Valle d'Aosta, meer dan een halte waard

Voor veel reizigers is Valle d'Aosta niet meer dan een verplichte passage op weg naar het zuiden. Toch heeft deze streek in het noorden van Italië zelf ook heel wat te bieden: een prachtige natuur voor wandelingen, heerlijke gastronomie, bergriviertjes, een van de mooiste spa's van Europa... Bovendien is de bevolking, die Frans spreekt, heel warm en gastvrij.

Valle d'Aosta maakt sinds 1861 deel uit van Italië en is zowel een regio als een provincie. Vanuit de ontbijtzaal van de Auberge de la Maison in Courmayeur kijken we uit over de flanken van de Mont Blanc. Monte Bianco, zeggen ze hier, want Courmayeur ligt in Italië. Al twijfel je soms een beetje, want Valle d'Aosta is officieel tweetalig. Meer dan de helft van de 120.000 valleibewoners spreekt Frans.

In de winter is de Aostavallei een populaire wintersportbestemming en tijdens de zomermaanden kan je hier terecht voor heerlijke natuurwandelingen. Vooral Cogne, een oud mijnstadje, is een goede uitvalsbasis voor wandelaars. Je vindt er luxueuze alpenhotels, musea en een botanische tuin die zeldzame vlinders aantrekt. Maar Cogne ligt ook aan de rand van het Parco Nazionale del Gran Paradiso, het oudste nationale park van Italië. Ooit was dit het jachtterrein van de Italiaanse koningen, maar sinds 1922 is dit een uitgestrekt natuurgebied met meer dan 700 kilometer wandelpaden. Het park heeft een unieke alpiene flora en met een beetje geluk zie je er arenden, marmotten, gemzen en steenbokken.

Frankrijk per kabellift
Maar Valle d'Aosta is ook perfect geschikt voor onvervalste bergwandelingen. Vanuit La Palud, een gehucht van Courmayeur, brengt de Funivie Monte Bianco je naar de Punta Helbronner, op 3.462 meter hoogte en precies op de grens tussen Italië en Frankrijk. Vroeger moest je zelfs je paspoort tonen om van de ene kant van het gebouw naar de andere te wandelen.

Dit kan de startplaats zijn voor een bergtrekking, ofwel opnieuw naar Italië ofwel in de richting van Frankrijk. De terugkeer vanuit Chamonix - langs de Aiguille du Midi - gebeurt met een kabellift.

Hoogste wijngaard
Wees niet verbaasd als je tijdens je wandeling plots wijngaarden tegenkomt. De hoogste wijngaarden van Europa liggen op 1.200 meter. Ze behoren toe aan de Cave du Vin Blanc de Morgex et La Salle, een coöperatie van 85 landbouwers die druiven verbouwen in de schaduw van het Mont Blanc-massief. De wijnboeren gebruiken hier nog steeds dezelfde technieken als in de middeleeuwen: de druiven groeien op terrassen en worden beschut tegen de wind door lage stenen muurtjes. Bovendien groeien ze op lage pergola's.

"Op die manier kunnen de druiven 's nachts genieten van de warmte die overdag door de bodem wordt opgestapeld. 's Winters worden de wijnranken beschermd door de sneeuwlaag die op de pergola's blijft liggen", vertelt oenoloog Guanluca Telloli.

In Pré-Saint-Didier bevindt zich een van de modernste thermale complexen van Europa. Het gebouw uit 1834 werd onlangs heropend na meer dan 30 jaar inactiviteit. De toegangsprijs van het complex ligt relatief hoog (35 euro op weekdagen en 42 euro in het weekend), maar je krijgt waar voor je geld. Er zijn zo'n veertig verschillende behandelingen: van klassieke whirlpools tot baden met onderwater muziektherapie, van verfrissende watervallen tot gearomatiseerde stoombaden. De drie buitenzwembaden zijn verwarmd, waardoor je hier 's winters dobbert temidden van de sneeuw. Dankzij de glazen wand in de nabijgelegen sauna kijk je uit over de besneeuwde toppen van het Mont Blanc-massief.

