Zijn je maandstonden lichter of zwaarder dan anders? Zijn ze onregelmatiger of pijnlijker? De oorzaak kan liggen waar je het nooit zou hebben gezocht.
Volgens menstruatiespecialist en psychologe Madeleine Arden van de universiteit van Kingston, bestaat er een complexe combinatie van factoren die de maandstonden van elke vrouw beïnvloeden.
Deze 10 zijn de belangrijkste.
1. De vrouwen met wie je samenleeft
Waarom is nog altijd een raadsel, maar het is inmiddels wél wetenschappelijk bewezen dat vrouwen die samenwonen, op de duur gelijklopende menstruele cycli hebben. Dit komt vooral voor bij nonnen en meisjes die op internaat zitten, vandaar de term 'slaapzaaleffect'. Het fenomeen, dat trouwens uitvoerig bestudeerd werd in Planckendael bij de bonoboaapjes, gebeurt onder invloed van feromonen, dit zijn chemische stoffen die de lengte van de menstruatiecyclus beïnvloeden en mogelijk in ons zweet zitten.
2. De man in je leven
Vrouwen die regelmatig seksueel contact hebben tijdens de maand, zullen sneller ovuleren en regelmatiger maandstonden hebben dan vrouwen die minder of minder regelmatig vrijen. Hoewel experts de juiste oorzaak niet kennen, adviseren ze koppels die graag kinderen willen, om hun seksuele activiteiten de hele maand door te verhogen, en niet alleen veel te vrijen tijdens de vruchtbare dagen.
3. Roken
Recente studies hebben een verband aangetoond tussen roken en menstruatieproblemen, zoals krampen, sneller geïrriteerd raken en hoofdpijn. Roken vernauwt de bloedvaten, wat menstruele krampen kan veroorzaken of ze verergeren. Vrouwen die roken én de pil nemen, lopen bovendien drie keer meer kans op tussentijdse bloedingen dan niet-rokers. Omdat rokende vrouwen gemiddeld drie jaar eerder in de menopauze komen, hebben ze sowieso minder maandstonden dan niet-rokers.
4. Sport
Vrouwen die regelmatig aan sport en beweging doen, ondervinden vaak, naarmate hun fitheid toeneemt, minder last van hun maandstonden. Extreem sporten daarentegen, zoals veel vrouwelijke atleten doen, kan de eierstokken doen blokkeren, waardoor de maandstonden voor verschillende maanden of zelfs jaren kunnen uitblijven. Volgens wetenschappelijk onderzoek zou bijvoorbeeld de helft van de vrouwen die meer dan 50 kilometer per week lopen, geen maandstonden meer hebben (amenorrhee), net zoals de helft van de professionele ballerina's. Mocht je dit ervaren als een leuk extraatje, denk er dan aan dat amenorrhee het risico op osteoporose aanzienlijk verhoogt, net als, in sommige gevallen, het risico op ernstige botbreuken. Hoeveel je beweegt tijdens het werken, kan ook een invloed hebben op je cyclus. Vrouwen die een zittend beroep uitoefenen, hebben gemiddeld kortere en lichtere cycli dan zij die zware fysieke arbeid verrichten, zoals schoonmaaksters en diensters.
5. Stress
Spanningen en angst doen het lichaam meer stresschemicaliën aanmaken, wat het delicate evenwicht tussen de hormonen die je maandstonden regelen, kan verstoren. Daarom kunnen in periodes van hevige stress of drukte, je maandstonden stoppen. Ze keren normaal gezien gewoon terug wanneer de drukte voorbij is. Beproefde stressverjagers kunnen veel vermijden: diep in- en uitademen, ontspanning, meditatie, rustgevende muziek, yoga, dagelijkse lichaamsbeweging, massage en een warm bad.
