Geef kanker geen kans

Wat je eet, beïnvloedt niet alleen je risico op hartziekten, oogkwalen en diabetes, maar ook op kanker. Door je bord verstandig te vullen, kan je dat risico aanzienlijk verminderen.
Minstens 30% - volgens sommigen zelfs 70% - van alle kankers staat rechtstreeks in verband met ons voedselpakket. Toch leggen we die link maar zelden: kanker zien we vooral als een ziekte die veroorzaakt wordt door factoren die we niet zelf in de hand hebben, zoals genetische aanleg, milieuvervuiling of ultraviolette straling. Alleen roken associëren we intussen automatisch met een 'leefgewoonte' die mogelijk tot kanker leidt. Op welke manier specifieke voedingsstoffen (vooral groenten en fruit) op cellen inwerken is nog niet helemaal duidelijk, maar de positieve invloed is er wel. Richard Béliveau en Denis Gingras, twee vooraanstaande Canadese wetenschappers, onderzoeken al jaren de link tussen kanker en ons westers voedingspatroon, en kwamen tot opmerkelijke conclusies. Zo hebben tal van stoffen die van nature in planten aanwezig zijn, een remmende of zelfs giftige werking op kankercellen of de tumoren die hen voeden. Sla bij je volgende trip naar de supermarkt dus zeker deze in:

Kolen

Van broccoli, spruitjes en bloemkool gaan de meeste van ons niet spontaan watertanden. Toch behoren ze tot de sterkste antikankerwapens uit ons voedingsarsenaal. Vooral broccoli is een absolute topper. 'Een natuurlijke preventieve chemotherapie', noemen wetenschappers de kool met de groene roosjes wel eens: de fytochemicaliën erin maken in ons hele lichaam kankerwerende stoffen vrij. Die maken het kankerverwekkers onmogelijk schade aan te richten aan onze cellen, en gaan rechtstreeks de groei van eventuele kankercellen tegen.
Ze beschermen je tegen blaas- en borstkanker. Kolen eten zou ook je risico op long-, prostaat- en darmkanker verkleinen.

Peulvruchten

Peulvruchten zoals bonen en doperwten barsten van de lignanen, fyto-oestrogenen die hoogstwaarschijnlijk het risico beperken op 'hormoongevoelige' kankers zoals borstkanker. De voedingsvezels erin zouden hun effect hebben op het voorkomen van kanker aan de ingewanden.
Ze beschermen je tegen alvleesklier-, dikkedarm-, borst- en prostaatkanker.

Knoflook en ui

Van knoflook weet men al eeuwenlang dat het helpt bij een resem aandoeningen: van hoofdpijn tot hoge bloeddruk. Als je knoflook - en andere groenten uit de alliumfamilie zoals ui, prei, sjalot en bieslook - plet of snijdt, komen er allerlei stoffen vrij die kankerverwekkers in de darmen ontgiften.
Ze beschermen je tegen kanker in het spijsverteringskanaal (vooral in de slokdarm, maag en dikken darm) en (vermoedelijk) prostaatkanker.

Soja

Voor Aziaten is soja dagelijkse kost, maar bij ons blijft het stukken minder gekend of geliefd. Jammer, want soja vormt de rijkst bekende bron van fyto-oestrogenen. Vooral de isoflavonen erin beïnvloeden processen die verbonden zijn met de ongecontroleerde groei van kankercellen.
Het beschermt je tegen borst- en prostaatkanker.

Kurkuma

Ayurvedische genezers schrijven kurkuma of geelwortel voor bij reuma, artritis en leverproblemen. Curcumine, Eén van de voornaamste bestanddelen ervan, houdt bovendien kanker tegen: vermoedelijk blokkeert het een bepaald stadium in de vorming van tumoren. Kurkuma gemixt met peper - zoals in kerrie - wordt nog beter door ons lichaam opgenomen dan zuivere kurkuma.
Het beschermt je tegen dikkedarmkanker en het zou je ook wapenen tegen dementie, net als bosbessen en vette vis.

Groene thee

Thee, na water de populairste drank ter wereld, is een klasse apart wat betreft kankerbestrijdende eigenschappen. Duizenden jaren geleden gebruikten de Chinezen het trouwens uitsluitend als medicijn. Vooral groene thee uit Japan zit tjokvol EGCG, een belangrijk polyfenol die de groei van kankercellen vermindert.
Het beschermt je tegen blaas- en prostaatkanker, wellicht ook borst- en maagkanker.

Bessen

Kleine rode vruchten zoals aardbeien, frambozen en cranberry's zijn echte schatkamers van de kankerwerende antioxidant ellaginezuur en andere polyfenolen. Die blokkeren onder meer de stofwisselingspaden waarlangs zich kanker kan ontwikkelen. Ook het sap ervan zou de celgroei van tumoren remmen.
Ze beschermen je tegen slokdarmkanker.

Tomaten

Tomaten hebben niet alleen hun mooie rode kleur te danken aan de carotenoïde lycopeen, maar ook hun krachtig kankerpreventief effect. Dat is pas optimaal nadat ze in vet gestoofd zijn, bijvoorbeeld in ketchup en andere sausen op basis van tomatenpuree. Door de hoge temperaturen tijdens het fabricageproces wordt de celstructuur van het lypoceen verbrijzeld, zodat de stof makkelijker vrijkomt. Ook vet bevordert de opname.
Ze beschermen je tegen prostaatkanker, waarschijnlijk ook tegen borst-, spijsverterings-, blaas- en longkanker. Onthoud wel dat ketchup zeer veel suiker bevat.

