Een belangrijke taak uitstellen, iedereen doet het wel eens. Maar je hebt een probleem als je werk, je relaties en je mentale gezondheid er onder beginnen te lijden.
Kosten
Uitstelgedrag kan je werkgever miljoenen of miljarden kosten, en nu veel bedrijven van elkaar afhankelijk zijn, kan jouw gedrag ook andere bedrijven beïnvloeden. Ook je persoonlijke relaties kunnen er onder gaan lijden, doordat afspraken niet nagekomen worden en je vrienden je niet meer gaan vertrouwen. Tot slot kan je ook zelf gefrustreerd en gedesillusioneerd worden door je eigen gedrag.
Niet alle uitstellers zijn dezelfde. Er zijn ruwweg 6 soorten uitstellers, een indeling opgesteld door klinisch psychologe Linda Sapadin.
1) Perfectionisten
Zij willen alles zodanig tot in de puntjes verzorgen, dat het te veel werk lijkt en hen als het ware 'bevriest'. Ze kunnen hun onrealistische doel niet bereiken, ook al hebben ze dat doel zelf bepaald. Ze kunnen er ook maar moeilijk van overtuigd worden dat een beetje minder ook goed is, en schakelen over op: 'ofwel doe je het goed, ofwel niet'.
2) Dromers
Dromers zijn ervan overtuigd dat het allemaal wel zal lukken, ook al doen ze er bijna niets voor. Ze beginnen vaak te laat en met een foute attitude aan hun taken.
3) Crisismakers
Geloven dat ze de stress nodig hebben om in gang te schieten, en dat ze beter presteren onder druk. Terwijl het tegendeel waar is: snel werk staat garant voor slordigheden en je krijgt uiteindelijk minder gedaan. Het voelt alleen alsof je beter werkt omdat je relatief gezien minder tijd 'verspilt' terwijl je werkt.
4) Bezorgden
Ze zijn zo bezorgd om het werk, het doel en de reacties erop dat ze nauwelijks werk gedaan krijgen. Deze groep moet leren dat ze wel in staat zijn om werk af te leveren dat anderen goed vinden, en ze moeten zichzelf leren appreciëren en eerlijk beoordelen.
5) Strevers
Strevers zijn zodanig gericht op andere mensen tevreden houden dat ze geen nee kunnen zeggen en steeds meer verantwoordelijkheden hebben zonder dat ze die eigenlijk nog naar behoren kunnen vervullen. Ze hebben ook vaak een perfectionistisch kantje: willen alles zo goed, zo snel en zo net mogelijk doen, in de hoop een schouderklopje te krijgen.
6) Onwilligen
Deze soort uitstellers verwerpt de opdracht of de deadline meestal, in een poging terug controle te krijgen over het eigen leven. Zorgt uiteindelijk voor veel stress uitgesmeerd over vele maanden of jaren in plaats van enkele weken.
Hyperproductiviteit
Is er dan niets goed aan uitstelgedrag? Toch wel, zolang het leidt tot periodes van hyperproductiviteit en het uiteindelijk neerkomt op 'tijdsmanagement'. Je begint laat (maar goed voorbereid) aan een taak, waarbij je een tijdje alles op alles zet om het af te krijgen. Probleem is dat dat niet altijd zal werken, en dat je je professioneel of relationeel wel een paar uitschuivers kan veroorloven, maar niet te vaak te veel.
Denkwijze
Als je uitstelgedrag toch een probleem wordt, heb je niets aan timemanagement-technieken. "Uitstellers weten heel goed hoe ze hun tijd moeten managen, ze willen het alleen niet op die manier doen. Uitstellen is een deel van hun levensstijl, ze moeten niet leren hoe te organiseren, ze moeten hoogstens leren hun denkwijze zodanig te veranderen dat hun uitstelgedrag toch weer tot iets constructief leidt", stelt Sapadin. (edp)
