Uit een onderzoek bij 25.000 vakantiegangers in 25 landen blijkt dat de Italiaanse keuken de allerlekkerste is. We gaan dus niet enkel naar de laars voor zon, zee, strand en cultuur, maar ook voor de gastronomie. Een vakantie in Italië is met andere woorden niet geslaagd als we niet goed hebben gegeten. Tijd voor een Giro d'Italia met de lekkerste plekjes.
Lardo di Arnad
Bresaolo
Parmezaanse kaas
Witte truffels van Alba
Chianti Classico
Insalata Caprese
Bistecca alla Fiorentina
Toscane
Limoncello
VALLE D'AOSTA
Lardo di Arnad
Het noordelijk gelegen Valle d'Aosta heeft tal van culinaire specialiteiten maar meest verrassend is wellicht Lardo di Arnad. Je vindt dit witte spek op elke charcuterieschotel die je in de streek geserveerd krijgt. Het is afkomstig uit de spekslagerij van de familie Bertolin.
Het wordt al 50 jaar volgens dezelfde receptuur gemaakt van schouderstukken van de varkens die ook de parmaham voortbrengen. De dikke speklaag wordt ontdaan van (bijna) alle vlees en het overgebleven vet wordt minstens drie maanden bewaard in grote kastanjehouten kisten waarin het op smaak wordt gebracht met aromatische kruiden zoals laurier, rozemarijn en jeneverbessen. Het wordt flinterdun geserveerd, vaak met gekonfijte kastanjes en een goed glas wijn.
Bertolin
Eten
Je vindt Lardo di Arnad in bijna elk restaurant van Valle d'Aosta maar Ristorante Pavillon, in Courmayeur, heeft een streepje voor. Het ligt op 2.173 meter hoogte, aan het tussenstation van de Funivie Monte Bianco die van Italië naar Frankrijk gaat. De porties zijn copieus en nergens anders in Italië word je zo hartelijk ontvangen. Monte Bianco
Slapen
Als wintersportgebied heeft Valle d'Aosta hotels in elke categorie maar je kan ook voor een B&B gaan zoals Il Torchio in Saint-Vincent, een typisch berghuis met twee kamers en een studio met kitchenette. Het stadje staat bekend om zijn casino en ook de beroemde spa van Pré-Saint-Didier ligt vlakbij. Tweepersoonskamer met ontbijt: 65 euro.
Il Torchio
VALTELLINA
Bresaolo
Bresaola, ook wel eens brisaola genoemd, zijn flinterdunne plakjes gezouten rundsvlees die in open lucht worden gedroogd. Wie daarbij denkt aan het Zwitserse Bündnerfleisch heeft het bij het rechte eind: Valtellina, de vallei waar bresaola wordt gemaakt, grenst aan Graubünden.
Bresaola wordt ook op andere plaatsen in Lombardije gemaakt, zoek dus naar echte Bresaola della Valtellina. Er is ook een variant waarbij het vlees niet in sneetjes maar in stukjes wordt gesneden: slinzega, dat een beetje lijkt op het Zuid-Afrikaanse biltong. Oorspronkelijk werd hiervoor paardenvlees gebruikt maar nu is er ook slinzega van varkensvlees of van wild.
Eten
Al Castagneto is een eenvoudige 'agriturismo' in Mazzo di Valtellina. Er zijn enkele eenvoudige kamers maar het ware uithangbord is het restaurant waar je voor geen geld kan genieten van stevige bergkeuken. Probeer ook de 'pizzoccheri '(een soort tagliatelle van boekweit) en 'sciatt' (boekweitballetjes met een hart van gesmolten kaas). Al Castagneto
Slapen
Het wijnhotel Retici Balzi ligt 5 kilometer buiten Sondrio. Er zijn tien moderne kamers en een suite die qua kleuren en materiaalkeuze geïnspireerd zijn op wijn. Sommige kamers hebben een terras van waar je een prachtig uitzicht hebt over de Alpen. Er is een wellnesscentrum en 's morgens wordt er een uitgebreid ontbijtbuffet geserveerd. Tweepersoonskamer met ontbijt: vanaf 90 euro.
