Cyprus: rijk verleden
Cyprus is vermaard om zijn iconen.
Girne.
Je struikelt er over de geschiedenis, maar gelukkig nog niet over de toeristen. Noord-Cyprus is een onbekend stukje Europa.
Vijgen
Elke ochtend rond een uur of zes schuifelt de 73-jarige cafébaas naar de boom op het pleintje en plukt hij de beste vijgen. Wie het eerst komt, het eerst maalt. En de oude baas is, tot ergernis van zijn buren, al jaren de eerste. Zo gaan die dingen in Beylerbeyi. Op het plein nemen de oude mannen de toestand van het dorp, het eiland en de wereld door. De taxichauffeur poetst zijn auto, een kat wast zich in de zon. De tijd gaat langzaam in dit dorpje tegen een berghelling in Cyprus. Nóórd-Cyprus wel te verstaan.
Noord-Cyprus
Sinds 1974 leven de Turkse en Griekse Cyprioten gescheiden. De zogeheten Groene Lijn deelt de hoofdstad Nicosia en de rest van het eiland in tweeën. De Republiek van Noord-Cyprus wordt alleen door Turkije erkend. Met als gevolg dat de meeste toeristen alleen de Griekse kant kennen. Sinds een paar jaar is de grens op een paar plaatsen open en kunnen toeristen van zuid naar noord, maar er zijn nog niet veel die dat doen: Grieks Cyprus trekt jaarlijks bijna drie miljoen toeristen, de Turkse kant moet het met 300.000 doen. En dat heeft z'n voordelen: het leven in Noord-Cyprus gaat nog z'n - langzame - gangetje.
Boom der Luiheid
In Bitter Lemons uit de jaren vijftig heeft de Britse schrijver Laurence Durrell het ook al over de Boom der Luiheid die in Beylerbeyi zou hebben gestaan. Wie in de schaduw van de boom ging zitten, zou al zijn zorgen vergeten en niet meer willen werken. Tot ergernis van de Grieks-Cyprioten staat hij aan de Turkse kant. Tegenwoordig claimt elke caféhouder in Beylerbeyi dat de boom bij hem voor de deur staat.
Vredeklooster in Girne
Toch is niet de Boom der Luiheid is de trots van het dorp; dat is het Bellapaisklooster. Dit ''klooster van vrede'', uit de dertiende eeuw, biedt een mooi uitzicht op de zee en havenplaats Girne. Volgens de overlevering namen de 'witte monniken' het niet zo nauw met het celibaat en hadden velen een liefje in het dorp. Tot woede van Rome accepteerden ze uiteindelijk alleen hun eigen zonen als novices. Na de Ottomaanse verovering van Cyprus in 1571 werden de laatste monniken uit het klooster gezet en werd de abdij overgedragen aan de Grieks-Orthodoxe kerk. Inmiddels is de abdij populair als trouwlocatie en worden er geregeld klassieke concerten gegeven.
Herbarium
Een stuk hoger op de berg - een startplaats voor veel wandelaars - is in een klein stoffig lokaal hét nostalgische herbarium van Noord-Cyprus gevestigd. Hier zijn door een actieve Brit honderden soorten planten en bloemen gearchiveerd. In jampotjes zitten allerlei stekjes, op vergeeld papier zijn de Latijnse namen geschreven.
Bergpad
Nog wat hoger loopt hét pad over de bergketen. De vorig jaar opgerichte Kyrenia Mountain Trail Association heeft de 230 kilometer lange route bewegwijzerd. Hij beslaat de hele noordkust en eindigt op het schiereiland Karpaz, met afgelegen stranden, zeeschildpadden én honderden wilde ezels.
Het uitzicht over het eiland is schitterend: de rotsen, de plukjes dorp en de eindeloze zee. Bij helder weer is zelfs Turkije te zien. Hier kun je uren lopen in het gezelschap van alleen wat vogels.
Weinig kaarten
Alle plaatsen op Cyprus hebben dankzij de tweedeling twee namen en dat zorgt nog wel eens voor verwarring. Zeker omdat écht goede kaarten van het eiland ontbreken. Cyprioten die de weg uitleggen, zullen zelden of een straatnaam gebruiken: het is ''links bij de moskee'' of ''rechts bij de benzinepomp''.
Terrasjes
Op naar Girne, of Kyrenia, met zijn nauwe straatjes, het witte kerkje dat dienst doet als iconenmuseum, de schommelende vissersbootjes in het historische haventje, de oude havenpanden, de terrasjes. Met de zee aan de ene en de bergen aan de andere kant. Hier wil je niet meer weg.
Engelsen
Als vliegveld Ercan wordt opengesteld voor rechtstreekse internationale vluchten, zit het hier zo vol. Nu zie je hier voornamelijk Engelsen - Cyprus was een Britse kolonie.
Aan het eind van het haventje staat het kasteel van Girne. Dit fort, gebouwd in de zevende eeuw door de Byzantijnen als bescherming tegen de Arabieren, heeft heel wat eigenaren gekend.
Kruisvaarders
De koning van Engeland, Richard Leeuwenhart, was met zijn kruisvaarders in 1191 op weg naar Palestina toen de boot van zijn verloofde Berengaria in de problemen kwam en op Cyprus strandde. De Byzantijnse heerser nam Berengaria gevangen. Maar zoals het een echter ridder betaamt, redde de koning zijn bruid en veroverde Cyprus.
Tempeliers
Een rondgang door de lange gangen, de steile trappen en torens van het fort is een wandeling door de geschiedenis van het kleine eiland. Hier werden de kanonnen met grote kogels gevuld, vertelden de ridders aan de grote tafels hun verhalen. Hier liepen de Tempeliers, Franken, Venetianen en Ottomanen. Allemaal zwaaiden ze de scepter over Cyprus. Begin vorige eeuw gebruikten de Britten het kasteel nog als gevangenis en politieacademie.
Het fort herbergt ook het oudste scheepswrak ter wereld. Het is liefst 2300 jaar oud en werd eind jaren zestig gevonden. Voor de Grieks-Cyprioten is het nog steeds moeilijk te verkroppen dat ook dít historische pronkstuk in het noorden ligt.
Vliegen met een omweg
Cyprus werd in 1974 na de invasie van Turkije gedeeld in een Turks en Grieks deel. In 2004 werd formeel het hele eiland lid van de Europese Unie, maar de Turkse Republiek van Noord-Cyprus wordt internationaal niet erkend. Hierdoor zijn er geen rechtstreekse vluchten naar Noord-Cyprus. Ercan Airport is alleen vanaf Turkije te bereiken. Het is sinds 2003 ook mogelijk om vanaf het zuiden - via Larnaka Airport - naar het noorden te reizen. (Jessica Maas, Het Parool)
www.northcyprus.cc