6. Vermageren en diëten
Te veel gewicht verliezen kan je maandstonden ook stopzetten. De reden hiervoor is dat het vrouwelijke hormoon oestrogeen opgeslagen zit in lichaamsvet. Dus als er te weinig vet is, is er eenvoudigweg niet genoeg oestrogeen om de maandstonden te ondersteunen. Het uitblijven van de maandstonden is in veel gevallen een klassiek symptoom van anorexia nervosa. 'Het lichaam roept: 'Help, ik kan mezelf nauwelijks in leven houden, laat staan een baby', dus blokkeert het helemaal', zegt Louise Dye, psychologe aan de Universiteit van Leeds. Minder ernstig gewichtsverlies kan je cyclus ook in de war sturen. Volgens dr. Dye hebben veel vrouwen die diëten nog steeds hun maandstonden, maar ervaren ze vaker moeilijkheden om zwanger te worden. 'Onderzoek wijst uit dat een groot deel van diëtende vrouwen zonder te weten hun vruchtbaarheid op het spel zet: de hormonale schommelingen die de cyclus regelen, zijn niet meer normaal doordat er minder gegeten wordt', aldus dr. Dye.
7. Verdikken
Zeer zware vrouwen kunnen ook stoppen met ovuleren, omdat hun lichaamsvet te veel oestrogeen produceert. Hierdoor 'weten' de hersenen dat ze mogen ophouden met het aanmaken van hormonen die de eisprong in gang zetten. Dit systeem maakt deel uit van een heel delicaat evenwicht dat helpt om je lichaam attent te maken op minder ideale omstandigheden voor een veilige zwangerschap.
8. Orgasmen
Vrouwen met pijnlijke maandstonden worden vaak een verzachting van de pijn gewaar als ze een orgasme gehad hebben in de periode net voor of tijdens hun maandstonden. Menstruatiekrampen kunnen namelijk ontstaan door een te hoog gehalte prostaglandine, wat de baarmoederspieren verkrampt en zelfs tijdelijk de bloed- en zuurstoftoevoer vermindert. Een orgasme verhoogt de bloedtoevoer in het bekken en de baarmoeder, wat de pijn verzacht. Om die reden raden dokters soms regelmatig masturberen aan als een remedie voor een pijnlijke menstruatie.
9. Leeftijd
Tijdens de puberteit zijn de maandstonden vaak onregelmatig en soms zonder eisprong. De oestrogeenproductie is dan ook vrij grillig, wat kan bijdragen tot de typische humeurschommelingen van jonge meisjes. Pms (premenstrueel syndroom) komt op elke leeftijd voor, hoewel studies uitwijzen dat dertigers er het meeste last van hebben. En dan is er ook nog de perimenopauze, de paar jaar voor de menopauze, meestal tussen je veertigste en vijftigste, wanneer de productie van vruchtbaarheidshormonen begint af te nemen. Net zoals tijdens de puberteit, kan de cyclus dan weer onregelmatig en pijnlijker zijn.
10. Reizen
Onderzoeken bij stewardessen tonen aan dat zij meer kans hebben op onregelmatige of pijnlijke maandstonden. Toch hoef je niet in de lucht te werken om erdoor beïnvloed te worden. Het doorkruisen van tijdzones, hoogteverschillen en stress van het reizen kunnen evengoed je lichaamsritme (en dus ook je maandstonden) in de war sturen. Als je weer meer regelmaat brengt in je leven, zal je dat ook merken aan je menstruatie.
En de pil?
De hormonen in de pil stoppen je normale maandstonden en vervangen ze door een ander soort bloeding, 48 tot 72 uur na het nemen van de laatste pil. Veel vrouwen ervaren deze als korter en minder onaangenaam. Andere vormen van anticonceptie die je menstruatie beïnvloeden, zijn het hormonaal staafje (Implanon) en het hormoonspiraaltje (Mirena), waardoor je maandstonden soms zelfs helemaal wegvallen.
Bewerkt door Sophie Matthys
(Goed Gevoel, januari 2003)
