Niet alle onvruchtbaarheid heeft te maken met te weinig (of te traag) sperma. Sommige mannen kunnen geen kinderen verwekken door hun supersperma. Dit sperma is (nog) te snel en te krachtig voor de 'huidige' generatie eicellen. Dat laat evolutionair bioloog Oran Hasson, verbonden aan de universiteit van Tel Aviv, weten.
Polyspermie
Het supersperma raast zo snel en efficiënt door de 'beveiliging' van het vrouwenlichaam dat meer dan één spermacel er in slaagt de eicel te bevruchten. Dit proces, polyspermie genaamd, ruïneert de eicel en blokkeert als dusdanig de bevruchting.
Niet voldoende
Als factoren voor onvruchtbaarheid worden normaal factoren als stress, levensstijl, infectie en vervuiling aangeduid. Maar Hasson vindt dat deze de hoge niveaus van onvruchtbaarheid niet kunnen verklaren. Op dit moment ervaart één op zes koppels moeilijkheden om zwanger te raken.
Evolutie
Volgens Hasson is een deel van de verklaring terug te vinden in de evolutie, waarbij zowel het mannelijk lichaam als het vrouwelijk lichaam veranderen om fertiliteit te vergroten. Maar niet alle veranderingen verlopen gelijktijdig, waardoor de fertiliteit (tijdelijk?) niet verbetert maar verslechtert.
"Het gebeurt inderdaad dat in de laatste fase hoge niveaus van onvruchtbaarheid worden gezien. Dat is waarschijnlijk het geval voor de onverklaarbaar hoge onvruchtbaarheid van de laatste decenia," zegt Hasson.
Wisselwerking
"Vrouwenlichamen hebben geleidelijk aan een nieuwe 'muur' gebouwd, om het supersperma af te weren. Op die manier wordt het sperma geforceerd om nog competitiever te zijn om de eicel te bereiken. Mannen reageerden daarop door agressiever supersperma te maken. Eens die spermacel een eicel bevrucht, bouwt het vrouwenlichaam verdere bescherming in zodat andere spermacellen de eicel niet meer kunnen bereiken. Maar daar loop het mis bij polyspermy. Het huidige sperma is zo sterk en snel dat het de blokkade doorbreekt en het bevruchtingsproces verstoort."
Een tweede verklaring voor het vruchtbaarheidsprobleem is dat het sperma van sommige mannen die evolutie naar sterker sperma niet aankon, door stress of vervuiling, en daardoor helemaal niet meer door de sterkere vrouwelijke blokkade kan breken.
Het onderzoek, gebaseerd op statistische en mathematische modellen, werd gepubliceerd in het vakblad Biological Reviews. (edp)
