"Het is allemaal de schuld van die smerige zeehonden"

 Het valt niet te ontkennen dat zeehonden veel vis eten. En dat zien vissers niet graag. Volgens de vissers zijn zeehonden ook verspillers: vaak nemen ze gewoon één grote hap van een vis, bij voorkeur uit een stuk buik waar er geen graten zijn.  

 Toen ik klein was, probeerden we zeehonden te vangen en dan sneden we hun neus af. Per neus kregen we 5 dollar", verhaalt Rich Arnold, een ondertussen gepensioneerde visser uit Gloucester in New England, één van de belangrijkste maar in verval geraakte vissershaven aan de Noord-Amerikaanse Atlantische kust. "Als je dat vandaag de dag zou doen hier in de States, draaien ze je waarschijnlijk in de bak.  

 In veel visfabrieken waar ze verse kabeljauw fileren doen ze dat op glazen tafels, met daaronder felle lampen. Zo zien de visverwerkers beter de wormen in de vis, die ze er vervolgens met pincetten uithalen. Die wormen zijn ondermeer parasieten die in zeehonden leven. Hoe meer zeehonden, hoe meer wormen in de vis redeneert de visindustrie.  

 Zeehonden zijn geen kabeljauweters. Hun dieet is ingesteld op vetrijke soorten zoals haring, makreel en zeepaling", zegt hij. "Dat is met kabeljauw wel anders. Dat zijn bodemvissen én echte varkens. Die vreten echt alles. We hebben de zotste dingen in hun maag gevonden. Jesus, in kabeljauwlever zitten vaak meer wormen dan iets anders. Dat komt omdat ze zoveel uitwerspelen van zeehonden eten.  

Ken Frank, kabeljauwspecialist bij het Bedford Institute in Dartmouth (Nova Scotia)

 Er zijn nu 70 procent minder zeehonden in de Atlantische Oceaan en de poolgebieden dan honderd jaar geleden. Bedreigd kan je phoca groenlandica voorlopig nochtans moeilijk noemen. Naargelang de bron zijn er nog twee à zes miljoen. Probleem is dat het de jongste jaren pijlsnel bergaf gaat met de populatie. De zeehonden zijn immers bij de voornaamste slachtoffers van global warming.  

 Naast het effect dat de zeehondenjacht heeft op de toekomst van de soort, kunnen er toch ook een aantal ethische vragen gesteld worden over de brutale manier waarop die jacht gebeurt. Dat is niet meteen iets waarmee we ons als mensheid anno 2010 willen associëren. Een onafhankelijk team van dierenartsen volgde een seizoen lang de slachtpartij in opdracht van zowaar de Canadese overheid. Wat ze vaststelden: 79 procent van de jagers nam niet de moeite om vast te stellen of een dier dood was voor ze het gingen villen. In 40 procent van de gevallen moest een jager de zeehond nog een keer slaan, waarschijnlijk omdat het na de eerste klap of het eerste schot nog bij bewustzijn was. Bij 42 procent van de dieren troffen de artsen geen of slechts heel geringe scheuren in de schedel aan. Dat duidt erop dat ze hoogstwaarschijnlijk nog bij bewustzijn waren toen ze werden gevild.  

Sommige landen hebben daar echt een trauma van. Canada bijvoorbeeld, waar de regering toestaat dat elk jaar in de prille lente meer dan 250.000 zeehondenpups gedood mogen worden. In Groenland worden elk jaar 25.000 zeehonden afgemaakt. In Namibië staat de overheid toe dat er elk jaar 67.000 afgemaakt worden, maar van toezicht is daar weinig sprake.

Toeristische attractie
Noorwegen is het vierde land waar de zeehondenjacht is geïnstitutionaliseerd. Net als in Canada krijgen zowel jagers als verwerkers van zeehondenproducten daar subsidies. In 2005 lanceerden de Noren zelfs een initiatief om van de zeehondenjacht een toeristische attractie te maken. Het aantal gedode zeehonden in het Scandinavische land schommelt enorm van jaar tot jaar. In 2005 piekte de jacht met 21.597 dieren, in 2008 waren het amper 1.260.