Kastelenroute
Ook cultuurliefhebbers komen in Valle d'Aosta ruimschoots aan hun trekken: de regio telt bijvoorbeeld meer dan 130 middeleeuwse kastelen waarvan de meeste toebehoorden aan de leenheren van het huis van Savoie. Eén van de meest gefotografeerde is de ronde natuurstenen toren die het hele gehucht Châtelard domineert.

Verder weg van Courmayeur liggen een aantal kastelen die kunnen worden bezocht. De mooiste zijn die van Issogne, Fénis en Sarre. Issogne valt vooral op door zijn rijke renaissance-inrichting, waaronder unieke muurschilderingen en eeuwenoude graffiti.
Het vijfhoekige kasteel van Fénis is een mooi voorbeeld van de middeleeuwse architectuur. Sarre tenslotte was het buitenverblijf van de heren van Savoie die hier tijdens hun jachtpartijen verbleven. De monumentale trofeeënhal geeft een idee van de omvang van die jachtpartijen. In Bard, helemaal aan het uiteinde van de vallei, staat een indrukwekkend fort bovenop een steile rots. Het werd volledig ontmanteld door Napoleon, maar werd in 1820 heropgebouwd.

Aosta per trein
Breng zeker ook een bezoek aan Aosta, de hoofdstad van de Regione Autonoma Valle d'Aosta. Dat kan eventueel zelfs per trein, want dwars door de hele vallei loopt een treinverbinding die de verschillende dorpen met elkaar verbindt. Aosta ligt helemaal omringd door besneeuwde bergtoppen. Negeer de buitenwijken en ga meteen naar de historische binnenstad waar open pleinen, gezellige straatjes, middeleeuwse monumenten en Romeinse overblijfselen mekaar afwisselen.

De trots van Aosta is het kloostercomplex van San Orso. Rond het oude stadscentrum bleven grote stukken van de omwalling bewaard. De Porta Praetoria is één van de vier oorspronkelijke toegangswegen tot de stad. De poort bestaat uit een dubbele rij stenen bogen en daartussen ligt het meest excentrieke restaurant van Aosta. Het gebouw dateert uit de middeleeuwen. "Maar deze muur is 2.029 jaar oud", voegt de eigenaar er trots aan toe en hij wijst naar Romeinse fragmenten achter plexiglas die zijn ingewerkt in de binnenmuren. Een perfect decor voor een typische maaltijd uit Valle d'Aosta.

Logeren
Maison du Lac in Bionaz. Bed & breakfast van de Belg Eric Carvalho en zijn Italiaanse echtgenote Monica Bionaz. Hun stulpje ligt op de zonnige flanken van de vallei en je kan er ook een appartement huren. Eric neemt zijn gasten graag mee op verkenning in de natuur. Prijzen 28 euro per nacht met ontbijt of 600 euro per week (appartement). Meer info

Auberge de la Maison (***) in Courmayeur. Rasecht berghotel: de kale bergtoppen van het Mont Blanc-massief liggen letterlijk in de achtertuin, waar een paar koeien staan te grazen. Met blokhut in de lobby. De kamers zijn ruim en hebben allemaal een balkon. Tweepersoonskamer met ontbijt vanaf 140 euro. Meer info

Streek voor lekkerbekken
Valle d'Aosta heeft tal van streekspecialiteiten. Zo is er 'lardo di arnad'. Het spek is afkomstig van de varkens die ook de parmaham leveren en het wordt drie maanden bewaard in een mengeling van zout en aromatische kruiden. Het spek wordt flinterdun geserveerd. Andere heerlijke specialiteiten zijn 'motzetta' (gedroogd vlees van runderen, paarden, ezels, herten, gemzen of everzwijn), 'teteun' (vleesbrood van koeienuiers), de 'violino di capri' (gedroogde geitenhesp). Voorts worden er ook veel kastanjes gekweekt en gegeten. Tot de specialiteiten behoren 'minestra di castagne' (kastanjesoep) en 'castagnaccio' (een taart op basis van kastanjebloem).

Praktisch
ERHEEN: Brussel-Milaan, Turijn of Genève en dan verder met de auto. Afstand Brussel-Aosta: 867 km.

BESTE PERIODE: zomers zijn warm en kort. Maar ook tijdens de winter valt hier heel veel te beleven. Wie in de bergen trekt, voorziet aangepaste kledij.

INFO: ENIT - Visit Aosta - Regione Valle d'Aosta