Hotel Retici Balzi
PIËMONTE
Witte truffels van Alba
'Tartufo bianco', zo luidt de Italiaanse naam van de witte truffel, specialiteit van Alba en omgeving. Hij heeft de geur van aarde en oude kaas maar zijn complexe smaak maakt het tot een van de meest gegeerde producten uit Noord-Italië. Witte truffels worden gewonnen van september tot december en het seizoen gaat gepaard met allerlei evenementen zoals een truffelbeurs en -veiling.
In sommige restaurants kan je er het hele jaar door krijgen, al moet gezegd dat de smaak van gedroogde truffel toch verschilt van die van verse. Kenners eten ze bij voorkeur bij eenvoudige gerechten zoals omelet, verse pasta of risotto.
Eten
De beste truffelrestaurants vind je in de heuvels rond Alba. Zo is er La Crota, in het dorpje Roddi, waar Danilo Lorusso typische gerechten serveert. Danilo werkt enkel met verse truffels dus de kaart is seizoensgebonden. Er is een menu met wijn voor 40 euro.
Ristorante La Crotalanghe
Slapen
In een gerenoveerd 18de-eeuws gebouw naast de kathedraal van Alba is Albergo San Lorenzo gevestigd. Er zijn 11 ruime kamers waarvan een aantal uitkijken over een pittoresk pleintje. Het ontbijt wordt verzorgd door de aangrenzende bakkerij. Tweepersoonskamer met ontbijt: vanaf 95 euro. Albergo San Lorenzo
PARMA
Parmezaanse kaas
Deze harde kaas wordt al in de regio van Parma geproduceerd sinds 1200. Parmigiano Reggiano wordt gemaakt van koemelk en moet in principe 20 tot 24 maanden rijpen. In België wordt hij vaak geraspt geserveerd, maar Italianen eten hem bij voorkeur geschaafd.
FRIULI-VENEZIA GIULIA
Jota
In het noordoosten van Italië is de keuken sterk beïnvloed door de Kroatische. Een van de specialiteiten is 'jota', een soort stoofpot van bonen, zuurkool, aardappelen, spek en varkensribbetjes, op smaak gebracht met onder meer look. Je vint dit gerecht vooral op het menu rond Triëste. Meer naar het westen wordt de zuurkool soms vervangen door gepekelde rapen.
Eten
Een van de beste adressen om jota te proeven, is ongetwijfeld de Antica Trattoria Suban in een buitenwijk van Triëste. Dit restaurant is al sinds 1865 in handen van dezelfde familie en recepten worden er van generatie op generatie doorgeven. Het recept van Jota Carsolina staat trouwens gewoon op de website van het restaurant (www.suban.it) maar alleen Mario Suban kent ook alle geheime ingrediënten.
Slapen
Hotel Villa Bottacin getuigt van de grandeur van de belle époque. Het landhuis uit 1854 telt 3 kamers en 15 studio's met kitchenette. Er is gratis wifi, een grote tuin en verwarmd zwembad. Tweepersoonskamer met ontbijt: 90 euro. Villa Bottacin
VENETIË
Fegato alla Veneziana
Venetië heeft meerdere culinaire specialiteiten. Zo is er deze zacht gebakken kalfslever op een bedje van uien. Probeer ook de 'Sarde in Saor', vers gegrilde sardientjes in zoetzure saus.
Prosecco
De mousserende Prosecco-wijn komt van de gelijknamige druif. In tegenstelling tot champagne gebeurt de tweede gisting bij prosecco niet op fles maar in de roestvrije vaten. Het resultaat is een frisse wijn die vooral als aperitief wordt geserveerd.