Poetin zegt njet
Ook de Russen kloppen graag op zeehonden, maar niemand heeft eigenlijk een idee van hoeveel ze er doden. 35.000 is een cijfer dat vaak terugkomt. In 2000 stemde het Russisch parlement met 273
tegen 1 om een de jacht op zeehonden te verbieden. President Vladimir Poetin stelde echter zijn veto.

"Vroeger kreeg je er geld voor,
nu draaien ze je in de bak"
Het valt niet te ontkennen dat zeehonden veel vis eten. En dat zien vissers niet graag. Volgens de vissers zijn zeehonden ook verspillers: vaak nemen ze gewoon één grote hap van een vis, bij voorkeur uit een stuk buik waar er geen graten zijn. "Toen ik klein was, probeerden we zeehonden te vangen en dan sneden we hun neus af. Per neus kregen we 5 dollar", verhaalt Rich Arnold, een ondertussen gepensioneerde visser uit Gloucester in New England, één van de belangrijkste maar in verval geraakte vissershavens aan de Noord-Amerikaanse Atlantische kust. "Als je dat vandaag de dag zou doen hier in de States, draaien ze je waarschijnlijk in de bak."

Laat de haaien er op los
Arnold vindt dat het beschermen van die "smerige beesten één van de grootste stommiteiten ooit" is. Zoals de meeste Amerikaanse en Canadese vissers die we spraken, gelooft hij dat de zeehond één van de voornaamste redenen is waarom sinds begin jaren negentig de visserij aan de Amerikaanse en Canadese kant van de Noord-Atlantische Oceaan is ingestort. "Hier is het zelfs zo erg dat er een wet is dat je ze op het strand moet gerust laten", mijmert hij. "Het beste wat we kunnen hopen is dat de grote witte haaien ze hier vinden. Dan zijn we er vanaf en dat spektakel trekt misschien nog wat toeristen."

Wormen à gogo
En dan zijn er de wormen. In veel visfabrieken waar ze verse kabeljauw fileren doen ze dat op glazen tafels, met daaronder felle lampen. Zo zien de visverwerkers beter de wormen in de vis, die ze er vervolgens met pincetten uithalen. Die wormen zijn ondermeer parasieten die in zeehonden leven. Hoe meer zeehonden, hoe meer wormen in de vis redeneert de visindustrie. 

"Ze vreten echt alles"
Ken Frank is kabeljauwspecialist bij het Bedford Institute in Dartmouth (Nova Scotia). Hij is formeel: "Zeehonden zijn geen kabeljauweters. Hun dieet is ingesteld op vetrijke soorten zoals haring, makreel en zeepaling", zegt hij. "Dat is met kabeljauw wel anders. Dat zijn bodemvissen én echte varkens. Die vreten echt alles. We hebben de zotste dingen in hun maag gevonden. Jesus, in kabeljauwlever zitten vaak meer wormen dan iets anders. Dat komt omdat ze zoveel uitwerpselen van zeehonden eten."

"Zeehonden jagen kabeljauw niet weg, dat doen mensen. En als de apex-predator verdwijnt wordt zijn plaats ingenomen door kleinere vissen zoals haring, makreel en zeepaling. Daar zijn zeehonden wel tuk op, dus het is logisch dat ze opduiken op plaatsen waar kabeljauw verdwijnt."

Jaws
Ook dat van die haaien vindt hij maar onzin. "Die mannen hebben Jaws niet gezien zeker? Welke toerist gaat hier nog pootje baden als er great whites voor de kust patrouilleren?"

Global warming
Er blijken nog een aantal dingen niet te kloppen. Zoals de fameuze "explosie" van het aantal zeehonden waar de vissers het over hebben. Er zijn nu 70 procent minder zeehonden in de Atlantische Oceaan en de poolgebieden dan honderd jaar geleden. Bedreigd kan je phoca groenlandica voorlopig nochtans moeilijk noemen. Naargelang de bron zijn er nog twee à zes miljoen. Probleem is dat het de jongste jaren pijlsnel bergaf gaat met de populatie. De zeehonden zijn immers bij de voornaamste slachtoffers van global warming.