Rode wijn

'Een slok rode wijn is tegengif tegen de dood, veel wijn is vergif voor het leven', zegt een Perzisch spreekwoord. Talrijke onderzoeken hebben intussen bewezen dat de sterftecijfers bij bescheiden drinkers lager liggen dan bij geheelonthouders. Vooral rode wijn zit vol polyfenolen, vooral resveratrol. Dit plantaardige hormoon verstoort allerlei processen die essentieel zijn voor het ontwikkelen van kankergezwellen. Overdrijf niet met wijn: als je elke dag een kwart liter naar binnen giet, verhoogt je risico op borstkanker met liefst 25%. Dat komt wellicht omdat alcohol het borstweefsel vatbaarder maakt voor beschadigingen en omdat alcohol kankerbevorderende hormonen zoals oestrogeen en testosteron in het bloed doet stijgen.
Het beschermt je tegen prostaatkanker, borst-, dikkedarm- en slokdarmkanker.

Citrusvruchten

Citroenen, sinaasappels, grapefruits en mandarijntjes bevatten naast veel vitamine C allerlei stoffen die ons ontgiftende enzymsysteem oppeppen geven. Zo wordt kanker in het allervroegste stadium afgeremd. Het limoneen in de schil vermindert ook de activiteit van eiwitten die abnormale celgroei kunnen stimuleren.
Ze beschermen je tegen maag-, mond-, keel- en slokdarmkanker.

Chocolade

'Negen op de tien mensen houden van chocolade, de tiende liegt', grapte de bekende Amerikaanse cartoonist en chocoladejunk John G. Tullius ooit. Een blokje pure chocola bevat twee keer zoveel polyfenolen als een glas rode wijn en evenveel als een kopje goed getrokken groene thee. Omdat de meeste polyfenolen tijdens het productieproces verloren gaan, ontwikkelde de Belgische chocolademaker Callebaut een unieke productiemethode om ze te behouden. Het resultaat daarvan - ACTICOA(r) chocolade - wordt binnenkort gelanceerd en zou tot 6% uit polyfenolen bestaan. Ter vergelijking: in een 'normaal' stukje chocolade van 50g zitten 300 mg polyfenolen, dat is 0,6%.
Het beschermt je tegen longkanker en darmkanker.

Variatie biedt de grootste bescherming

In verband met kanker steekt één aanbeveling er echt bovenuit: eet zoveel en zo gevarieerd mogelijk verse groenten en fruit. Dat zegt professor Jaak Janssens, oncoloog in het Limburgs Oncologisch Centrum (LOC) en voorzitter van de European Cancer Prevention Organisation (ECPO). 'Bepaalde voedingsmiddelen uit hun context isoleren en enkel die eten die een positieve invloed op onze gezondheid zouden hebben, is geen goed idee. Vooral variatie biedt de grootste bescherming', zegt hij. Omgekeerd is geen enkele voeding zo slecht dat ze kanker kan veroorzaken. Sommige ingrediënten of bereidingsmethoden kunnen de vorming van kankercellen weliswaar in de hand werken. Prof. Janssens: 'Mensen beseffen nog te weinig dat ze zelf helemaal niet zo machteloos staan tegen kanker. 95% van de kankers hebben niets met erfelijkheid te maken maar worden (mee) veroorzaakt door leef- en eetgewoonten. Longkanker bijvoorbeeld is na WOII enorm gestegen bij vrouwen, en we weten allemaal hoe dat komt: vrouwen zijn meer gaan roken. Ruim 100 jaar geleden was leverkanker in Europa de meest frequent voorkomende kanker. Dankzij de erkenning van het belang van zuiver drinkwater en hygiënische voeding is deze ziekte zo goed als verdwenen. Maagkanker daalde dan weer toen koelkasten hun intrede maakten: mensen moesten hun vlees niet langer in een zoute pekel of via andere additieven bewaren. Recent zien we in West-Europa ook darmkanker dalen. Dat komt omdat onze voeding meer en meer mondiaal wordt: we eten gevarieerder en vaker dan vroeger mediterraans. En van een zuiders dieet staat vast dat het de kans op kanker vermindert.'

Liever niet

Tegen (een overdaad aan) deze voedingsmiddelen zeg je beter nee.

dierlijke vetten en oliën

ingelegde voedingsmiddelen, vooral met zout

gerookt voedsel en ander voedsel met conserveermiddelen

gerookt vlees of vlees van de barbecue

gefrituurd voedsel

industrieel bewerkt voedsel, zowel als tussendoortje als hoofdmaaltijd.

rood vlees

vette sauzen

koolzuurhoudende, gesuikerde frisdranken

(overmatig) alcohol

Meer lezen?

'Eten tegen kanker. De rol van voeding bij het ontstaan van kanker', Dr. Richard Béliveau en Dr. Denis Gingras (Lifetime Kosmos-Z&K Uitgevers Utrecht/Antwerpen, 24,95 euro)

'The Genesis Breast Cancer Prevention Diet', Dr. Michelle Harvie (Rodale, 18,22 euro bij Amazon.com). Het boek is nog niet in het Nederlands verschenen.

(Goed Gevoel, november 2006)