TOSCANE
Chianti Classico
Chianti slaat op een grote variëteit van wijnen uit Toscane. Vroeger stond het vaak synoniem met minderwaardige wijn maar sinds 1995 moeten ze aan strenge normen voldoen. Kies bij voorkeur voor een Chianti Classico, die je herkent aan de zwarte haan. Deze wijn uit de (vroeger) gelijknamige provincie bestaat uit minimaal 80% Sangiovese-druiven en heeft zeker 7 maanden op eiken vaten gerijpt. Wijn die minstens 27 maanden op vaten heeft gelegen, mag zich Chianti Classico Reserva noemen. Hardliners drinken alleen chianti uit een 'fiasco', een bolvormige fles met rieten mandje eromheen, maar tegenwoordig vind je de wijn ook in klassieke flessen.
Kopen
De meeste wijndomeinen uit de streek verwelkomen toeristen voor een proeverij. Een adres dat hoog aangeschreven staat, is Fattoria Mintagliari, waar al sinds 1720 wijn wordt gemaakt. Je kan er de wijnkelders bezoeken en proeven van de huisbereide producten: wijn, balsamico, olijfolie en de dessertwijn vinsanto. Er is ook een restaurant. Fattoria Mintagliari
Eten
Tussen de wijngaarden van Chianti vind je honderden agriturismo's waar je terecht kan voor uitstekende maaltijden. Villa Sangiovese ligt in Panzano in Chanti, tussen Siena en Firenze. Het restaurant serveert Toscaanse gerechten met seizoensproducten en in het hoogseizoen schuif je aan bij het uitgebreide antipasto-buffet. Er is een uitstekende wijnkaart. Villa Sangiovese
Slapen
Villa Il Poggiale is een renaissancistisch landhuis in de heuvels van Chianti met 24 charmekamers met alle moderne comfort, buitenzwembad en wellnesscentrum. Het ontbijt bestaat onder meer uit Toscaans gebak, het restaurant is geopend van april tot oktober. Tweepersoonskamer met ontbijt: vanaf 79 euro. Villa Ilpoggiale
FIRENZE
Bistecca alla Fiorentina
Aan culinaire specialiteiten geen gebrek in Toscane, maar de Bistecca alla Fiorentina is een van de grote favorieten. Eigenlijk is dit niet meer dan een grote gegrilde steak, op smaak gebracht met olijfolie, peper en zout en geserveerd met verse citroen. Wat de steak zo bijzonder maakt, is zijn afkomst: de maremmana of (meestal) de chianina, twee rundersoorten die al eeuwen worden gekweekt voor hun cholesterolarme vlees. Bistecca alla Fiorentina wordt meestal gegeten met Toscaanse bonen, maar altijd geserveerd met een van de uitstekende wijnen die de streek rijk is. Je kan opteren voor bekende namen als een Chianti Classico of Montepulciano maar de streek brengt ook uitstekende tafelwijnen voort zoals de Sassicaia, gemaakt van Cabernet Sauvignon-druiven.
Eten
Ristorante Pensavo Peggio, vlak bij de kathedraal van Firenze, is een gevestigde waarde. Op de kaart staan alleen lokale streekgerechten: ossobuco, stoofschotel van everzwijn, verse pasta en de beste Bistecca alla Fiorentina van de stad. Reserveren is geen overbodige luxe: het restaurant staat in veel reisgidsen. Ristorante Pensavo Peggio, Via del Moro 51r, tel. 0039/55 230 29 87
Slapen
Convitto Della Calza is gevestigd in een 14de-eeuws klooster in hartje Firenze. Er zijn 36 moderne kamers, waaronder ook een aantal familiekamers. Je vindt in het hotel maar liefst 500 authentieke kunstwerken en er is een restaurant. Tweepersoonskamer met ontbijt: vanaf 93 euro. Meer info: Calza
MODENA
Balsamico-azijn
Balsamico-azijn wordt gemaakt van trebbianodruiven uit de provincies Modena en Reggio Emilia. Let op: er is heel veel namaak op de markt! Het echte product draagt het keurmerk Aceto Balsamico Tradizionale. Dat betekent dat de azijn minstens twaalf jaar op houten vaten heeft gerijpt onder toezicht van een van beide Consorzi.
