Bijna uitgestorven dieren - Deel 3: de Borneodwergolifant

De lijst met bedreigde dieren is eindeloos. Sommige soorten worden dankzij beschermingsmaatregelen gered, maar andere dieren verdwijnen voor altijd van onze aardbol. Planet Watch toont u tien weken lang iedere maandag een ernstig bedreigde diersoort. Het kan immers onze laatste kans zijn... Deze week: de Borneodwergolifant.

Zelfs Walt Disney had waarschijnlijk geen schattigere olifant kunnen tekenen. De Borneodwergolifant is een heel kleine olifant met grote oren en een lange staart. Het dier staat bekend om zijn vredelievende karakter. Lange tijd dacht men dat deze Dumbo's gewoon de tamme restanten waren van een kudde die ooit op het eiland Borneo leefde. WWF bewees het tegendeel en daardoor is de redding van deze bijzondere soort plots een prioriteit geworden. In 2007 bleek immers dat er nog maar een duizendtal olifanten in leven zijn.

Afkomst?
Over de oorsprong van de Borneodwergolifant zijn wetenschappers het niet altijd eens. Deze dieren zijn opmerkelijk kleiner dan andere soorten die afstammen van de Aziatische olifant. Mogelijk splitsten hun voorouders lang geleden af en kwam de Borneodwergolifant geïsoleerd te zitten op Borneo toen 18.000 jaar geleden de bruggen met het vasteland verdwenen. Dat zou kunnen verklaren waarom ze grotere oren en langere staarten hebben dan hun grotere soortgenoten. Volgens een andere theorie werden deze olifanten ooit ingevoerd vanuit Java, waar de olifanten intussen zijn uitgestorven. In dat geval zou de Borneodwergolifant dus de uitgestorven olifantensoort van Java kunnen zijn.

Grootschalige houtkap
Belangrijker dan de afkomst van deze olifanten is uiteraard hun huidige toestand. De mens palmt steeds meer van het leefgebied van de olifanten in en de dieren hebben het niet gemakkelijk om voedsel te vinden. De olifanten leven het liefst in oerwoud op vlak terrein en in riviervalleien. Net deze stukken zijn de laatste tijd onderhevig aan grootschalige houtkap om oliepalmen aan te planten. Om hun redding mogelijk te maken, is het belangrijk dat de olifanten erkend worden als een soort die Borneo toebehoort. In 2003 bewees DNA-onderzoek dat we de Borneodwergolifant als een aparte soort mogen beschouwen. Toch kwam het dier niet op de bekende Rode Lijst met bedreigde dieren terecht. (gb)

(Volgende week: de vaquita/bruinvis)