Warmere winters leiden immers tot minder en dunner ijs. Het ijs waarop de pups geboren worden, smelt ook vroeger, vaak voordat de zeehodjes leren zwemmen en daardoor verdrinken ze massaal. Een ander probleem is vervuiling. Zeezoogdieren slaan schadelijke stoffen zoals PCB's op in hun vetlaag. De concentratie daarvan hoopt in die mate op dat de dieren zich bijvoorbeeld moeilijker kunnen voortplanten.

Nog eens min 70 procent?
Ondertussen blijft de zeehondenjacht de grootste jacht op zeezoogdieren ter wereld. Samen met de effecten van vervuiling en global warming maakt dat volgens de IFAW (International Fund for
Animal Welfare) dat de zeehondenpopulatie nog eens 70 procent zal afnemen in de komende 15 jaar.

De Canadees snapt het niet
Het rapport, waaraan een legertje gereputeerde marinebiologen meewerkten, werd gepresenteerd aan de Canadese premier en de Minister van Visserij en de Oceanen. Die het simpelweg naast zich
neerlegden. Uit electoraal belang waarschijnlijk, want veel Canadezen snappen totaal niet wat de rest van de wereld toch zo storend vindt aan de jaarlijkse slachtpartij. HLN.BE heeft al anderhalf jaar een redactie in Montreal en kan er over meepraten.

Ze zweren bij het idee dat de jacht nodig is, gewoon om de zeehondenpopulatie in toom te houden, want voor de doorsnee Canadees staat een overschot aan zeehonden gelijk aan een tekort aan vis.

"Kan niet"
"Ongebreidelde groei van populaties is technisch gezien mogelijk, maar dat is theorie. Het komt het in de natuur nooit voor omdat dieren worden geconfronteerd op een bepaald moment met beperkte bronnen, zowel qua voedsel als qua levensruimte. De enige schuldige aan de lage visstand is de mens", vertelde Daniel Pauly van de Universiteit van British Columbia in Vancouver ons toen we hem met het vraagstuk confronteerden. Pauly runt het wereldvermaarde
Fisheries Centre.

Brutaal
Naast het effect dat de zeehondenjacht heeft op de toekomst van de soort, kunnen er toch ook een aantal ethische vragen gesteld worden over de brutale manier waarop die jacht gebeurt. Dat is niet meteen iets waarmee we ons als mensheid anno 2010 willen associëren. We kennen allemaal de beelden van het doodknuppelen.

Een onafhankelijk team van dierenartsen volgde een seizoen lang de slachtpartij in opdracht van zowaar de Canadese overheid. Wat ze vaststelden: 79 procent van de jagers nam niet de moeite om vast te stellen of een dier dood was voor ze het gingen villen.

In 40 procent van de gevallen moest een jager de zeehond nog een keer slaan, waarschijnlijk omdat het na de eerste klap of het eerste schot nog bij bewustzijn was. Bij 42 procent van de dieren troffen de artsen geen of slechts heel geringe scheuren in de schedel aan. Dat duidt erop dat ze hoogstwaarschijnlijk nog bij bewustzijn waren toen ze werden gevild.

Onaanvaardbaar
In het rapport vinden we ook terug dat er dieren aan pikhaken worden geslagen en nog bij bewustzijn over het ijs worden gesleept. Sommige van deze dieren leven zelfs nog als ze aan boord van de schepen worden getrokken.

Het is duidelijk: los van de al dan niet noodzakelijkheid, de zeehondenjacht in zijn huidige vorm leidt tot aanzienlijk en onaanvaardbaar dierenleed. Hoe je het ook bekijkt. (mvl)

Lees ook

• Bijvangst, een mooi woord voor de grootste verspilling op aarde
• De vis die u ziet is niet de vis die u eet
• "Als we zo doorgaan zijn alle oceanen binnen 30 jaar dood"