont als het voldoende gehecht is, en zijn behoeften zijn voldaan. De vraag is ook maar of dat klopt. Voor deze theorie bestaat immers geen bewijs. Het is meer een levensfilosofie, een keuze die ouders maken, maar dat deze superieure kinderen aflevert is niet bewezen.

Angst
Een andere belangrijke kritiek op deze theorie gaat over de cultuur van 'totaal en intens' moederschap. Het verhoogt de druk voor moeders nog meer, met angsten en onrealistische verplichtingen tot gevolg. Als je bovendien geen ondersteunend netwerk van vrienden, ouders en familieleden hebt, is het al lastig om ouder te staan, laat staan dat je ook nog eens altijd je kind laat bepalen waar het aan toe is.

Samen slapen
Tot slot wordt ook het 'samen slapen' onder de loep genomen. Een baby bij je in bed nemen wordt door vele experts afgeraden, omwille van het veiligheidsrisico. Ook co-slapers worden met argwaan bekeken en niet zelden beoordeeld als 'onbetrouwbaar'. De experts zijn er niet tegen dat de wieg (tijdelijk) in de kamer van de ouders staat.

Wat kunnen we concluderen? Dat ouders vooral hun hart én hun verstand moeten volgen. Dat ze moeten doen wat goed is voor hun baby én voor zichzelf. Baby's kunnen nog niet veel zelf, dus verdienen ze alle hulp, steun en liefde die ze kunnen krijgen. Maar bij het ouder worden lijkt het een goede les om te leren dat ze niet altijd kunnen krijgen wat ze willen. (edp)