Reken op ongeveer 40 tot 100 euro voor een flesje van 100 ml. Te duur? Kies dan zeker voor een Condimento-azijn. Meestal gaat het dan om azijn die buiten Modena of Reggio Emilia werd gemaakt. Vermijd de commerciële balsamico-azijn - zélfs als hij de naam Modena draagt. Dat is meestal gewone wijnazijn die met caramel op kleur werd gebracht.
Eten
Osteria de Rubbiara, in Rubbiara di Nonantola, is niet zomaar een restaurant. Het is al sinds 1862 in handen van de familie Pedroni die haar eigen balsamico maakt. Chef Franca Prampolini gebruikt die azijn veelvuldig in haar keuken, onder meer bij omeletten en vanilleijs. Na het eten kan je de 'acetaia' (azijnzolder) bezoeken. Acetaia Pedroni
Slapen
Het fraaie driesterrenhotel Hotel Castello ligt op 4 km van het historische centrum van Modena. In het voormalige zomerverblijf van een rijke Modeense familie zijn 26 kamers ondergebracht en een bijgebouw herbergt nog eens 12 kamers. Er is een grote tuin, gratis wifi en gratis fietsuitleen. Tweepersoonskamer met ontbijt: vanaf 90 euro. Hotel Castello
LE MARCHE
Olijfolie
In heel Zuid-Italië wordt olijfolie gemaakt maar de smaak varieert van regio tot regio. Algemeen wordt de olie uit Le Marche beschouwd als de meest evenwichtige en dus de beste. Honderden kleine en grote fabrikanten persen er hun eigen olijfolie. Het neusje van de zalm is de olijfolie uit Cartoceto, die zelfs wordt beschermd met een aparte afkomstbenaming. Al in 1538 werd er gewag gemaakt van zeven oliemolens in Cartoceto. De olijfolie uit Cartoceto is een mengeling van verschillende olijfsoorten, heeft een frisse geur en een zacht kruidige smaak. Je vindt in het dorp zelfs een olijfoliemuseum
(Agrituris Molarosa Cartoceto) dat Cartoceto presenteert als de Città dell'olio. Ook de olijfmolens kunnen worden bezocht.
Kopen
Cartoceto heeft een van de bekendste delicatessenwinkels van Italië: Gastronomia Beltrami. Eigenaar Vittorio Beltrami is een wandelende encyclopedie die alle wijnboeren, kaasmakers, likeurstokers en hamrokers van Le Marche bij naam kent. De olijfolie van het merk La Ripe (La Ripe) heeft een uitstekende naam. Gastronomia Beltrami
Eten
Enkele jaren geleden ruilde Virginio Baldelli zijn B&B Villa Federici voor Da Gustin, een authentieke osteria waar alleen lokale producten op tafel komen. Binnen is plaats voor 14 personen en bij goed weer is er een terras met 4 tafels - reserveren is dus aangeraden. Er zijn ook drie kamers. Da Gustin
Slapen
Casa Oliva is gevestigd op het voormalige landgoed van het kasteel van Bargni Di Serrungarina en kijkt uit over de Metauro-vallei. Er zijn 25 kamers, suites en appartementen. Verder is er een klein buitenzwembad, een spa, een restaurant en een winkeltje met streekproducten. Tweepersoonskamer met ontbijt: vanaf 69 euro. Casa Oliva
SORRENTO
Limoncello
Voor vele Vlamingen is limencello dé zomerlikeur. Hij wordt gemaakt in de hele provincie Campanië, op Sicilië en Sardinië maar de enige échte limoncello komt uit Sorrento. Limoncello wordt bereid door suiker en de schil van citroenen toe te voegen aan een neutrale alcohol, bijvoorbeeld een grappa op basis van graan. Op de vulkanische bodem van Sorrento groeit een speciale citroen die zoeter is en waarvan de schil extra veel etherische olie bevat. Volgens kenners is deze citroensoort, die sinds 2000 wordt beschermd door de Europese Unie, de allerbeste om limoncello mee te maken.
