Obesitas is een van de aandoeningen met een genetische component. Met andere woorden: wie zo'n gen heeft, heeft meer kans om dik(ker) te zijn. Maar dat wil niet zeggen dat je 'veroordeeld' bent tot dik zijn. Genen zijn dan ook geen excuus om dik te blijven, integendeel: je kan je eigen genen verslaan. "Actief leven vermindert de predispositie van de genen tot overgewicht met 40 procent", zo besluit een Britse studie.
Het grootste misverstand over genetische voorbestemdheid is immers dat je 'er niets aan kan doen'. Maar het is niet omdat je een bepaald gen hebt, dat dat ook tot uiting komt. Ook een genetische voorbestemdheid tot een bepaalde ziekte wil niet zeggen dat je die ziekte ook altijd effectief ontwikkelt.
Het betekent wel dat je meer kans hebt om die ziekte te ontwikkelen. Dat geldt ook voor overgewicht. Wie die genen heeft, heeft meer kans op overgewicht, maar het wil niet zeggen dat ze door levenskeuzes hun gewicht niet onder controle kunnen houden.
Junkfoodgen
Britse onderzoekers verbonden aan de universiteit van Cambridge onderzochten het DNA van meer dan 20.000 mannen en vrouwen uit Norfolk. Ze keken daarbij vooral naar FTO of het junkfoodgen dat personen meer zin geeft in vettig en gesuikerd voedsel.
Ze berekenden ondermeer de genetische vatbaarheid van een persoon voor overgewicht en keken of de personen met de hoogste scores ook echt overgewicht hadden. Tegelijk werd de proefpersonen gevraagd hoe actief ze waren op het werk en thuis.
Overgewicht en diabetes
14 procent van de mensen bleek twee kopieën van dit gen te bezitten, wat hen 70 procent meer kans geeft op overgewicht en 50 procent meer kans op diabetes. Gemiddeld waren ze ook ruim drie kilo zwaarder.
Nog eens de helft van de mensen heeft één kopie van dit gen, en heeft 30 procent meer kans op overgewicht en 25 procent meer kans op diabetes. Wie het FTO-gen bezit eet 100 calorieën meer per maaltijd, per week goed voor 2100 calorieën of meer dan één dag voeding extra.
Sporten
Personen die genetisch voorbestemd zijn om dik te zijn én die veel sporten, waren opvallend minder 'te dik'. De onderzoekers moesten wel toegeven dat sporten niet helemaal het effect van de genen kan uitvegen maar wel met 40 procent kan verminderen door regelmatig te bewegen.
Geen marathons
"Zelfs mensen met het hoogste genetische risico profiteren van wandelen met de hond of tuinieren. Ze hoeven echt geen marathons te lopen om gewicht te verliezen", aldus onderzoeksleider Ruth Loos.
"We zijn dus geen slaven van onze genen! Deze studie bewijst net dat we het heft in eigen handen kunnen nemen en dat onze keuzes een groot verschil kunnen hebben op ons gewicht en onze algemene gezondheid."
Dé manier
De onderzoekers zijn er dan ook van overtuigd dat actief leven dé manier is om de obesitasepidemie aan te pakken. Nieuw is die raadgeving nochtans niet: zowat elke gezondheidsexpert hamert op het belang van relatief gezond eten en voldoende bewegen.
Gisteren nog bleek uit een ander onderzoek dat wandelen en fietsen ook kanker afhoudt, omdat het helpt het gewicht onder controle te houden. (edp)