Kopen
'Limoncello di Sorrento' heb je in verschillende kwaliteiten. Bij Villa Massa gaan ze er prat op dat hun producten nog op ambachtelijke wijze worden gemaakt, volgens het recept dat de broers Stefano en Sergio Massa in 1890 hebben ontwikkeld. Op een landgoed in Piano di Sorrento wordt de klassieke limoncello gemaakt maar ook een Crema Limoncello, een crèmelikeur. Je vindt beide ook bij ons in de betere delicatessenwinkels. Villa Massa
Eten
L'Antica Trattoria, in hartje Sorrento, is al sinds 1930 in handen van dezelfde familie. Je kan plaatsnemen in een van de vijf gezellige kamers of onder de wijnranken op het terras. De kaart is prijzig (hoofdgerechten vanaf 23 euro) maar er zijn al menu's vanaf 39 euro. L'antica Trattoria
Slapen
Villa Pane is een familiehotel met elf charmante kamers, in de heuvels buiten Sorrento, met een prachtig panoramisch uitzicht over de Baai van Napels en Capri. Je mag hier gratis parkeren en er is een shuttledienst naar Sorrento. Tweepersoonskamer met ontbijt: vanaf 53,10 euro. Villa Pane
CAPRI
Insalata Caprese
Dit voorgerecht bestaat uit tomaten, mozzarella en blaadjes basilicum - de kleuren van de Italiaanse vlag. Het slaatje wordt overgoten met olijfolie en bestrooid met peper en zout.
Eten
Enerzijds heb je op Capri eenvoudige trattoria's, anderzijds een tweesterrenrestaurant als L'Olivo waar Andrea Migliaccio lichte gerechten serveert met invloeden uit Capri, Napels en de méditerrannée. Ook Capri Palace Hotel heeft een bistro. Capri Palace
Slapen
Op de duurste hotelbestemming van Italië is driesterrenhotel Carmencita een ontdekking: zestien kamers met balkon, gratis wifi en in de tuin een mooi mozaïekzwembad. Tweepersoonskamer met ontbijt: vanaf 89 euro. Carmencita Capri
SICILIË
Marsala
Veel Italiaanse streken beweren dat zij de uitvinder zijn van tiramisu maar Sicilië kan er toch de grootste aanspraak op maken. Tiramisu bestaat uit biscuit (meestal lange vingers), marscarpone en zabaglione (bij ons bekend als sabayon), op smaak gebracht met koffie, cacaopoeder en een alcoholische drank. Tegenwoordig wordt meestal amaretto gebruikt maar oorspronkelijk werd tiramisu gemaakt met marsalawijn, een versterkte wijn die lijkt op porto of madeira, afkomstig uit het westen van Sicilië. De beste marsala wordt geproduceerd door Florio. Cantine Florio
Eten
Slow food is in op Sicilië en dat bewijst ook Il Gallo e l'Innamorata. De kaart is beperkt, met enkel Siciliaanse gerechten volgens oude recepten. Je kan hier onder meer zwaardvis en inktvis eten maar ook scaloppine (kalfsvlees gestoofd in marsalawijn en citroen). Meer info: Osteriail Gallo e l'Innamorata
Slapen
B&B Due Passi Dal Cenro maakt zijn naam waar. Hij ligt in het centrum van Marsala en telt drie kamers. Er is een dakterras dat uitzicht biedt over de stad en gasten mogen gebruikmaken van een keukentje en een wasmachine. Het ontbijt wordt soms geserveerd in het nabijgelegen café. Tweepersoonskamer met ontbijt: vanaf 50 euro. Meer info: Due Passi Dal Cenro
